Người từ 70 tuổi có thể được trợ cấp

GIẢM ĐỘ TUỔI HƯỞNG TRỢ CẤP HƯU TRÍ XÃ HỘI

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội do Bộ Nội vụ soạn thảo, có 2 Điều, gồm: Sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm xã hội và Điều khoản thi hành.

Cụ thể, tại dự thảo tờ trình, Bộ Nội vụ cho biết đã đề xuất một số nội dung sửa đổi, bổ sung về chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội. Trong đó có đề xuất liên quan giảm tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

Theo Luật Bảo hiểm xã hội hiện hành quy định tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội là 75 tuổi với trường hợp thông thường và 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo.

Bởi vậy, tại dự thảo tờ trình, Bộ Nội vụ dẫn số liệu thống kê của Cục Bảo trợ xã hội, Bộ Y tế, sau khi thực hiện giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 80 tuổi xuống 75 tuổi, số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, bảo hiểm xã hội hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội tăng thêm khoảng 500 nghìn người. Việc này góp phần nâng tỉ lệ người hưởng lên gần 42% vào năm 2025.

Tuy nhiên con số này còn cách xa mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 có khoảng 60% số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, bảo hiểm xã hội hàng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội.

Trong khi đó, số đối tượng hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng chỉ tăng mới khoảng 100 nghìn người/năm, nên nếu không có điều chỉnh chính sách sẽ khó hoàn thành được mục tiêu đề ra.

Bởi vậy, tại dự thảo luật, Bộ Nội vụ đề xuất 2 phương án. Phương án 1, giữ nguyên như quy định hiện hành (trong trường hợp chưa thể bố trí ngay ngân sách nhà nước để thực hiện chính sách này).

Đặc biệt, tại phương án 2, dự thảo Luật đề xuất sửa đổi, bổ sung theo hướng giao Chính phủ quyết định điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống đủ 70 tuổi phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng của ngân sách nhà nước từng thời kỳ, nhằm tạo sự linh hoạt cho Chính phủ thực hiện phù hợp khả năng ngân sách nhà nước. Nếu điều kiện kinh tế cho phép sẽ điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội xuống dưới 70 tuổi. Nội dung này sẽ được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội đã được Bộ Nội vụ lấy ý kiến các Bộ, ngành, địa phương, lấy ý kiến rộng rãi nhân dân. Dự thảo Luật đang được Bộ Nội vụ tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện, trước khi trình Quốc hội thảo luận tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI dự kiến diễn ra vào tháng 10 năm nay.

ĐẢM BẢO CUỘC SỐNG TỐT HƠN CHO NGƯỜI CAO TUỔI

Việc hạ độ tuổi hưởng trợ cấp xã hội từ 75 xuống 70 tuổi sẽ mang lại những tác động tích cực gì đối với đời sống của người cao tuổi?

Phóng viên Ban VOVGTQG đã có cuộc trao đổi với ông Phạm Minh Huân, Nguyên Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ) xung quanh nội dung này:

PV: Thưa ông, Bộ Nội vụ đang dự thảo Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, trong đó đề xuất hạ độ tuổi hưởng trợ cấp xã hội từ 75 xuống 70 tuổi. Ông có đánh giá như thế nào về đề xuất này?

Ông Phạm Minh Huân: Dự thảo của Bộ Nội vụ đang đề xuất là hợp lý. Trước hết, số đối tượng từ 70 đến 75 mà không có nguồn thu nhập nào khác thì chính sách này sẽ hỗ trợ cho họ có một khoản lưu hưu. Mặc dù là mức lương còn khiêm tốn, nhưng nó rất có ý nghĩa đối với người cao tuổi. Đây một đề xuất tốt, được nhiều người ủng hộ.

PV: Trong bối cảnh giả hóa dân số đang diễn ra khá nhanh, việc mở rộng diện thụ hưởng trợ cấp xã hội cho nhóm từ 70 đến 75 tuổi sẽ mang lại những tác động tích cực gì đối với đời sống của người cao tuổi, thưa ông?

Ông Phạm Minh Huân: Việc già hóa dân số của chúng ta diễn ra rất nhanh, chúng ta phải có các chính sách xã hội, tức là phải nghiên cứu các vấn đề an sinh xã hội, làm sao độ bao phủ tốt hơn, bảo đảm an sinh cho tất cả mọi người dân. Việc đó về lâu dài là chúng ta phải nghĩ. Trong điều kiện kinh tế chúng ta phát triển lên nữa, chúng ta phải suy nghĩ đến vấn đề này.

Khi điều kiện kinh tế xã hội chúng ta tốt hơn thì chúng ta phải điều chỉnh mức trợ cấp cao hơn để bảo đảm tốt hơn đời sống cho đối tượng này

PV: Nhìn về dài hạn, theo ông đề xuất này có ý nghĩa như thế nào đối với mục tiêu xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa tầng, bao trùm?

Ông Phạm Minh Huân: Vấn đề an sinh xã hội là đa tầng thì chúng ta cũng đã đi theo hướng đó từ một số năm, độ phủ của lưới an sinh của chúng ta, dù có cố gắng nhưng mà hiện nay nó vẫn hạn chế rất nhiều, do thị trường lao động phi chính thức, chưa phủ được nhiều.

Ngược lại, đời sống việc làm và đời sống của bộ phận lao động ở khu vực phi chính thức chưa ổn định, cho nên bảo hiểm tự nguyện, mức độ tham gia đang rất hạn chế, cho nên phải tính đến câu chuyện Nhà nước phải nghiên cứu để hỗ trợ thêm cho họ tham gia cái này, hoặc có chính sách bảo hiểm hưu trí bổ sung phải chính cách thuế làm sao phù hợp để người ta tiếp tục tham gia đóng góp, sau này người ta có mức lương hưu cao hơn để bảo đảm cuộc sống tốt hơn.

Thực ra chính sách hiện nay có rồi, nhưng chúng ta phải dành thêm nguồn lực để hỗ trợ những người cận nghèo, những người có thu nhập thấp tham gia bảo hiểm xã hội. Bây giờ chúng ta bỏ đầu vào này thì sau này ở đầu ra, khi họ đến tuổi đó, chúng ta đỡ phải bỏ ra ngân sách lớn hơn. Đây là một cái chính sách mà chúng tôi cũng đã nghiên cứu trước đây và bây giờ anh em họ đang tiếp tục nghiên cứu vấn để này.

PV: Xin cảm ơn ông!

HẠ TUỔI HƯỞNG TRỢ CẤP: GIẢM GÁNH NẶNG MƯU SINH TUỔI XẾ CHIỀU

Việc hạ độ tuổi hưởng trợ cấp xã hội, nếu được ban hành sẽ góp phần giảm nghèo, hạn chế tình trạng người cao tuổi phải tiếp tục lao động ở tuổi cao như thế nào? Phóng viên Ban VOVGTQG đã có cuộc trao đổi với PGS. TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Ủy ban Văn hóa- Xã hội của Quốc hội về nội dung này:

PV: Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về sự việc sự cần thiết ban hành Luật này?

PGS. TS Bùi Hoài Sơn: Việc sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm xã hội lần này là rất cần thiết. Điều này không chỉ vì yêu cầu kỹ thuật của hệ thống chính sách đâu, mà sâu xa hơn là vì yêu cầu nhân văn của xã hội đang già hóa rất nhanh. Như thế, chính sách không thể đi sau cuộc sống quá xa. Nếu như trước đây chúng ta chủ yếu quan tâm đến nhóm người từ 80 tuổi trở lên, sau đó hạ xuống 75 tuổi, thì nay đề xuất tiếp tục tính toán giảm xuống 70 tuổi cho thấy tư duy chính sách đã có bước chuyển rất quan trọng, từ hỗ trợ khi người cao tuổi ở tình trạng rất khó khăn, sang chủ động tạo ra một tấm lưới an sinh sớm hơn, bao trùm hơn và nhân văn hơn. Tôi nghĩ một xã hội văn minh không chỉ đo bằng tốc độ tăng trưởng, hay những công trình hiện đại, hay là quy mô ngân sách, mà còn đo bằng cách mà xã hội đó ứng xử với người yếu thế, với trẻ em, với người khuyết tật và với người cao tuổi.  

PV: Theo ông, chính sách mới sẽ góp như thế nào trong việc giảm nghèo, hạn chế tình trạng người cao tuổi phải tiếp tục lao động ở tuổi cao để trang trải cuộc sống?

PGS. TS Bùi Hoài Sơn: Tác động đầu tiên và trực tiếp nhất là tạo ra một khoản thu nhập tối thiểu, ổn định, dù còn rất khiêm tốn cho những người cao tuổi không có lương hưu, hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng. Với nhiều người, nhất là ở nông thôn, hay khu vực phi chính thức, tuổi 70 không còn có thể lao động bình thường được nữa.

Một khoản trợ cấp hàng tháng không thể thay thế toàn bộ thu nhập lao động và càng chưa thể giải quyết hết mọi khó khăn của tuổi già, nhưng nó có một ý nghĩa rất lớn, giúp người cao tuổi có thêm điều kiện để trang trải những nhu cầu tối thiểu. Thứ hai là giảm bớt sự phụ thuộc hoàn toàn vào con cháu. Thứ ba là tạo cảm giác là được Nhà nước ghi nhận, từ đó góp phần bảo vệ phẩm giá và tinh thần của người cao tuổi.

PV: Việc hạ độ tuổi hưởng trợ cấp chắc chắn sẽ làm tăng số lượng người được thụ hưởng. Điều này đặt ra những yêu cầu gì đối với nguồn lực ngân sách Nhà nước?

PGS. TS Bùi Hoài Sơn: Đây là vấn đề cần được tính toán rất thận trọng. Mọi chính sách nhân văn muốn đi được đường dài thì đều phải đặt trên nền tảng tài chính bền vững. Như vậy, có mấy yêu cầu lớn. Trước hết chúng ta phải lượng hóa đầy đủ tác động ngân sách theo từng phương án. Không thể chỉ nhìn số người tăng thêm trong một năm mà phải tính theo xu hướng già hóa dân số trong 5 năm, 10 năm hay 20 năm tới.

Thứ hai là phải thiết kế lộ trình phù hợp. Khi ngân sách cho phép, có thể mở rộng nhanh hơn. Thứ ba, chúng ta cần phân định rõ trách nhiệm giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. Những địa phương có điều kiện như là Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng hay Hải Phòng có thể hỗ trợ thêm cho người cao tuổi. Ngân sách cho người cao tuổi không nên chỉ nhìn như một khoản chi, đó là đầu tư cho ổn định xã hội, cho giảm nghèo bền vững, cho đạo lý gia đình, cho niềm tin của người dân và chính sách công.

PV: Xin cảm ơn ông.

----

Theo Bộ Nội vụ, số người hưởng bảo hiểm xã hội hàng tháng hiện vẫn còn cách xa mục tiêu đề ra trong Nghị quyết số 28-NQ/TW, đó là phấn đấu đến năm 2030, khoảng 60% số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, bảo hiểm xã hội hàng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội. Bởi vậy, đề xuất giảm độ tuổi hưởng trợ cấp xã hội từ 75 xuống 70 tuổi như tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm xã hội sẽ tăng dần số người được hưởng trợ cấp xã hội.

Bạn kỳ vọng gì vào những đề xuất này? Nếu được ban hành, các quy định mới của dự luật sẽ có những tác động xã hội như thế nào?

-----

Mời các bạn cùng chia sẻ ý kiến, đóng góp cho Dự thảo qua hotline 02437.91.91.91, qua fanpage của Ban VOVGTQG, hoặc có thể góp ý trực tiếp trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Nội vụ.