ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Chống ngập tại TP.HCM: Phải hợp tác đa ngành 

Minh Thùy - Trúc Thủy
Sau nạn kẹt xe, ngập lụt là bài toán nan giải. Dù nhiều năm qua, TP.HCM đã có nhiều giải pháp nhưng vẫn chưa thể giải quyết dứt điểm tình trạng ngập úng. Mùa mưa và triều cường năm nay, cần làm gì để chống ngập hiệu quả?
Năm nay, dự báo những tháng đỉnh điểm lượng mưa có thể cao hơn 10-20% so với các năm, kết hợp với triều cường sẽ tiếp tục gây ngập cho nhiều khu vực TP.HCM
Năm nay, dự báo những tháng đỉnh điểm lượng mưa có thể cao hơn 10-20% so với các năm, kết hợp với triều cường sẽ tiếp tục gây ngập cho nhiều khu vực TP.HCM

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Chỉ một vài cơn mưa to trên diện rộng xuất hiện ngày 9/4 và 26/4 vừa qua, nhiều tuyến đường tại TPHCM lại ngập trong nước, có nơi ngập tới 60cm.

Nhất là các vùng ven ngoại thành như đường Huỳnh Tấn Phát (quận 7), đường Hồ Học Lãm (quận Bình Tân), đường Nguyễn Ảnh Thủ (quận 12 và huyện Hóc Môn), đường Quốc Hương (quận 2), đường Kha Vạn Cân (quận Thủ Đức)… 

Dù chuyện “hễ mưa là ngập” đã quá quen với cư dân thành phố nhưng đợt mưa vừa qua vẫn khiến người dân không kịp trở tay, giao thông bị ùn ứ.

“Từ trạm thu phí về cầu vượt Gò Mây, mưa lớn sẽ ngập. Từ đầu mùa cống chưa thông nên ngập sâu”.

“Đi lại thì bất tiện, xe chết máy nhiều, nhà thì ngập, nước vào hết trong nhà luôn. Từ xưa đến giờ cứ mưa là ngập thôi”.

“Quốc lộ 50 từ giao lộ Nguyễn Văn Linh đi thành phố, đi vào cầu Nhị Thiên Đường, ở đó là ngập sâu luôn. Tại vì mưa hay không mưa, thủy triều lên cũng ngập. Không biết do lỗi kỹ thuật hay là sao nữa”.

“Tại đường cao quá thì sẽ dội vào những hẻm nhỏ. Ngập quá người dân đi không được, phải nâng nhà lên thôi. Mà ai không có tiền thì để đó”.

Theo Đài khí tượng thủy văn khu vực Nam bộ, lượng mưa 20mm cũng đủ khả năng gây ngập cục bộ. Trận mưa chiều ngày 9/4, lượng mưa cao nhất đo được tới 68,2mm. Ông Nguyễn Kiệt - Trưởng phòng dự báo Đài khí tượng thủy văn khu vực Nam bộ cho biết: những năm gần đây, lượng mưa trung bình trên 100mm diễn ra ngày càng dày tại TPHCM. 

Riêng năm nay, dự báo những tháng đỉnh điểm lượng mưa có thể cao hơn 10-20% các năm, kết hợp với triều cường sẽ tiếp tục gây ngập cho nhiều khu vực.

“Mùa mưa của thành phố bắt đầu từ khoảng 10-15/5. Tức là những ngày qua thành phố cũng đã có mưa chuyển mùa. Nhận định lượng mưa vào tháng 8, 9, 10 xấp xỉ cao hơn trung bình các năm từ 10-20%. 

Còn về triều, các mô hình dự báo cho cả năm thì trong năm 2020, triều cao sẽ rơi vào tháng 10, tháng 11. Nếu so với năm 2019 thì cũng xấp xỉ hoặc thấp hơn. Triều cường dâng cao sẽ gây ngập các vùng ven sông. Tại TPHCM xuất hiện vào giờ học sinh, người lao động đến công sở chắc chắn sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến việc giao thông đi lại”.

Trong chương trình chống ngập giai đoạn 2016 - 2020, TP.HCM tập trung giải quyết 40 điểm ngập tại khu vực trung tâm và 179 tuyến hẻm. Đến nay, TP.HCM đã giải quyết được 22/40 điểm ngập. Ông Đỗ Tấn Long - Phó giám đốc trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật TPHCM:

“Sau hơn 10 năm triển khai hệ thống chống ngập thành phố đã hoàn thành rất nhiều dự án, đặc biệt là vùng trung tâm thành phố bằng 4 dự án ODA như dự án môi trường nước, cải thiện môi trường nước... 

Và vì vậy cũng đã giải quyết được 108 tuyến đường trục chính. Đến nay còn 18 tuyến trục chính cũng tiếp tục triển khai để đồng bộ giải quyết dứt điểm tình trạng ngập này”.

Như vậy, thành phố còn 18 điểm ngập. Tuy nhiên, đó chỉ là những điểm ngập khu vực nội thành hiện hữu, không tính những điểm ngập khu vực ngoại thành. Chưa kể, nhiều tuyến đường trên địa bàn chưa có quy hoạch cống thoát nước nên điểm ngập vẫn chưa được thống kê đầy đủ. 

Trong khi đó, một số dự án trọng điểm chống ngập vẫn trễ hẹn. Như dự án ngăn triều 10.000 tỉ đồng, cuối tháng 2-2020, tổng giá trị xây lắp dự án đạt 78%; đồng thời xử lý dứt điểm việc bồi thường, tái định cư, bàn giao mặt bằng thi công còn lại trước ngày 15-3-2020.

Theo ông Nguyễn Tâm Tiến - Giám đốc Công ty TNHH Trung Nam, nếu các dự án thoát nước chưa hoàn thiện thì dự án này vẫn không phát huy hiệu quả.

“Dự án của chúng tôi hiệu quả không thì chúng tôi khẳng định là nhiệm vụ của chúng tôi là ngăn triều. Còn việc tiêu thoát nước ra ngoài thì còn phụ thuộc vào dự án 4752 - có nghĩa là năng lực thoát nước có thoát ra được nội sông, kênh, rạch để bơm ra hay không đó là câu chuyện phối hợp. 

Chúng ta phải tuyên truyền ý thức của người dân bớt ngăn chặn dòng thoát. Nếu mà xã rác rõ ràng năng lực thoát bị hạn chế và như vậy nước không về các kênh nội đồng thì nước vẫn ngập phía trong nội thành”.

Tiến sĩ, Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, các công trình chống ngập hiện nay của thành phố chưa đồng bộ, chỉ giải quyết cục bộ ở một số khu vực nên dù đầu tư kinh phí cao nhưng chưa mang lại hiệu quả như mong muốn.

“Cách chống ngập của thành phố hiện nay là định vị những điểm chống ngập. Hôm nay chúng ta có 200 điểm, ít bữa goản còn 60 điểm, còn 50 điểm, ráng giảm. Nhưng họ quên rằng có những nhân tố tác động, điểm này hết thì điểm kia tăng lên. 

Ví dụ như chúng ta có những dự án nâng đường không nâng nhà thì sẽ bị ngập. Bây giờ chúng ta phát triển những dự án, những khu đô thị mới, hạ tầng không kham nổi, kênh thì tắc nhưng vẫn tăng dự án lên. Và những dự án mới này đảm bảo không ngập để bán được giá thì dồn về khu vực bên cạnh. 

Như vậy giải quyết vấn đề ngập chúng ta không thể giải quyết cục bộ được, chúng ta phải giải quyết vấn đề thoát nước cho toàn thành phố”.

Dù chưa thực sự vào mùa mưa và các đợt triều cường cao, với bức tranh chống ngập hiện nay của TPHCM, nhiều khả năng người dân lại chịu cảnh “lội nước bì bõm”, nếu các giải pháp vẫn chưa được kết hợp đồng bộ.

Việc chống ngập TP.HCM là một bài toán hợp tác đa ngành, trong đó cần một bộ phận đủ quyền hành, nguồn lực và chịu trách nhiệm trực tiếp điều phối các ban ngành cùng tham gia
Việc chống ngập TP.HCM là một bài toán hợp tác đa ngành, trong đó cần một bộ phận đủ quyền hành, nguồn lực và chịu trách nhiệm trực tiếp điều phối các ban ngành cùng tham gia

Mua nhà ở đâu để tránh ngập nước và kẹt xe? Đó là câu hỏi bi hài ở đô thị hiện đại như TPHCM. Sau bao nỗ lực, TPHCM vẫn “thất thủ” sau mỗi trận mưa to hoặc triều cường dâng cao. Nhìn vào công tác chống ngập, Thành phố cần quy hoạch thực tế và có giải pháp đồng bộ hơn.

 Chống ngập tại TP.HCM: Phải hợp tác đa ngành

Nhìn lại trận mưa lịch sử trên 200mm từng xảy ra trên địa bàn TPHCM năm 2016, đợt triều cường cao kỷ lục sau 20 năm lên tới 1,77-1,80m năm ngoái, khiến TPHCM chìm sâu trong biển nước. Thực tế, chỉ cần một cơn mưa có vũ lượng 20mm cũng đủ gây ngập cục bộ một số khu vực - nơi đô thị được xem là hiện đại nhất cả nước. 

Thế nhưng công tác chống ngập của thành phố chỉ nhỏ lẻ, manh mún, “ngập đâu chống đó”, nâng đường mà không nâng nhà rồi xây nhà cao tầng mà không đầu tư hệ thống thoát nước... Vì thế mà “càng chống càng ngập”, hoang phí hàng tỷ đồng chỉ để chạy theo chống ngập cho các công trình phát triển đô thị.

Dù thành phố đã có 2 quy hoạch 752 về tổng thể hệ thống thoát nước TPHCM đến năm 2020 và quy hoạch 1547 về thủy lợi chống ngập úng khu vực TP.HCM nhưng tiến độ công việc đạt được rất thấp và chưa có sự kết hợp đồng bộ. Thành phố mới chỉ đạt khoảng một nửa con số 6.000km cống thoát nước cần có.

Bên cạnh đó, 218 dự án chống ngập với kinh phí gần 8.000 tỉ đồng theo chương trình “Giảm ngập nước” năm 2019, đến nay số dự án hoàn thành chỉ đếm trên đầu ngón tay. Riêng dự án 10.000 tỉ đồng ngăn triều được kỳ vọng nhất cũng đã trễ hẹn 4 năm, mới chỉ đạt gần 80% tiến độ công trình. Công trình chống ngập thì thiếu, trong khi đó tốc độ bê tông hóa, đô thị hóa lại rất nhanh.

Để đồng bộ quy hoạch và đẩy nhanh tiến các dự án chống ngập, thành phố cần tháo gỡ được vấn đề khó khăn về nguồn lực. Có giải pháp, chế tài xử lý trách nhiệm chủ đầu tư nếu để dự án chậm tiến độ. Ngoài ra cần chú trọng tính liên kết giữa các công trình để đạt hiệu quả cao.

Phải tính toán đồng bộ xây nhà, nâng đường, bờ bao ngăn triều kết hợp cải tạo hệ thống bơm, tiêu thoát nước. Nên tận dụng lợi thế sông ngòi để xây dụng các công trình lưu trữ và tạo dòng thoát nước tự nhiên, đồng thời có thể nâng cao giá trị bản sắc sông nước thành phố.

Song song đó, khi quy hoạch đô thị mới cần rải đều, tránh tập trung đông dân, quá tải về hạ tầng. Kiến trúc phù hợp địa hình từng khu vực, hướng tới công trình xanh có khả năng tự tiêu thoát nước, tránh bê tông hóa cao tại một khu vực trọng yếu. Về lâu dài cần xem xét, điều chỉnh quy hoạch chống ngập theo thực tế, tránh để lạc hậu trước những điều kiện biến đổi khí hậu.

Cùng với đó, cần ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu suất dự báo, đo đạt, ghi nhận các số liệu khí hậu, thiên tai, thời tiết để lập các phương án ứng phó phù hợp, tránh bị động rơi vào tình trạng “ngập” rồi mới “chống”. Tuyên truyền nâng cao ý thức của người dân không xả rác bừa bãi xuống kênh rạch làm tắc nghẽn cống thoát nước, dòng chảy của kênh rạch.

Việc chống ngập TP.HCM là một bài toán hợp tác đa ngành, trong đó cần một bộ phận đủ quyền hành, nguồn lực và chịu trách nhiệm trực tiếp điều phối các ban ngành cùng tham gia./.
 

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn