ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Giảm từ 5 - 12 lần mức phạt: Văn minh đô thị liệu có thụt lùi? 

Kiều Tuyết - Nguyễn Yên - Minh Hiếu
Nghị định 55/2021 có hiệu lực vào tháng 7 tới sẽ đưa mức phạt một số hành vi vi phạm môi trường giảm từ 5 - 12 lần so với quy định hiện hành, trong đó có các vi phạm quy định vệ sinh nơi công cộng như vứt rác, đầu mẩu thuốc lá, tiểu tiện nơi công cộng...

Điều này được lý giải là giúp phường xã có thể “mạnh tay” hơn khi ra quyết định xử phạt nhưng cũng khiến dư luận băn khoăn về mức phạt giảm thì liệu có đủ sức răn đe, ngăn chặn hành vi vi phạm, thậm chí khiến văn minh đô thị bị thụt lùi? 

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Hành vi vi phạm diễn ra nhanh, trong khi lực lượng chức năng mỏng, khó kiểm soát, xử lý là vướng mắc gây khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện (Ảnh: NLĐ)

Dưới nắng nóng gần 40 độ, anh Nguyễn Văn Khởi, một công nhân vệ sinh môi trường tại quận Cầu Giấy, Hà Nội đang thực hiện công việc của mình, trong đó có việc thu gom một lượng rác thải vứt bừa bãi trên đường. Khi biết Nghị định 55/2021 sẽ giảm mạnh mức xử phạt đối với hành vi vứt rác, phóng uế bừa bãi, anh Khởi cảm thấy băn khoăn:

“Không có hình phạt kèm theo không thể nào giải quyết tồn tại là xả rác, vệ sinh không đúng nơi quy định. Nước ngoài người ta phạt cao thì mình cứ theo người ta, phải phạt cao, phải đánh vào túi tiền, kinh tế thì ý thức người dân mới nâng lên. Chứ đầy người có tiền, không may bị bắt, 100 nghìn người ta sẵn sàng rút ra để nộp phạt".

Đồng tình với anh Khởi, nhiều người dân Hà Nội cũng bày tỏ lo ngại việc giảm từ 5 đến 12 lần mức xử phạt đối với hành vi gây mất vệ sinh nơi công cộng sẽ làm ảnh hưởng đến quá trình xây dựng đô thị văn minh, sạch đẹp:

“Bây giờ đang phạt như thế mà ý thức nhiều người vẫn đang còn kém, đang ngồi trên ô tô mà vứt “bẹp” cái vỏ bao thuốc, chai nước, huống hồ lại giảm đi. Nên mình nghĩ chỉ có tăng thôi, không có giảm".

“Em nghĩ là giảm hay không thì hành vi đấy vẫn tiếp tục xảy ra. Bình thường em thấy không có ai phạt gì hết”.

“Đang từ mức cao giảm xuống mức thấp thì người ta sẽ thoái mái vứt hơn. Quan trọng nhất là Nhà nước phải đầu tư được thùng rác tiện, chỗ vệ sinh tiện”.

Cụ thể, trong nghị định 55 sắp có hiệu lực mức phạt hành vi tiểu tiện, đại tiện không đúng nơi quy định sẽ giảm đi 12 lần, thay vì phạt 1-3 triệu đồng như hiện nay thì chỉ bị phạt 150.000 - 250.000 đồng. Còn hành vi vứt rác thải sinh hoạt, đổ nước thải không đúng nơi quy định sẽ đóng phạt 500.000 - 1 triệu đồng, trong khi hiện nay phạt 3-5 triệu đồng.

Hành vi vi phạm diễn ra nhanh, trong khi lực lượng chức năng mỏng, khó kiểm soát, xử lý là vướng mắc gây khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện.

Đây là chia sẻ của ông Nguyễn Văn Thắng - Chủ tịch UBND phường Thạch Bàn, quận Long Biên, Hà Nội. Tuy nhiên, ông Thắng không đồng tình với việc điều chỉnh theo hướng giảm mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường để phù hợp với thẩm quyền, khả năng xử phạt của cơ quan chức năng địa phương.

“Nếu giảm mức phạt để cái phạt đó khả thi thì nó giảm tính răn đe, vô hình trung là phạt để lấy chỉ tiêu thì không đúng. Nếu với trường hợp cố tình, đã bị nhắc nhở mà không tuân thủ thì phải xử phạt nghiêm minh, chứ lúc đấy làm giảm mức phạt thì không ổn”.

Trước khi giảm thì việc tăng mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm môi trường nơi công cộng được nhiều ý kiến đánh giá là cần thiết để nâng cao ý thức của người dân khi nhiều người vô tư tiểu tiện, đại tiện ngoài đường, xả rác sinh hoạt bừa bãi ra đường phố, vỉa hè khá phổ biến làm ảnh hưởng tới môi trường và gây phản cảm.

Tuy nhiên, với mức phạt hàng triệu đồng đối với các hành vi tiểu tiệu hay xả rác lên vỉa hè là khá cao so với mức thu nhập của nhiều người dân Việt Nam. Nhiều lao động có thu nhập thấp sẽ gặp khó khăn tài chính nếu vi phạm. Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng công cộng lại chưa đáp ứng được nhu cầu vệ sinh của người dân. 

Sở dĩ có việc điều chỉnh mức phạt, theo Luật sư Phạm Thành Tài, Đoàn luật sư TP Hà Nội là nhằm giúp chính quyền phường, xã có thể dễ dàng tiếp cận và xử lý ngay trong thẩm quyền của mình theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, Luật sư Phạm Thành Tài cho rằng, điều chỉnh mức phạt xuống thấp như vậy sẽ không đủ sức răn đe:

“Khi quy định mức xử phạt thấp, nhẹ như vậy sẽ không đảm bảo ngăn chặn được dứt điểm hành vi vi phạm do không thay đổi được ý thức của một bộ phận người dân không có ý thức bảo vệ môi trường sống.

Cần phải nâng cao mức xử phạt và tăng thẩm quyền xử phạt của UBND cấp xã để thuận tiện và kịp thời xử lý hành vi vi phạm”.

Theo Ủy viên thường trực Uỷ ban Pháp luật của Quốc hội Bùi Văn Xuyền, việc điều chỉnh một văn bản có tác động đến công tác quản lý Nhà nước về vệ sinh môi trường, xử lý vi phạm hành chính thì các cơ quan chức năng phải có những đánh giá cụ thể, đầy đủ hiệu quả thực hiện trong thời gian qua, xác định nguyên nhân nằm ở quy định không phù hợp thực tiễn hay do công tác tổ chức còn vướng mắc để khi sửa văn bản sẽ đảm bảo phù hợp và hiệu quả.

“Mức phạt đặt ra để tăng mức nghiêm khắc, tăng mức trách nhiệm của người vi phạm chứ không phải căn cứ vào hoàn cảnh, điều kiện của người vi phạm. Tôi cho rằng cần tổ chức thực hiện một cách nghiêm túc, đầy đủ; mức phạt phải ở mức nghiêm khắc, răn đe nhất định. Vì thế cần xem xét, đánh giá lại cho rõ để mức xử phạt đem lại hiệu quả rõ rệt trong thực tiễn”.

Thực tế đã có nhiều trường hợp tiểu tiện, đổ rác không đúng nơi quy định bị xử lý nhờ hệ thống camera. Nhiều tổ dân phố trang bị camera để giám sát và mang lại những thay đổi tích cực trong hành vi nơi công cộng (Ảnh: NLĐ)

Cùng với việc đưa ra chế tài để xử lý hành vi vi phạm quy định vệ sinh nơi công cộng thì việc triển khai xử phạt có nghiêm khắc không, lực lượng nào đứng ra chủ trì, cơ chế xử lý như thế nào để người dân e ngại và không dám vi phạm cũng là những vấn đề cần bàn tới.

Bởi dưới góc nhìn của VOV Giao thông thì Mức phạt không bằng cách phạt

Chuyện tiểu tiện không đúng chỗ ở đô thị hầu như nơi nào cũng có, từ những bức tường nhà đến nhà ga, bến xe, thậm chí ngay bên cạnh nhà vệ sinh công cộng. Thế nhưng có bao nhiêu trường hợp như vậy từng bị xử phạt?

Rất hiếm đến mức không nghe nói đến. Hành vi khác như xả rác, đi vệ sinh, đổ nước thải tại nơi công cộng, khu dân cư…cũng có mọi lúc, mọi nơi nhưng việc phát hiện, xử lý cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay. 

Trong khi đó, chế tài đã có, thẩm quyền đã rõ thì làm sao để việc xử phạt được thực hiện nghiêm, sớm ngăn chặn các vi phạm vệ sinh nơi công cộng đang diễn ra tràn lan?

Trước tiên và đã được nói đến nhiều là đầu tư nâng cấp đồng bộ hạ tầng công cộng hệ thống nhà vệ sinh; hệ thống thùng rác công cộng, quy định vứt rác theo giờ thuận tiện để đáp ứng nhu cầu của người dân và tạo sự đồng thuận khi triển khai xử phạt hành vi vi phạm. 

Tiếp đến là công tác kiểm tra và xử lý thường xuyên mới mang lại hiệu quả. Không thể viện lẽ nhân sự mỏng để không tổ chức lực lượng kiểm tra, giám sát, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm.

Việc hành vi vi phạm không bị xử lý còn khiến một phận người dân “nhờn luật” và không thay đổi được ý thức tự giác tuân thủ pháp luật. Minh chứng là việc tăng mức xử phạt đồng thời với ra quân xử lý người điều khiển phương tiện giao thông vi phạm về nồng độ cồn đã mang lại hiệu quả rõ rệt, tích cực.

Cùng với đó, cần đầu tư thiết bị công nghệ để hỗ trợ công tác kiểm tra, giám sát các khu vực công cộng; bởi việc xử phạt thủ công bằng sức người hay giảm mức phạt để dễ dàng xử lý hơn dường như đi ngược với tiến bộ trong trình độ xử lý vi phạm hành chính.

Chúng ta hiện có dữ liệu cư dân đang được cập nhật và đồng bộ; hệ thống camera dần được triển khai từ khu dân cư tới các tuyến đường giao thông nên khả năng nhận diện, xử lý các trường hợp vi phạm sẽ ngày càng tăng cao.

Thực tế đã có nhiều trường hợp tiểu tiện, đổ rác không đúng nơi quy định bị xử lý nhờ hệ thống camera. Nhiều tổ dân phố trang bị camera để giám sát và mang lại những thay đổi tích cực trong hành vi nơi công cộng. 

Hiện tại, xử phạt hành chính vẫn là biện pháp phù hợp và cần thiết để thay đổi ý thức người dân trong việc giữ gìn vệ sinh nơi công cộng, tuy nhiên cần có mức phạt và cách phạt sao cho đảm bảo ngăn chặn hành vi vi phạm và không tái phạm. Sau giai đoạn xử phạt sẽ là những giải pháp tuyên truyền để không cần xử phạt mà văn minh đô thị vẫn được đảm bảo.

Thực tế cho thấy, việc xử lý vi phạm để giữ gìn vệ sinh môi trường không dễ thực hiện, nhưng vì một thành phố xanh, sạch, văn minh thì khó mấy cũng cần làm. Làm bằng cách công khai, công bằng, nghiêm túc để phù hợp với thực tiễn và người dân đồng tình.
 

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn