Dự thảo Nghị định kinh doanh vàng: Gỡ thủ tục, mở nguồn cung vàng nguyên liệu

QUẢN LÝ VÀNG; SIẾT VÀNG MIẾNG, NỚI TRANG SỨC

Vàng tiếp tục giảm

Giá vàng trong nước giảm sâu hơn 4 triệu đồng một lượng

Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 24/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng (sau đây gọi tắt là dự thảo Nghị định quản lý kinh doanh vàng) do Ngân hàng Nhà nước soạn thảo, gồm 6 Điều, sửa đổi, bổ sung một số điều, khoản của Nghị định 24/2012 và hiệu lực, trách nhiệm thi hành.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là đề xuất bãi bỏ quy định coi sản xuất, gia công và kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Khoản 3 Điều 1 chỉ rõ: “hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua, bán vàng trang sức, mỹ nghệ không phải là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện”.

Tuy nhiên, các tổ chức, cá nhân vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định về chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn đo lường, niêm yết giá, hóa đơn chứng từ, nghĩa vụ thuế, phòng chống rửa tiền, bảo vệ người tiêu dùng và các quy định pháp luật liên quan. Trong khi đó, hoạt động sản xuất và kinh doanh mua bán vàng miếng vẫn là lĩnh vực kinh doanh có điều kiện và phải được Ngân hàng Nhà nước cấp phép.

Dự thảo Nghị định cũng bổ sung các quy định mới về nhập khẩu vàng nguyên liệu phục vụ sản xuất. Theo Khoản 1 Điều 2, doanh nghiệp có hợp đồng gia công vàng trang sức, mỹ nghệ với đối tác nước ngoài có thể được Ngân hàng Nhà nước xem xét cấp phép tạm nhập vàng nguyên liệu để sản xuất và tái xuất sản phẩm.

Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét cấp giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu hằng năm dựa trên năng lực sản xuất, hợp đồng xuất khẩu hoặc gia công cũng như kết quả xuất khẩu của năm trước. Tuy nhiên, lượng vàng nguyên liệu nhập khẩu chỉ được sử dụng cho hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu, không được bán hoặc chuyển nhượng trên thị trường trong nước nếu chưa được cơ quan quản lý chấp thuận.

Một điểm mới đáng chú ý khác là dự thảo bổ sung quy định yêu cầu các doanh nghiệp được phép nhập khẩu vàng nguyên liệu phải xây dựng hệ thống dữ liệu điện tử kết nối với Ngân hàng Nhà nước để tăng cường quản lý.

Cụ thể, doanh nghiệp phải “xây dựng hệ thống thông tin để xử lý, lưu trữ đầy đủ, chính xác dữ liệu về xuất khẩu, nhập khẩu, mua, bán, sử dụng, tồn kho vàng nguyên liệu nhập khẩu; dữ liệu giao dịch mua, bán vàng nguyên liệu; thực hiện kết nối, cung cấp thông tin cho Ngân hàng Nhà nước”.

Cũng theo dự thảo Nghị định quản lý kinh doanh vàng, nguyên tắc quản lý được điều chỉnh theo hướng mới. Nếu như quy định hiện hành tập trung vào quản lý chặt hoạt động kinh doanh vàng, thì dự thảo bổ sung mục tiêu “quản lý hoạt động kinh doanh vàng nhằm phát triển ổn định và bền vững thị trường vàng”.

Dự thảo Nghị định quản lý kinh doanh vàng đang được Ngân hàng Nhà nước chỉnh lý, hoàn thiện trước khi trình Chính phủ xem xét, ban hành.

GỠ RÀO CẢN TRONG KINH DOANH VÀNG

Việc sửa đổi, bổ sung những quy định về quản lý hoạt động kinh doanh vàng cần thiết ra sao trong bối cảnh hiện nay? PV VOVGT có cuộc trao đổi với ĐBQH Phạm Văn Hòa, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội.

PV: Xin ông cho biết về sự cần thiết ban hành Nghị định mới về quản lý kinh doanh vàng?

ĐBQH Phạm Văn Hòa: Nghị định kinh doanh vàng tiếp tục đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều để quản lý vàng trong nước cũng như xuất, nhập khẩu được chỉn chu, nghiêm túc, tránh những trường hợp kẻ gian lợi dụng để mua bán bất hợp pháp trong nước, hoặc mua bán qua biên giới không đúng quy định.

Nhất là việc các cửa hàng, các cơ sở kinh doanh vàng hiện nay cũng đang vấp phải những bất cập. Những doanh nghiệp có đủ điều kiện để kinh doanh vàng, hoạt động vàng, để làm sao ổn định giá vàng trong nước, để cho giá vàng trong nước và giá vàng trên thế giới không có sự chênh lệch quá cao như hiện nay. Cho nên, việc sửa đổi, bổ sung một số điều trong Nghị định 24/2012 để hoàn thiện cơ chế quản lý hoạt động kinh doanh vàng tôi thấy hết sức cần thiết, phù hợp tình hình thực tiễn của đất nước ta hiện nay.

Trong đó có một số điểm đáng chú ý là việc phải bỏ những quy định về sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Đây là một điểm mà tôi nghĩ rằng các hộ kinh doanh vàng rất phấn khởi, bây giờ mình bỏ nội dung này thực tế rất tốt.

Rồi một vấn đề nữa là cho các doanh nghiệp đủ điều kiện nhập khẩu nguyên liệu vàng để bình ổn giá vàng trong nước, tôi nghĩ đây là một điểm rất thiết thực. Đồng thời, tôi nghĩ cũng nên cho phép mua bán vàng nguyên liệu trong nước, tôi nghĩ rằng cũng nên và rất quan trọng.

PV: Theo ông, nếu Nghị định này được ban hành sẽ có những tác động xã hội như thế nào?

ĐBQH Phạm Văn Hòa: Tôi nghĩ nếu Nghị định này được sửa đổi, bổ sung và được ban hành kịp thời trong tình hình hiện nay thì nó sẽ tác động với xã hội rất lớn.

Đó là những hộ, những gia đình, cá nhân mua vàng trang sức, mỹ nghệ hoặc người ta dự trữ vàng làm của cải cho gia đình.

Mặt khác, các cửa hàng, các tổ chức, cá nhân kinh doanh mua bán vàng xuất khẩu, hoặc kinh doanh mua bán vàng trong nước, vàng trang sức hoặc vàng thành phẩm, họ được quyền in ấn vàng bạc để bán trong thị trường dưới sự giám sát và quản lý của nhà nước.

Để cho nhiều hộ kinh doanh vàng như thế, tôi nghĩ rằng sức cạnh tranh sẽ tốt, sẽ bình ổn được giá vàng trong nước để hạn chế đến mức thấp nhất việc giá vàng trong nước và giá vàng trên thế giới chênh lệch quá cao.

Dự trữ vàng trong nước hiện nay theo tôi biết số lượng vàng không phải ít. Mặc dù, mình không biết lượng vàng trong dân là bao nhiêu, nhưng nếu dự trữ vàng như vậy sẽ tác động không tốt cho việc sản xuất, kinh doanh. Thay vì bây giờ dự trữ vàng, người ta mua bán với nhau bằng đồng tiền, người ta đưa ra ngoài thị trường để sản xuất kinh doanh, thu được ngân sách nhà nước và giải quyết được công ăn việc làm đối với người dân.

Đối với cơ quan nhà nước, việc quản lý các hộ sản xuất, kinh doanh vàng được thuận lợi dễ dàng. Nhà nước biết được lượng vàng trong nước, ví dụ mỗi tháng, mỗi năm nhập bao nhiêu, bán ra bao nhiêu, và người dân tích lũy bao nhiêu, cũng như ngân sách thu được bao nhiêu. Tôi nghĩ như vậy việc quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng của nhà nước sẽ thuận lợi rất nhiều.

PV: Xin cảm ơn ông!

TĂNG NGUỒN CUNG, GIẢI CƠN "KHÁT" VÀNG

Những đề xuất mới trong dự thảo Nghị định về quản lý kinh doanh vàng sẽ mang lại chuyển biến gì cho thị trường và cộng đồng doanh nghiệp? PV VOV Giao thông  phỏng vấn TS. Nguyễn Trí Hiếu, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và phát triển thị trường Tài chính và Bất động sản Toàn Cầu về nội dung này.

PV: Ông đánh giá thế nào về đề xuất bỏ điều kiện kinh doanh đối với vàng trang sức, mỹ nghệ?

TS. Nguyễn Trí Hiếu: Đây là một điều hợp lý. Tại vì nếu hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng có thể tác động trực tiếp đến chính sách tiền tệ thì bấy giờ nó là một loại kinh doanh có điều kiện và cần phải có sự quản lý của một cơ quan nào đó.

Thế nhưng, hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ là một sản phẩm thông thường như tất cả sản phẩm khác. Điều khác biệt là hàm lượng của vàng ở trong những sản phẩm đó rất cao, chỉ có thế thôi. Chính vì vậy, đây là một hoạt động kinh doanh bình thường, không cần phải đặt vào một tình trạng kinh doanh có điều kiện.

Điều này sẽ mở rộng thị trường vàng trang sức, mỹ nghệ, và từ đó tăng nguồn cung, giải cơn “khát” vàng, tác động tốt trên thị trường vàng và tác động đến cả người dân.

PV: Việc mở rộng cơ chế nhập khẩu vàng nguyên liệu sẽ tác động ra sao tới nguồn cung và thị trường vàng, thưa ông?

TS. Nguyễn Trí Hiếu: Tôi rất ủng hộ điều này vì chúng ta biết rằng, hiện tại thị trường vàng đang bị tắc nghẽn. Nguồn cung rất giới hạn, trong khi sức cầu còn rất cao. Tuy nhiên, tôi đề nghị là mở rộng cả cho sử dụng vàng, gia công vàng cho những đối tác ở trong nước thay vì chỉ có nước ngoài.

Nếu chúng ta thực hiện điều này, nó sẽ tăng được nguồn cung. Mặc dù, hiện tại dự trữ quốc gia đang rất mỏng, nhưng nếu muốn ổn định thị trường vàng, phải dành ra một số ngoại tệ để cho các nhà nhập khẩu vàng, các nhà kinh doanh vàng và ngân hàng thương mại được phép kinh doanh vàng, nhập khẩu vàng. Đây là một điều tốt cho thị trường.

PV: Theo ông, quy định yêu cầu doanh nghiệp kinh doanh vàng kết nối dữ liệu với Ngân hàng Nhà nước có ý nghĩa như thế nào?

TS. Nguyễn Trí Hiếu: Tôi thấy rất cần thiết, để Ngân hàng Nhà nước là cơ quan cao cấp nhất quản lý thị trường vàng cần phải có những dữ liệu chính xác, để có thể tổ chức quản lý và kiểm soát được thị trường vàng.

Các doanh nghiệp cũng như các ngân hàng thương mại, ngoài việc kết nối với Ngân hàng Nhà nước, phải có những báo cáo định kỳ về tình hình sản xuất, mua bán vàng miếng, xuất nhập khẩu như thế nào, tồn kho vàng như thế nào và trình những báo cáo định kỳ đó lên Ngân hàng Nhà nước.

Và Ngân hàng Nhà nước có thể sẽ có những thông tin rất sâu về những hoạt động, bảo đảm những giao dịch đó là những giao dịch hợp pháp và đóng góp cho việc ổn định thị trường vàng.

PV: Ông thấy sao về mục xây dựng một thị trường vàng ổn định, minh bạch mà dự thảo Nghị định đề cập?

TS. Nguyễn Trí Hiếu: Hướng đến một thị trường vàng ổn định là điều tốt cho tất cả mọi người. Thị trường vàng của chúng ta vẫn chưa có một sự ổn định và chưa có một sự minh bạch.

Ổn định đây có nghĩa là cung - cầu vẫn chưa gặp nhau và giá vàng neo theo giá vàng thế giới, biến động một cách rất mạnh mẽ và hiện tại đang giảm rất sâu. Giá vàng như thế chưa thể nói là thị trường vàng ổn định.

Trong khi đó, cung - cầu vẫn chưa gặp nhau. Nhu cầu tích lũy vàng, đầu tư vào vàng còn rất cao. Trong khi nguồn cung của chúng ta vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu vàng.

Về mặt kiểm soát hành chính dĩ nhiên mình phải tăng cường. Thế nhưng, sự ổn định thị trường vàng nó nằm ở quân bình về cung - cầu. Khi cung - cầu vẫn chưa gặp nhau thì sự ổn định đó hoặc chỉ là nhất thời, hoặc là một sự ổn định giả tạo và nó sẽ có những biến tướng khi việc quản lý bằng hành chính bị siết chặt.

Rồi vấn đề để minh bạch thì thị trường vàng hiện tại vẫn chưa có cái minh bạch cần thiết. Trong đó có việc Ngân hàng Nhà nước có thể cho phép một số ngân hàng thương mại và các nhà kinh doanh vàng nhập khẩu vàng, nhưng cho đến giờ này, chúng ta vẫn chưa biết được một cách chính thức là ngân hàng nào đã được cấp giấy phép, nhà kinh doanh vàng nào được cấp giấy phép, và liệu đã có một lượng ngoại tệ nào để dành cho các ngân hàng và các nhà kinh doanh vàng nhập khẩu vàng hay không?

Tất cả thông tin đó còn rất thiếu sót, thành ra tôi rất ủng hộ là cần phải tạo ra một thị trường vàng ổn định và minh bạch.

PV: Vậy để thị trường vàng phát triển bền vững, theo ông cần bổ sung giải pháp nào?

TS. Nguyễn Trí Hiếu: Tôi nghĩ rằng cần phải thành lập ra một sàn vàng sớm để tất cả những vấn đề về ổn định thị trường vàng, minh bạch về thị trường vàng được đưa lên trên sàn giao dịch.

Lộ trình của Ngân hàng Nhà nước có 3 giai đoạn. Trong giai đoạn 1, giao dịch hạn chế ở vàng nguyên liệu. Rồi giai đoạn 2, những sản phẩm vàng khác được đem vào trong giao dịch của sàn vàng. Và tới giai đoạn 3 là giai đoạn có thể có những sản phẩm phái sinh, thì lộ trình 3 giai đoạn của Ngân hàng Nhà nước tôi thấy hợp lý.

Vấn đề chính là chúng ta đã nói đến xây dựng sàn giao dịch từ năm ngoái cho đến bây giờ tôi vẫn chưa thấy có một bước nào cụ thể, một bước khởi động trong việc xây dựng một sàn giao dịch. Tôi mong Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước triển khai một cách mạnh mẽ, nhanh chóng hơn.

PV: Xin cảm ơn ông!

Sau hơn một thập kỷ, Nghị định 24/2012 đã góp phần ổn định thị trường vàng, hạn chế tình trạng “vàng hóa” nền kinh tế. Tuy nhiên, thực tiễn đã bộc lộ nhiều bất cập khi thị trường liên tục chứng kiến những đợt biến động giá mạnh, chênh lệch lớn giữa giá vàng trong nước và thế giới, trong khi nhu cầu nắm giữ loại tài sản này của người dân vẫn ở mức cao.

Đáng chú ý, hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ hiện vẫn phải đáp ứng các điều kiện kinh doanh theo quy định, bên cạnh những hạn chế về nguồn cung vàng nguyên liệu cũng ảnh hưởng hoạt động sản xuất và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh mỗi biến động của thị trường vàng đều thu hút sự theo dõi sát sao, việc ban hành dự thảo Nghị định mới về quản lý kinh doanh vàng là rất cần thiết, nhằm tháo gỡ những rào cản tồn tại, tăng tính cạnh tranh, bổ sung nguồn cung và tạo nền tảng cho thị trường vàng phát triển ổn định, minh bạch, bền vững hơn trong giai đoạn mới.

Bạn kỳ vọng gì vào dự thảo Nghị định này? Nếu Nghị định được ban hành thì sẽ có những tác động xã hội như thế nào? Mời các bạn cùng chia sẻ ý kiến, đóng góp cho dự thảo qua fanpage: “VOV Giao thông”.

---

Đừng quên đón nghe và tương tác với “Dự thảo trên tay” trên các kênh phát thanh của Ban VOV Giao thông Quốc gia, trên website: vovgiaothong.vn, hoặc trên các nền tảng podcasts dành cho di động.