Cơ hội gỡ vướng mắc cho các trạm BOT xây dựng trước năm 2021?

NHÀ NƯỚC CHIA SẺ TỐI ĐA 75% DOANH THU SỤT GIẢM

Bộ Xây dựng đã dự thảo Nghị định quy định chi tiết về việc tháo gỡ vướng mắc của dự án BOT giao thông.

Cụ thể, về đối tượng áp dụng, tại dự thảo Nghị định này, Bộ Xây dựng đề xuất áp dụng đối với các dự án BOT giao thông ký kết trước ngày 1/1/2021. Theo Bộ Xây dựng, từ năm 2021 trở về sau là thời điểm áp dụng Luật PPP, trong đó có cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và chủ đầu tư, nên không áp dụng với nghị định này.

Đáng chú ý, tại dự thảo nghị định này, Bộ Xây dựng đề xuất 2 nhóm chính sách tháo gỡ vướng mắc cho các trạm BOT giao thông. Cụ thể, Nhà nước chia sẻ phần giảm doanh thu với nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án theo tỷ lệ phần chênh lệch giữa doanh thu trong phương án tài chính và doanh thu thực tế; nhà đầu tư và bên cho vay có trách nhiệm giảm tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu, giảm lãi suất vốn vay, điều chỉnh phương án trả nợ... Trong đó, với các dự án Nhà nước hỗ trợ, tỷ lệ chia sẻ của Nhà nước được dự thảo xác định không quá 75% tỷ lệ bình quân giữa mức doanh thu bị sụt giảm và doanh thu trong phương án tài chính trong 3 năm gần nhất.

Đối với các dự án Nhà nước dự định mua lại và chấm dứt hợp đồng, Bộ Xây dựng đề xuất xác định các khoản cấu thành tổng chi phí phải trả cho nhà đầu tư gồm: Vốn dự án theo hướng tổng vốn đầu tư; chi phí quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì công trình dự án; các khoản thuế, phí doanh nghiệp dự án phải nộp; chi phí lãi vay trong giai đoạn vận hành, kinh doanh - doanh thu. Trong trường hợp này, nhà đầu tư và bên cho vay có trách nhiệm chia sẻ, không tính lợi nhuận, không tính lãi trong giá trị đề nghị thanh toán.

Dự thảo nghị định quy định chi tiết về việc tháo gỡ vướng mắc của dự án BOT giao thông đã được Bộ Xây dựng lấy ý kiến các Bộ, ngành, địa phương, lấy ý kiến rộng rãi nhân dân. Dự thảo cũng đã được Bộ Tư pháp thẩm định và đã được Bộ Xây dựng hoàn thiện, trình Chính phủ ban hành.

 THÁO GỠ BOT, TẠO MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ HẤP DẪN 

Nếu các chính sách tháo gỡ vướng mắc cho các trạm BOT được ban hành, sẽ có những tác động xã hội như thế nào? Phóng viên VOVGT đã có cuộc trao đổi với đại biểu Lê Việt Trường, Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng- An ninh của Quốc hội về nội dung này:

PV: Thưa ông, Bộ Xây dựng đang dự thảo nghị định tháo gỡ vướng mắc cho các dự án BOT trong lĩnh vực giao thông triển khai trước khi Luật PPP có hiệu lực. Ông đánh giá như thế nào về sự cần thiết ban hành nghị định này?

Đại biểu Lê Việt Trường: Đây là một việc làm hết sức cần thiết, bởi vì trong bối cảnh chúng ta đang cần phát triển đất nước nhanh và bền vững thì bên cạnh nguồn lực của nhà nước cũng cần phải khai thác các nguồn lực khác, đặc biệt là nguồn lực trong nhân dân. Sự cần thiết ấy nó còn thể hiện ở chỗ, chúng ta cần phải có một sự đồng hành, bảo đảm của nhà nước khi mà các doanh nghiệp, các nhà đầu tư tư nhân muốn tham gia cùng nhà nước để giải quyết các nhiệm vụ chung thì phải có sự đảm bảo. Trong luật pháp đã nêu rồi, đấy là khi gặp phải những trường hợp bất khả kháng, hoặc một số lý do thay đổi chính sách, ảnh hưởng đến việc thu hồi vốn của nhà đầu tư thì chúng ta phải có sự chia sẻ các rủi ro. Có như thế, chúng ta mới tạo được một môi trường hấp dẫn nhà đầu tư.

PV: Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo nghị định là đề xuất nhà nước sẽ chia sẻ phần giảm doanh thu giữa thực tế và phương án tài chính ban đầu để giảm rủi ro cho nhà đầu tư cũng như thanh toán các chi phí đầu tư xây dựng ban đầu. Ông có ý kiến thế nào với những đề xuất này?

Đại biểu Lê Việt Trường: Tháo gỡ khó khăn trong các dự án BOT thì chắc chắn là không ngoài chuyện bảo đảm được lợi ích của nhà đầu tư. Cốt lõi của Nghị định này chính là đưa ra các giải pháp bù đắp lại cái phần chi phí của nhà đầu tư. Có 2 nhóm dự án mà nghị định đã bao phủ, tức là các dự án có thể triển khai thì tính toán để cho các dự án đó tiếp tục phát huy hiệu quả.

Nhóm thứ hai là các dự án cần phải chấm dứt hợp đồng trước thời hạn. Chúng ta phải bảo đảm nguyên tắc là bình đẳng, phải minh bạch. Cái này phải tính toán và đặc biệt công tác thẩm định, thẩm tra tiến hành phải chặt chẽ.

Nhưng ngoài nội dung này, nếu nghị định không tập trung giải quyết được vấn đề lợi nhuận, lợi ích của nhà đầu tư, của doanh nghiệp dự án thì nghị định này không cần phải ra đời. Điều này rất quan trọng. Tức là một mặt chúng ta làm tốt chức năng của một Chính phủ, chúng ta tập trung tháo gỡ những khó khăn, các điểm nghẽn về mặt thể chế; Thứ hai là bảo đảm đúng tinh thần một Quốc hội kiến tạo, là thúc đẩy phát triển.

PV: Theo ông nếu dự thảo nghị định được ban hành sẽ có tác động xã hội như thế nào?

Đại biểu Lê Việt Trường: Tôi cho rằng nó có tác động xã hội rất tích cực, tác dụng ngay lập tức, bởi vì các dự án đang vận hành rồi. Thứ hai là  bảo đảm đáp ứng được nhu cầu đi lại của người dân, của doanh nghiệp, góp phần tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ ba là nó sẽ củng cố  niềm tin của nhà đầu tư. Chủ trương của Đảng để phát triển kinh tế thư nhân, coi đây là một động lực chủ yếu phát triển kinh tế - xã hội, thì đây như một liều thuốc về trợ lực về tinh thần, làm cho người ta yên tâm bỏ tiền ra đầu tư. Tôi cho cho rằng, ý nghĩa của nghị định này là rất rộng lớn.

PV: Xin cảm ơn ông.

THÁO GỠ BOT CŨ: HIỆN THỰC HÓA THÔNG ĐIỆP "LỢI ÍCH HÀI HÒA, RỦI RO CHIA SẺ"

Trước đó, trao đổi với VOVGT, ông Nguyễn Văn Thanh, Nguyên Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô tô VN cũng đánh giá, những chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các trạm BOT xây dựng trước năm 2021, phát sinh do thay đổi quy hoạch, hoặc chính sách, pháp luật có liên quan là rất cần thiết, bởi nếu không, các trạm này hầu như không thể thu hồi vốn. Sau đây là nội dung cuộc trao đổi:

PV: Thưa ông, Bộ Xây dựng đang dự thảo nghị định tháo gỡ vướng mắc cho một số dự án BOT giao thông được xây dựng trước thời điểm Luật PPP có hiệu lực, trong đó đặt ra những chính sách như: Nhà nước sẽ chia sẻ phần giảm doanh thu với nhà đầu tư hoặc doanh nghiệp dự án để góp phần hỗ trợ cho các doanh nghiệp dự án. Ông đánh giá như thế nào về những chính sách này?

Ông Nguyễn Văn Thanh: Những chính sách rất cởi mở của Nhà nước, rất quan tâm đến hiệu quả kinh doanh, thu hồi vốn của các nhà đầu tư. Đây là sự tháo gỡ lớn. Bởi vì trong quá trình ký hợp đồng BOT, thường cũng có một điều như thế, thu hồi chậm, giảm doanh thu... thì hai bên gặp gỡ nhau để tính toán lại. Nói như thế nhưng phải có văn bản quy phạm pháp luật, quy định rõ ràng thì hai bên mới bàn bạc được. Kỳ này nghị định đưa ra, tôi tin rằng, đã có chỉ đạo như vậy sẽ tháo gỡ được cho các nhà đầu tư và Nhà nước cũng phải chuẩn bị nguồn ngân sách nhất định để hỡ trợ cho các nhà đầu tư. Tôi rất hoan nghênh dự thảo nghị định chuẩn bị theo hướng có những điều khoản này.

PV: Cùng với những chính sách này, theo cá nhân ông, cần thêm những điều gì để có thể tháo gỡ triệt để cho các dự án BOT được xây dựng trước thời điểm Luật PPP có hiệu lực?

 Ông Nguyễn Văn Thanh: Theo tôi, mỗi dự án có những vướng mắc khác nhau, do vậy, khi tính toán để hỗ trợ các nhà đầu tư từng dự án một thì có những điều kiện khác, mà do các cấp có thẩm quyền quyết định. Trong nghị định nên có điều mở như thế. Ở miền núi khác, ở đồng bằng khác, ở vùng biển khác... thế thì phải quy định làm sao để có độ mở để khi các cấp có thẩm quyền giải quyết được linh hoạt hơn, nhanh chóng giải thoát được những dự án BOT trong thời gian vừa qua bị ách tắc.

PV: Vậy ông kỳ vọng gì vào dự thảo nghị định này?

Ông Nguyễn Văn Thanh: Theo tôi, nghị định đưa ra hơi ôm đồm quá, vì bây giờ lại ngược lại những năm trước để tính toán, để hỗ trợ cho nhà đầu tư kể cả vốn đầu tư, cả vay ban đầu... thì thực sự phức tạp. Theo cá nhân tôi, mình không nên đặt vấn đề này nữa, trừ khi có những dấu hiệu vi phạm, hoặc đầu tư ban đầu có dấu hiệu bị sai lệch lớn chúng ta mới xem xét. Nhưng chủ trương của Nhà nước mà mở rộng thế này, thực sự tháo gỡ rất lớn cho các nhà đầu tư BOT. Đấy là cái rất tích cực để giải được những phức tạp, vướng mắc, ách tắc tạo điều kiện cho các nhà đầu tư thu hồi được vốn, hăng hái tiếp tục đầu tư tiếp để xây dựng các công trình giao thông. Tôi tin rằng, nếu nghị định này được ban hành, các nhà đầu tư sẽ rất phấn khởi đón nhận.

PV: Xin cảm ơn ông!

Làm sao tăng tốc tháo gỡ vướng mắc cho các dự án BOT giao thông bị tồn đọng?

Kiểm tra, giám sát 17 trạm thu phí BOT

Theo Bộ Xây dựng, tính đến trước năm 2020 (thời điểm Luật PPP ban hành) cả nước đã huy động khoảng 318 nghìn tỷ đồng đầu tư 140 dự án BOT giao thông. Các dự án đã đưa vào khai thác đúng mục tiêu, phát huy hiệu quả, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh cho nền kinh tế... Tuy nhiên, trước thời điểm Luật PPP ban hành, pháp luật về đầu tư theo hình thức PPP còn một số hạn chế, nên trong quá trình thực hiện hợp đồng phải điều chỉnh chính sách để phù hợp với yêu cầu thực tiễn, dẫn đến phát sinh vướng mắc tại một số dự án BOT giao thông.

Bởi vậy, Bộ Xây dựng đã đề xuất một số chính sách nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các trạm BOT xây dựng trước năm 2021, phát sinh do quy hoạch, chính sách, pháp luật có liên quan thay đổi. Đây là một bước đi cụ thể hóa thông điệp của Chính phủ: “Lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”, thể hiện cam kết đồng hành của Chính phủ với các doanh nghiệp, Nhà đầu tư bằng cách tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, chủ động tháo gỡ vướng mắc khó khăn từ thể chế, giúp nhà đầu tư yên tâm tham gia, tích cực đóng góp nguồn lực cho sự phát triển chung của đất nước.

Bạn kỳ vọng gì vào những đề xuất này? Nếu được ban hành, các quy định mới của dự thảo nghị định sẽ có những tác động xã hội như thế nào?

Mời các bạn cùng chia sẻ ý kiến, đóng góp cho Dự thảo qua hotline 02437.91.91.91, qua fanpage VOV Giao thông, hoặc có thể góp ý trực tiếp trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Xây dựng.

-----------

Đừng quên đón nghe và tương tác với “Dự thảo trên tay” trên các kênh phát thanh của Ban VOV Giao thông Quốc gia, trên website: vovgiaothong.vn, hoặc trên các nền tảng podcasts dành cho di động.