ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Dự thảo trên tay: Người nghiện là bệnh nhân 

Kiều Tuyết - Hoàng Hà
Tại dự thảo Luật Phòng, chống ma túy sửa đổi, những người sử dụng trái phép chất ma túy hoặc người nghiện ma túy được xem là người bệnh, và cần có giải pháp giúp đỡ, thay vì coi là đối tượng tệ nạn xã hội, cần cách ly khỏi cộng đồng như trước kia.

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Chỉ tính riêng năm 2019 toàn quốc phát hiện 22.814 vụ phạm tội liên quan đến ma túy, tăng 77% so với năm 2008. Trung bình trong 5 năm gần đây, cả nước phát hiện khoảng 20.000 vụ với trên 30.000 đối tượng, khối lượng chất ma túy thu giữ tính bằng tấn.

Phương thức, thủ đoạn của tội phạm cũng ngày càng tinh vi, manh động và nguy hiểm. Trong khi đó, số người nghiện ma túy đang có xu hướng gia tăng, đáng báo động là người sử dụng ma túy có xu hướng trẻ hóa, xuất hiện cả trong lứa tuổi học sinh, trở thành vấn đề nhức nhối.

Trước tình hình đó, Bộ Công an đã xây dựng Dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật phòng, chống ma túy (gọi tắt là Luật Phòng, chống ma túy sửa đổi). Dự luật đã được Quốc hội chấp thuận cho ý kiến tại kỳ họp thứ 10 diễn ra tháng 10 tới đây.

Chỉ tính riêng năm 2019 toàn quốc phát hiện 22.814 vụ phạm tội liên quan đến ma túy, tăng 77% so với năm 2008. (Ảnh minh họa)

Những người sử dụng trái phép chất ma túy hoặc người nghiện ma túy được xem là người bệnh

Dự thảo Luật Phòng, chống ma túy sửa đổi gồm 8 chương, 69 điều, tăng 13 điều so với Luật hiện hành, trong đó có 15 điều mới, sửa đổi bổ sung 47 điều, giữ nguyên 7 điều.

Dự luật này hướng tới mục tiêu ngăn chặn có hiệu quả nguồn ma túy thẩm lậu vào trong nước, không để Việt Nam trở thành địa bàn trung chuyển ma túy quốc tế; kiểm soát và quản lý chặt chẽ các loại tiền chất ma túy; quản lý chặt chẽ người nghiện ngoài xã hội.

So với Luật phòng chống ma túy năm 2000 (sửa đổi năm 2008), Dự thảo luật lần này đã bổ sung các quy định về thuốc tiền chất; nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc; thuốc thú y có chứa chất ma túy, tiền chất; các hoạt động tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập liên quan đến ma túy cần được kiểm soát, không để tội phạm ma túy lợi dụng hoạt động.

Quan điểm về người nghiện ma túy đã có sự thay đổi căn bản tại Dự thảo lần này. Những người sử dụng trái phép chất ma túy hoặc người nghiện ma túy được xem là người bệnh, và cần có giải pháp giúp đỡ, thay vì coi là đối tượng tệ nạn xã hội, cần cách ly khỏi cộng đồng như trước kia.

Dự luật mới cũng quy định, đưa người nghiện từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện ma túy công lập để cai nghiện ma túy bắt buộc; thẩm quyền quyết định do tòa án nhân dân cấp huyện trên cơ sở tham vấn ý kiến của cơ quan bảo vệ trẻ em cùng cấp, và không coi là việc xử lý vi phạm hành chính. Quy định này nhằm hạn chế và chấm dứt tình trạng nghiện ma túy trong nhóm trẻ hiện nay.

Một điểm đáng chú ý nữa của Dự thảo luật Phòng chống ma túy sửa đổi, là người đang cai nghiện ma tuý bắt buộc tại cơ sở công lập mà bị phạt tù do phạm tội trước hoặc trong thời gian đang cai nghiện, thì sẽ chấm dứt cai nghiện bắt buộc để chấp hành án phạt tù.

Dự thảo luật cũng quy định rõ, người sử dụng trái phép chất ma túy sẽ bị xử lý vi phạm hành chính và phải được giám sát, quản lý chặt để không tái phạm, nhằm phòng ngừa, ngăn chặn nghiện ma túy và tội phạm ma túy về sau. Người sử dụng trái phép chất ma túy dù chỉ một lần nếu phát hiện sẽ bị đưa vào danh sách thống kê danh để quản lý, và chỉ được xóa khỏi danh sách này nếu không tái sử dụng trái phép chất ma túy trong vòng ít nhất 1 năm sau đó.

Dự thảo cũng bãi bỏ biện pháp quản lý sau cai để phù hợp với Hiến pháp, đảm bảo quyền con người, tạo điều kiện tốt hơn cho người sau cai hòa nhập cộng đồng. Công tác hòa nhập cộng đồng và phòng, chống tái nghiện được coi trọng, đẩy mạnh hơn, nhằm khuyến khích, động viên người nghiện không tái nghiện.

Đưa người nghiện từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc cần thủ tục minh bạch, rõ ràng

Với khá nhiều quy định được điều chỉnh, Dự án Luật Phòng, chống ma túy sửa đổi sẽ mở ra triển vọng như thế nào trong công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm ma túy và hạn chế người nghiện ma túy?

Phóng viên VOVGT đã có cuộc phỏng vấn với Thượng tá Ngô Thanh Bình, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Bộ Công An, đơn vị chịu trách nhiệm chính xây dựng Dự luật này.

Thượng tá Ngô Thanh Bình, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Bộ Công An

PV: Thưa đồng chí, tại sao phải sửa đổi Luật phòng, chống ma túy năm 2008?

Thượng tá Ngô Thanh Bình: Trước hết là do thực trạng tình hình tội phạm ma túy và tệ nạn ma túy trong khu vực và tại Việt Nam rất phức tạp. Thứ hai là thể chế hóa quan điểm chỉ đạo, đặc biệt là Chỉ thị 36 của Bộ Chính trị về nâng cao hiệu quả kiểm soát và phòng chống ma túy trong tình hình mới.

Thứ ba là trước áp lực về bất đồng trong các luật hiện hành về phòng chống ma túy nên cần phải đồng bộ hóa để tránh vênh giữa các luật hiện hành. Một vấn đề nữa là đưa ra trách nhiệm của các bộ ngành trong cả hệ thống chính trị để huy động xã hội hóa trong phòng chống ma túy, sớm kiềm chế và giảm tệ nạn may túy, tội phạm ma túy ở Việt Nam.

PV: Xin đồng chí có thể cho biết rõ hơn những điểm mới của Dự thảo Luật phòng, chống ma túy (sửa đổi) lần này?

Thượng tá Ngô Thanh Bình: Thứ nhất là đồng bộ hóa hệ thống pháp luật. Trước đây thẩm quyền của lực lượng hải quan, biên phòng, cảnh sát biển hạn chế hơn thì trong luật lần này đã bổ sung, tương thích với Luật Tố tụng hình sự và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự.

Thứ hai, một chương hoàn toàn mới quy định về quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy. Chính phủ đã xác định người sử dụng trái phép chất ma túy từ lần đầu tiên có nguy cơ trở thành người nghiện, rồi gây ra các tội phạm khác nên cần phải quản lý và ngăn ngừa họ không sử dụng trái phép chất ma túy nữa.

Điểm mới nữa liên quan đến chương về cai nghiện ma túy, trong đó ưu tiên xã hội hóa công tác cai nghiện tự nguyện. Một điểm nữa trong hoạt động quốc tế có quy định những điều khoản để giúp cho các lực lượng chức năng có thể phát huy tốt mối quan hệ để phòng chống ma túy giữa các nước có hiệu quả hơn.

PV: Một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo Luật là quy định đưa người nghiện từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện ma túy công lập để cai nghiện ma túy bắt buộc, ông có thể cho biết lý do tại sao?

Thượng tá Ngô Thanh Bình: Trước đây Luật năm 2000 và sửa đổi năm 2008 đã quy định độ tuổi từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi đưa vào Trung tâm cai nghiện bắt buộc và thẩm quyền theo Luật cũ thì do chủ tịch UBND cấp quyết định. Để tương thích với Luật Xử lý vi phạm hành chính, lần này có quy định rõ hơn và cụ thể những điều kiện để đảm bảo quyền trẻ em, khả năng thực thi trong độ tuổi từ 12 cho đến dưới 18, có khả năng cai nghiện cũng như có đủ điều kiện để phát triển về sức khỏe, tâm lý và giáo dục. Dự luật quy định rõ thẩm quyền đưa vào trung tâm cai nghiện bắt buộc do Tòa án, trên cơ sở tham vấn cơ quan bảo vệ trẻ em cùng cấp.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!

Giảm cung, giảm cầu, giảm tác hại ma túy

Vậy mức độ phù hợp và khả thi của các quy định đó đến đâu? Các điểm nào cần lưu ý hoặc chỉnh sửa? Các hướng tác động nào cần quan tâm?  Phóng viên VOVGT phỏng vấn ông Đặng Thuần Phong, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội xung quanh nội dung này.

Ông Đặng Thuần Phong, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội

PV:  Các nội dung trong Dự thảo Luật phòng, chống ma túy (sửa đổi) có đảm bảo tính khả thi hay không, thưa ông?

Luật này đi theo hướng giảm cung, giảm cầu, giảm tác hại, góp phần huy động sức mạnh cộng đồng trong phòng chống ma túy – đó là mục tiêu mà luật này hướng đến. Đồng thời, căn cứ vào Bộ Luật Hình sự và những dự án luật khác, người sử dụng trái phép chất ma túy trước đây không có xử lý gì, bây giờ là đối tượng để xử lý vi phạm hành chính. Luật này có một cái mới là sẽ tiếp cận người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy ngay từ thời điểm ban đầu. Đó là hướng đi rất mới, hướng này giúp cho người ta giảm hại tốt hơn, ngăn ngừa và hạn chế người nghiện ma túy, người sử dụng trái phép chất ma túy.

PV: Theo ông những vấn đề nào trong dự thảo cần tiếp tục điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế hiện nay?

Có nhiều vấn đề cần phải điều chỉnh để đảm bảo tính khả thi như: Trước đây quy định người nghiện ma túy phải tự khai báo và xác định tình trạng nghiện của mình. Tuy nhiên, điều đó không thực hiện được, bởi lẽ người nghiện họ thường giấu. Luật lần này cần phải tiếp tục làm rõ vấn đề này. Và lần này bổ sung thêm người sử dụng trái phép chất ma túy cũng phải tự khai báo, điều này khó khả thi.

Một vấn đề nữa là trong đấu tranh phòng chống tội phạm ma túy cần có sự chủ trì của Công an và các lực lượng khác, cần huy động cả sức mạnh cộng đồng. Tuy nhiên, vấn đề này còn nhiều bất cập, cần phải được cải thiện bằng những chính sách pháp luật thích hợp. Vấn đề cai nghiện cũng cần có những nghiên cứu, điều chỉnh và trong luật phải quy định cho chặt chẽ. Trước đây cai nghiện bắt buộc nhà nước lo từ A đến Z, nhưng còn cai nghiện tự nguyện nhà nước mới chỉ hỗ trợ một phần, cần tính toán vấn đề này.

PV: Nếu dự thảo luật này được thông qua sẽ tác động như thế nào đến cơ quan thực thi và đến xã hội?

Tác động rất nhiều, vì đối với cơ quan quản lý nhà nước theo dõi và quản lý đối tượng ngay từ ban đầu thì đòi hỏi phải quyết liệt hơn, trong đó có cả vai trò của chính quyền địa phương. Khi thực hiện các giải pháp phòng chống ma túy đòi hỏi sự gắn kết rất chặt. Ví dụ giảm cung là làm sao để ma túy không trồng trên đất Việt Nam, không vận chuyển được vào Việt Nam, không sản xuất tại chỗ… đòi hỏi đánh án phải quyết liệt.

Thứ hai là giảm cầu để sao cho số cũ giảm dần nhưng không để số sử dụng ma túy mới tràn lan hơn nữa, cái này đòi hỏi quản lý phải chặt. Còn giảm tác hại thì hiện nay cũng có nhiều vấn đề. Ví dụ methadol là giải pháp thay thế đối với người nghiện heroin, nhưng số người dử dụng ma túy tổng hợp hoặc đối tượng ngáo đá chưa có phác đồ điều trị.

PV:  Xin trân trọng cảm ơn ông!

Những người sử dụng trái phép chất ma túy hoặc người nghiện ma túy được xem là người bệnh, và cần có giải pháp giúp đỡ, thay vì coi là đối tượng tệ nạn xã hội, cần cách ly khỏi cộng đồng như trước kia (Ảnh minh họa)

Cuộc chiến với tội phạm ma túy chưa bao giờ bớt nóng ở nước ta. Không chỉ đáng báo động về tình trạng sử dụng trái phép chất ma túy có dấu hiệu gia tăng, độ tuổi ngày càng trẻ hóa, không chỉ là sự xuất hiện các loại ma túy tổng hợp và các dạng ma túy mới ngày càng phức tạp, khó kiểm soát, mà còn là nguy cơ tội phạm ma túy xuyên quốc gia biến Việt Nam thành nơi trung chuyển. Và khi, vẫn còn không ít những vụ thảm án do các đối tượng ngáo đá gây ra trong cộng động, hoặc với chính người thân của mình, thì cuộc đấu tranh phòng ngừa, ngăn chặn, đẩy lùi tội phạm ma túy và tình trạng sử dụng ma túy trái phép vẫn còn rất khốc liệt, cam go.

Dự thảo Luật Phòng chống ma túy sửa đổi đang hướng đến tạo cơ sở pháp lý và thực tiễn để giải quyết vấn đề này.

Mời các bạn cùng chia sẻ ý kiến, đóng góp cho Dự thảo Luật Phòng, chống ma túy sửa đổi qua hotline 02437.91919, qua fanpage VOVGT, hoặc có thể góp ý trực tiếp trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Công an.

Đừng quên đón nghe và tương tác với “Dự thảo trên tay” lúc 13h15p, thứ hai và thứ tư hàng tuần trên FM91, trên Sportify, Apple podcast (đối với IOS) và Google Podcast (đối với hệ điều hành Androi)

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn