ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Chất thải chăn nuôi, trăn trở những vùng quê 

Tấn Khoa
Bên cạnh giá trị kinh tế thì hoạt động chăn nuôi cũng đã có những tác động đến chất lượng cuộc sống của người dân, nhất là tình trạng xả chất thải trực tiếp ra môi trường, thiếu biện pháp xử lý phù hợp. Đây là nỗi trăn trở của ngành chức năng cũng như người dân tại nhiều địa phương
Chất thải chăn nuôi là nỗi lo của nhiều vùng nông thôn. Ảnh minh họa

Nghe nội dung chi tiết tại đây: 

Với những ai đã gắn bó nhiều năm cùng mảnh đất miền Tây, có lẽ ít nhiều cũng đã từng biết cảm giác khó chịu khi đến gần những chuồng trại chăn nuôi chưa áp dụng quy trình xử lý chất thải. Đó có thể là con kênh sủi bọt, bốc mùi, đó cũng có thể là cái ao đặc sánh chất bẩn nằm cạnh lối đi chung.

Từ các cô các dì đi chợ buổi sáng cho đến các em nhỏ tan học buổi chiều đi ngang qua, đều phải lấy tay che mũi rồi nhanh nhanh di chuyển để không phải ngửi mùi khó chịu cũng như không phải nhìn thấy chất thải gia súc đang trơ ra dưới ao. 

Hôi lắm, đi dọc đường cũng nghe mùi nữa, nhìn thấy nước xanh xanh là biết nuôi heo rồi. Nước đâu có dám xài đâu, phải đi lấy nước chỗ khác về xài. Nói tới nói lui thì mích lòng bà con, mà không nói thì đâu có được.

Đó là chia sẻ của một người dân, không chỉ là nỗi lo về việc môi trường sống bị ảnh hưởng mà còn là nỗi lo về tình làng nghĩa xóm, khi không biết nên góp ý với nhau như thế nào. Trong khi đó, chất thải chăn nuôi cũng trả trở thành vấn đề được phản ánh tại nhiều cuộc họp quan trọng.

Đơn cử như tại kỳ họp thứ 19 HĐND tỉnh Hậu Giang khóa IX, cử tri đã có phản ánh về việc một trại chăn nuôi heo gây ô nhiễm trên địa bàn huyện Vị Thủy. Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hậu Giang cũng xác nhận việc một công ty chăn nuôi hơn 1.200 con heo, nhưng công trình hầm ủ biogas và xử lý nước thải đã xuống cấp, không đảm bảo vệ sinh môi trường, phát sinh mùi hôi. Các ngành chức năng tỉnh đã có chỉ đạo trong việc cải tạo hệ thống thu gom, xử lý nước thải, đảm bảo vận hành ổn định. Chỉ được tái đàn sau khi tác động đánh giá môi trường được phê duyệt… 

Từ nhiều năm qua, những loại vật nuôi như bò, dê hay đặc biệt là heo đã trở thành nguồn kinh tế chính cho nhiều gia đình. Ngoài việc phát triển kinh tế thì việc xử lý chất thải như thế nào để tránh gây ô nhiễm là trách nhiệm mà mỗi hộ chăn nuôi phải đảm bảo.

Anh Lý Huỳnh - chủ trại heo từng có đến 80 con tại TP Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng, nhưng hiện nay đang tạm thời treo chuồng do lo ngại dịch tả heo châu Phi, cho biết:

Chuồng trại này ở cách nhà, cho nó tự hoại thôi. Mình có cái hầm, thải ra đó rồi cho nó tự phân hủy, rắc vôi cho phân tự hoại. 

Bên cạnh đó, nhiều bà con trồng cây ăn trái có thể tận dụng nguồn phân từ hoạt động chăn nuôi để bón cho cây, vừa tăng hiệu quả sản xuất vừa giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Riêng với những hộ nào chỉ thuần chăn nuôi thì có thể bán phân gia súc cho các vựa thu mua, có thêm một khoản gọi là “đồng ra đồng vào”.

Như chia sẻ của bà Trần Thị Phin, ở xã Thuận Thới, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long:

Giờ người ta lấy phân hết trơn rồi, bò cũng vậy mà heo cũng vậy. Hồi đó thì xúc bỏ, còn bây giờ thì người ta mua về, phơi khô. Người ta mua từng bao, đem về phơi cho khô rồi rải cho cây cam.

Phải khẳng định rằng, trong xu thế sản xuất hiện đại, tiếp cận với kỹ thuật mới và với sự vào cuộc kiểm tra, tuyên truyền của ngành Tài nguyên – Môi trường, nhiều hộ đã áp dụng các biện pháp xử lý chất thải chăn nuôi. Điều 69 Luật Bảo vệ môi trường 2014 đã có những quy định cụ thể về việc bảo vệ môi trường trong sản xuất nông nghiệp.

Theo đó, khu chăn nuôi tập trung phải có phương án bảo vệ môi trường và đáp ứng yêu cầu: Bảo đảm vệ sinh môi trường đối với khu dân cư; Thu gom, xử lý nước thải, chất thải rắn theo quy định về quản lý chất thải; Chuồng, trại phải được vệ sinh định kỳ; bảo đảm phòng ngừa, ứng phó dịch bệnh; Xác vật nuôi bị chết do dịch bệnh phải được quản lý theo quy định về quản lý chất thải nguy hại và vệ sinh phòng bệnh…

Tuy nhiên, có những hộ đã quen sản xuất nhỏ lẻ, theo hình thức gia đình, không phải ai cũng nghĩ tới chuyện đầu tư hệ thống xử lý chất thải, một phần vì ngại tốn thêm chi phí, một phần vì thói quen.

Hầm biogas là một trong nhiều cách để xử lý chất thải chăn nuôi hiệu quả. Ảnh minh họa

Hầm biogas - Phương pháp hiệu quả để xử lý chất thải chăn nuôi

Có nhiều cách để xử lý chất thải chăn nuôi, tùy thuộc vào quy mô chuồng trại và đặc điểm của mỗi khu vực. Trong đó, mô hình hầm biogas đã được rất nhiều hộ chăn nuôi không chỉ tại ĐBSCL mà trên địa bàn cả nước áp dụng, mang lại hiệu quả cao. 

Nếu khoảng hơn chục năm trước, nhiều trang trại chăn nuôi mỗi lần dọn chuồng cho gia súc thường dùng nước dội thẳng xuống kênh rạch hoặc ao tù, thì hiện nay, hầm biogas hay túi ủ biogas là giải pháp hiệu quả. Mô hình xử lý chất thải này hầu như đã không còn xa lạ với các hộ chăn nuôi tại ĐBSCL.

Được sự vận động của cán bộ Tài nguyên – Môi trường tại địa phương, anh Lâm Chí Nguyện ở huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre cùng gia đình đã đầu tư làm hầm hầm biogas từ năm 2014. Sau khoảng 7 năm sử dụng, hiệu quả lớn nhất là môi trường xung quanh được đảm bảo khi tổng đàn heo trong chuồng có lúc lên đến hơn 100 con.

Ngoài ra, tận dụng khí biogas, gia đình anh đỡ tốn chi phí cho gas – củi lửa phục vụ nấu nướng, sinh hoạt.

Mình bắt đầu làm chuồng nuôi thì bên môi trường kêu mình làm (hầm biogas). Lúc mình chưa làm hầm, chuông heo mình dội xuống, nước ra gây ô nhiễm. Khi mình làm hầm thì mình có lợi nữa là mình có gas xài.  

Biogas là một hỗn hợp khí được sinh ra từ quá trình lên men trong môi trường yếm khí của chất thải chăn nuôi nhờ hoạt động của các vi khuẩn, trong đó bao gồm khí metan, khí cacbonic, ni-nơ, hydro và các khí khác. Về nguyên lý hoạt động của hầm biogas: chất thải chăn nuôi sẽ được dẫn vào vào bể nạp.

Trong quá trình lên men ở ngăn chứa đến thời gian nhất định, khí biogas được tạo ra, lúc này áp suất bắt đầu có thay đổi và khí sẽ được đẩy lên ngăn trên của bể. Khi khí gas đầy hơn thể tích của bể thì sẽ tự động đẩy các chất cặn bã trong hầm ra ngoài theo cửa ra.

Đồng thời, khí sinh ra nhiều sẽ tạo được áp lực đẩy khí lên qua ống dẫn khí, chuyển đến các vật dụng cần khí để hoạt động. Sau khi nạp nguyên liệu, cửa nạp cũng được đóng lại, giữ áp suất trong hầm.

Riêng về phần chi phí, tùy thuộc vào quy mô chăn nuôi, thể tích bể chứa mà chi phí đầu tư sẽ khác nhau. Thông thường, mức chi phí sẽ được tính theo “khối” (m3), nên bà con cần tính toán kỹ về quy mô chuồng trại để chọn thể tích hầm cho phù hợp. Đây sẽ là hướng đầu tư cần thiết, đảm bảo chất lượng môi trường về lâu về dài trong suốt quá trình chăn nuôi.

Hiện nay, nhiều địa phương tại ĐBSCL cũng đã có những chương trình hỗ trợ cho bà con chăn nuôi tiếp cận với các mô hình xử lý chất thải, trong đó có hầm biogas. Với sự hỗ trợ về chi phí đầu tư, kỹ thuật, đây sẽ là điều kiện để việc chăn nuôi phát triển kinh tế của bà con được dễ dàng hơn, trong khi chất lượng môi trường vẫn được đảm bảo. 
 

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn