ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Thu phí rác thải theo khối lượng: Để luật pháp được thực thi... 

Trọng Điển - Minh Thùy - Trúc Thủy
Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi năm 2020 được kỳ vọng sẽ giải quyết những bất cập và bức xúc về ô nhiễm môi trường do rác thải gây ra trong thời gian qua. Song, để đáp ứng kỳ vọng đó, luật cũng cần nhiều giải pháp đồng bộ và sự đồng thuận trong nhân dân.

Nghe nội dung chi tiết tại đây: 

Từ năm 2025, người dân sẽ không đóng phí thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt theo bình quân từng hộ như hiện nay mà đóng theo khối lượng, nghĩa là thải bao nhiêu trả tiền bấy nhiêu.

Mặc dù đây là quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020 sửa đổi đã được Quốc Hội khóa XIV thông qua tại Kỳ họp thứ 10 nhưng để luật đi vào thực tiễn cuộc sống vẫn là câu chuyện được rất nhiều người quan tâm. 

Theo luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi), người dân sẽ được hưởng lợi khi phân loại rác tại nguồn. Ảnh: Thanh niên

Hiện nay, lượng rác thải tại Việt Nam là khoảng 50.000 tấn/ngày, trong đó tại các đô thị rác thải sinh hoạt chiếm tới hơn 90%. Riêng tại Hà Nội và TP.HCM, trung bình mỗi ngày thải ra khoảng 8.000 – 9.000 tấn rác, trong đó trên 80% được xử lý chủ yếu bằng công nghệ chôn lấp.

Phần lớn các loại rác thải không được phân loại tại nguồn, gây khó khăn cho công tác thu gom, vận chuyển, xử lý; nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Để khắc phục, Luật bảo vệ môi trường 2020 có quy định tính phí rác thải sinh hoạt theo khối lượng. Khi Quốc hội thông qua Luật này vẫn còn nhiều ý kiến xung quanh về quy định này.

"Mức thu vượt người dân có thể chấp nhận được. Còn bây giờ cân nặng, nhẹ thì khó mà kiểm soát được".

"Không khả thi được vì đa số là hộ gia đình, sao biết nhà nào nhiều, nhà nào ít. Người kinh doanh đã đóng thêm tiền rác rồi".

"Nếu mà tính theo khối lượng thì mình cũng ủng hộ. Nói chung, người dân có lợi thì mình ủng hộ.

"Làm như thế thì mình mới có thể triển khai các hệ thống phân loại rác tại gia đình được. Vận chuyển, khâu xử lý sẽ dễ dàng hơn".

Theo Phó giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An - Viện trưởng Viện Tài nguyên, môi trường và Phát triển cộng đồng: Người nào xả thải nhiều thì trả tiền nhiều là đúng; vừa khuyến khích giảm phát thải tại nguồn. Tuy nhiên, việc nhiều người dân lo ngại quá trình thực hiện sẽ gặp khó khăn là có cơ sở. Vì người thu gom rác không thể mang theo cân khi đi thu gom.

Việc thu phí rác thải theo kg sẽ dễ dẫn đến tình trạng nhà này bỏ rác sang nhà kia hoặc vứt rác nơi công cộng để né phí. Ai sẽ giám sát việc thực hiện để tránh trường hợp tiêu cực, kê sai số rác thải?

Nếu giải quyết được các câu hỏi này thì người dân sẽ đồng tình thực hiện. Khi người dân nhận thức được một cách đầy đủ, đúng mực về vai trò của việc phân loại rác thải thì lúc đó việc thu gom và phân loại rác mới có giá trị thực sự trong thực tiễn.

"Vấn đề thu rác thải sinh hoạt theo khối lượng thì tôi cho rằng ý tưởng, việc làm tốt nếu như chúng ta có một loạt các giải pháp kèm theo.

Thứ hai, làm cho người dân có ý thức hơn - tức là không phải cái gì cũng xả thành rác, cái gì tận dụng được thì tận dụng, ý thức tiết kiệm cũng tốt hơn.

Thứ ba, quản lý ở các địa phương chưa tốt lắm cho nên nếu như ta tính tiền bằng khối lượng thì hiện tượng đổ trộm, tiếp tục đổ trộm phế thải rất nhiều. Bởi vì họ lợi dụng lúc mà không có người giám sát, thanh tra nên việc quản lý rất là quan trọng.

Nếu chúng ta không xử lý tốt chuyện này tôi cho là sẽ nhờn luật, không khả thi cuối cùng gây tốn kém cho dân".

Tại Hà Nội và TP.HCM, trung bình mỗi ngày thải ra khoảng 8.000 – 9.000 tấn rác. Ảnh: VOV

Nói về quy định mới, Tiến sĩ Nguyễn Trung Việt - Nguyên Trưởng Phòng Quản lý Chất thải rắn - Sở Tài nguyên và Môi trường TP.HCM cho biết, thu phí rác thải sinh hoạt theo khối lượng là giải pháp hiện được nhiều quốc gia áp dụng và cho hiệu quả tích cực.

Tuy nhiên, để áp dụng ở nước ta vẫn còn nhiều khó khăn, do phải có các điều kiện “cần và đủ” về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Bởi thực tế, cơ sở hạ tầng kỹ thuật nước ta còn nhiều hạn chế như tỷ lệ chôn lấp rác thải còn cao, chưa chuyển đổi xong phương tiện thu gom rác; thiếu các cơ sở tái chế về chất thải hữu cơ và chất thải nhựa làm ảnh hưởng đến công tác phân loại rác hiện nay.

Trong khi đó, số lượng nhân sự của cơ quan nhà nước đã thiếu, lại còn thiếu cán bộ quản lý có tầm, có tâm; đặc biệt là cấp địa phương, cơ sở, các tổ chức xã hội; khiến công tác giám sát, tuyên truyền vận động đến người dân gặp nhiều khó khăn.

Hơn hết là ý thức của người dân còn hạn chế. Với những hộ dân có kinh tế thấp rất khó thực hiện việc thu phí rác thải, thậm chí nạn đổ trộm hoặc vứt rác thải đến nơi khác vẫn còn diễn ra.

Do đó, Tiến sĩ Nguyễn Trung Việt cho rằng, nhà nước cần đi đầu trong việc đầu tư hạ tầng kỹ thuật; đồng thời cần có những văn bản hướng dẫn chi tiết về các mức chế tài cũng như công tác giám sát việc thi hành.

"Không phải người ta đem cân đến cân mà là thực hiện việc trả phí vệ sinh theo khối lượng chất thải rắn xả thải. Tức là người ta bán túi xả thải theo từng khối lượng. Nhiều nước người ta chỉ cân túi chất thải thực phẩm thôi, còn những chất thải cồng kềnh thì sao cân.

Một là kêu công ty môi trường đến bỏ đi rồi tính phí. Hai là nhà có ô tô chở đến các khu liên hợp xử lý, cân lên rồi tính tiền. Nếu mà rác sinh hoạt, trong đó có 2 điều: một là giám sát người nào vứt đi, hai là xử phạt - Tức là mình có camera giám sát hay là ý thức của người đủ để mà ai đem rác ra đường xả thì tố cáo. Thứ hai, ai là người sản xuất túi đem bán, cái túi đem bán rồi thì ai là người thu tiền đó đem về nộp ngân sách nhà nước".

Về vấn đề thực hiện, Bộ Tài nguyên – Môi trường cũng đặt lộ trình từ nay đến 2025 là giai đoạn để tuyên truyền, nâng cao giáo dục, nhận thức cho người dân.

Trong giai đoạn đầu thực hiện, cần có kế hoạch cụ thể, xây dựng chế tài xử phạt thật nghiêm, lắp đặt hệ thống hạ tầng camera giám sát một cách bài bản, dần dần hình thành thói quen, đưa việc thu gom rác thải đi vào nề nếp.

Dần dần khi nhận thức, hành vi, hành động của người dân thay đổi, luật sẽ phát huy được tối đa những tác động tích cực đến môi trường, đời sống của người dân.

Sắp tới, phí thu gom rác thải sẽ tính theo khối lượng và nguyên tắc thải ra nhiều phải chịu nhiều tiền hơn
Sắp tới, phí thu gom rác thải sẽ tính theo khối lượng và nguyên tắc thải ra nhiều phải chịu nhiều tiền hơn

Dù đã triển khai nhiều biện pháp nhưng đến nay vấn đề xử lý chất thải rắn sinh hoạt vẫn là câu chuyện nan giải, nhất là tại các đô thị lớn như Hà Nội và TPHCM. Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi năm 2020 được kỳ vọng sẽ giải quyết những bất cập và bức xúc về ô nhiễm môi trường do rác thải gây ra trong thời gian qua. Song, để đáp ứng kỳ vọng đó, luật cũng cần nhiều giải pháp đồng bộ và sự đồng thuận trong nhân dân.

Mời quý vị đến với góc nhìn của Kênh VOVGT qua bài bình luận với nhan đề "Thu phí rác thải theo khối lượng: Để luật pháp được thực thi".

Hiện nay, ở các đô thị lớn trên cả nước, nhất là Hà Nội và TP.HCM mỗi ngày thải ra một lượng rác rất lớn. Điều đáng nói là do không được phân loại từ nguồn; rác vô cơ hữu cơ, rác thải, rác tái chế trộn lẫn nên có đến 80% lượng rác buộc phải thực hiện theo hình thức chôn lấp.

Các điểm xử lý rác theo kiểu thủ công này luôn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát các khiếu nại, bức xúc đối với người dân sinh sống quanh khu vực do rỉ nước gây ô nhiễm.

Trong khi đó, nhà máy xử lý rác theo công nghệ đốt cũng chưa nhiều, không đủ để đáp ứng. Vấn đề phân loại rác thải tại nguồn, nhất là tại gia đình, khu dân cư, khu sản xuất vì vậy luôn là một thách thức đặt ra.

TP.HCM có hẳn một chương trình vận động toàn dân không xả rác. Nhiều nơi công cộng còn gắn cả camera để giám sát và kiểm tra xử phạt các trường hợp xả rác, đổ rác không đúng nơi quy định. Bên cạnh đó, thành phố cũng tuyên truyền, vận động phân nguồn rác để khuyến khích biến các loại rác tái chế như giấy, nhựa thành tài nguyên.

Nói điều này để thấy, việc Quốc hội vừa thông qua Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) có nội dung rác bắt buộc phải phân loại rác tại nguồn; rác thải sinh hoạt được thu gom theo khối lượng và tính phí… là hợp lý và có tầm nhìn.

Hiện nay, khi mà đời sống và hoạt động sản xuất ngày càng phát triển thì việc xử lý rác khoa học để bảo vệ môi trường, sức khỏe mỗi người là một yêu cầu bức thiết đặt ra phải quan tâm giải quyết.

Vấn đề lúc này là quy định của pháp luật về thu phí rác thải theo kg còn hai năm nữa mới có hiệu lực nhưng rất cần một sự đồng thuận của người dân và doanh nghiệp để triển khai.Bộ Tài nguyên môi trường cho biết, khi luật chính thức áp dụng sẽ có những nghị định, thông tư hướng dẫn cụ thể để luật được thể hiện trong cuộc sống.

Tuy nhiên, qua kinh nghiệm nhiều nước trên thế giới mất cả chục năm mới áp dụng được yêu cầu này cho thấy, ngay lúc này các địa phương cần đẩy mạnh truyền thông để người dân hình thành thói quen hữu ích này.

Theo đó, ngành môi trường tiếp tục hướng dẫn để người dân phân loại rác ngay tại hộ. Mỗi gia đình, cơ sở sản xuất, doanh nghiệp cần có nhiều thùng đựng rác khác nhau. Kỹ hơn thì cần ghi rõ thùng đựng rác tái chế, rác chất thải rắn; rác là chai lọ thủy tinh để các thành viên bỏ rác cho phù hợp. Việc làm này vừa giúp cho người thu gom vận chuyển rác đỡ vất do phải phân loại vừa đảm bảo rác có thể tạo ra nguồn thu cho gia đình khi các đơn vị thu gom trưng thu.

Các trường học cũng thường xuyên nhắc nhở học sinh, sinh viên về ý thức phân loại rác. Ở gia đình người lớn cần gương mẫu để trẻ em học và làm theo.

Việc phân loại và thu phí rác theo khối lượng cần sự chuẩn bị các điều kiện về cơ sở vật chất như bao đựng rác, thùng chứa rác; điểm tập kết thu gom rác hợp lý, bảo đảm vệ sinh.

Cùng với đó là việc kiểm tra, giám sát, xử lý các vi phạm theo các chế tài đã quy định cũng cần một đội ngũ nhân lực đủ mạnh, chuyên nghiệp. Sự giám sát của tổ chức xã hội, đoàn thể đến các khu dân cư, tổ dân phố, khu chung cư cũng rất quan trọng. Bất cứ người nào vi phạm phân loại rác hoặc xả rác bừa bãi đều bị nhắc nhở phê bình và xử phạt.

Như vậy để một quy định pháp luật đi vào thực tiễn, góp phần bảo vệ môi trường, sức khỏe cho toàn dân rất cần sự chung tay của mỗi cấp, mỗi ngành và mỗi người. Trong đó sự chuẩn bị chu đáo và thực thi triệt để của các cơ quan quản lý chính là cốt lõi cho sự thành công này. Không để tình trạng luật một nơi mà thực tiễn một nẻo như đã từng xảy ra.. 

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn