Vụ tranh chấp đất đai ở Thanh Trì: Cần sớm khép lại để ổn định sinh kế, an ninh địa phương

Từ những số phóng sự đầu tiên, đã hơn 1 năm trôi qua, Ban VOV Giao thông Quốc gia làm việc với hầu hết tất cả các bên có liên quan. Đến nay, khi mô hình chính quyền 2 cấp đã đi vào hoạt động, các xã, huyện, cơ quan chức năng giải thể, hoặc thay đổi tên gọi, câu chuyện tranh chấp này vẫn chưa đi tới hồi kết.

Để rộng đường dư luận, Ban VOV Giao thông Quốc gia tóm tắt những diễn biến chính, cập nhật các tình tiết mới từ phía các  bên và gợi mở gỡ nút thắt sự việc, với mục tiêu: Sớm khép lại tranh chấp, ổn định sinh kế cho bà con và an ninh cho địa phương.

>> Xem lại loạt bài: Thâu tóm đất Thanh Trì

Theo các tài liệu thu thập được, cùng lời kể của bà con nông dân thôn 3, xã Vạn Phúc, huyện Thanh Trì cũ (nay là xã Nam Phù, Hà Nội), có thể hệ thống lại vụ tranh chấp đất như sau:

Năm 2003, hơn 200 hộ nông dân có thỏa thuận cho thuê 5 ha đất với công ty TNHH xây dựng công trình Hoàng Hà làm bãi tập kết vật liệu xây dựng, với thời hạn 14 năm, giá thuê 200.000 đồng/sào/năm. Nguồn gốc đất là các hộ dân được Nhà nước giao canh tác nông nghiệp dài hạn theo Nghị định 64 năm 1997.

Đến năm 2006, công ty Hoàng Hà làm một thỏa thuận gộp với các hộ dân theo giá 90.000 đồng/m2, tiền thuê một năm theo giá mới là gần 2,9 triệu đồng/sào/năm. Thời hạn tiếp tục nối kéo dài 11 năm.

Cùng năm 2006, với lý do không làm được bãi tập kết vật liệu xây dựng, Công ty Hoàng Hà đã cử đại diện công ty cùng các trưởng, phó thôn đi gặp các hộ dân và vận động họ “cho mượn” Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (bản gốc) mang đi photo để làm thủ tục xin chuyển mục đích sử dụng thành bãi chứa vật liệu xây dựng. Công ty này cam kết không thay đổi quyền sử dụng đất của các hộ dân. Đến năm 2017, công ty và cán bộ xã sẽ trả lại nguyên trạng ban đầu để các hộ dân tiếp tục canh tác, sản xuất.

Thế nhưng, đến năm 2016, khi được xã gọi ra cấp sổ đỏ mới theo chính sách dồn điền đổi thửa, các hộ dân tá hỏa khi trong sổ đỏ đã không còn diện tích đất cho công ty Hoàng Hà thuê.

Họ được phía UBND xã Vạn Phúc, công ty Hoàng Hà trả lời rằng: Đất đã bán rồi còn đâu!

Điểm ly kỳ tiếp tục xuất hiện, khi các cụ ông cụ bà nông dân đề nghị cung cấp các giấy tờ chứng minh họ bán quyền sử dụng đất, họ lại không được cấp hợp đồng bản gốc. Những tờ giấy photo UBND xã đưa ra lại cho thấy hàng loạt chi tiết vô lý: Người chết 2 năm, người mù chữ, người không có ở địa phương vẫn có chữ ký bán đất; Hàng loạt chữ ký có dấu hiệu giống nhau của cùng 1 người ký; Xã và doanh nghiệp họp chủ trương bán đất nhưng không có người dân tham dự; Đại diện UBND xã xác nhận các bộ hợp đồng nếu tồn tại đều vô hiệu lực; Quy trình chứng thực các bộ hợp đồng này sai quy định của pháp luật theo kết luận của Thanh tra UBND huyện Thanh Trì; Quy trình thành phố Hà Nội cấp phép cho Công ty Hoàng Hà thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất được cho là dựa trên những tài liệu chưa đúng quy định pháp luật…

Sau khi gửi đơn đi các nơi và bị chuyển đơn liên tục giữa cấp trung ương và thành phố, bà Đặng Thị Thanh, đại diện các hộ dân, mong mỏi:“Chúng tôi đương muốn, ông chủ tịch UBND TP.Hà Nội, Bộ Công an vào cuộc, thanh tra lại những điều khuất tất bà con chúng tôi thắc mắc gần chục năm nay rồi”.

Thâu tóm đất Thanh Trì: Doanh nghiệp thừa nhận sai sót chữ ký người chết, nhưng "không hệ trọng!?"

Vụ thâu tóm đất ở Thanh Trì: Bà con vững tin công lý, vụ việc đang được điều tra lại

Vụ thâu tóm đất ở Thanh Trì: Doanh nghiệp nói “đã chuyển nhượng”, nhân viên thừa nhận “chỉ thuê đất của dân”!?

Bí ẩn lớn nhất vụ thâu tóm đất ở Thanh Trì: Sự “biến mất” kỳ lạ của 234 bộ hồ sơ gốc

DOANH NGHIỆP LÊN TIẾNG

Phúc đáp VOV Giao thông bằng văn bản, UBND xã Vạn Phúc, Công an huyện Thanh Trì, UBND huyện Thanh Trì (cũ), Công ty TNHH Xây dựng Công trình Hoàng Hà lại khẳng định, các hợp đồng chuyển nhượng là có thật, đã gửi tiền chuyển nhượng đất cho người dân.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai ký hợp đồng chuyển nhượng, công ty Hoàng Hà thừa nhận có sơ suất của nhân viên dẫn đến một số sai sót nhất định, trong đó có việc nhầm chữ ký người chết, chưa đăng ký biến động đất đai, nhưng cho rằng “sơ suất không phải là trọng yếu”.

Viện dẫn nhiều hướng dẫn và quyết định cho phép thuê đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ các ngành chức năng Hà Nội, cũng như quyết định không hình sự hóa vụ việc của Công an huyện Thanh Trì, Công ty TNHH xây dựng công trình Hoàng Hà đã gửi văn bản tái khẳng định, nếu các hộ dân vẫn không đồng ý với các kết luận đã được nhận, có thể khởi kiện ra tòa án nhân dân.

Luật sư Nguyễn Hải Lăng, Giám đốc Công ty Luật Hồng Hạnh Vân Canh, người đại diện quyền và nghĩa vụ của các hộ nông dân bãi Tân Bồi 3 nhấn mạnh: Có những căn cứ cho thấy, chính nhân viên công ty Hoàng Hà thừa nhận, chỉ cầm văn bản cho các hộ dân ký nhận tiền thuê đất vào 1 quyển sổ, không ký vào danh sách nhận tiền chuyển nhượng nào.

“Công ty Hoàng Hà cứ hướng người dân đi kiện dân sự. Bà con không có bản hợp đồng gốc, thì kiện cái gì? Người dân nói với tôi, họ không đồng ý khởi kiện dân sự, công ty TNHH xây dựng công trình Hoàng Hà, ông Tổng giám đốc Hoàng Văn Lâm có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, có thể là tội giả mạo giấy tờ, vi phạm quy định quản lý đất đai, thậm chí là tội lừa đảo, chiếm đoạt tài sản”.

Trước sự việc hai bên người dân và doanh nghiệp kiên quyết bảo vệ luận điểm của mình, các cơ quan chức năng chưa đưa ra kết luận cuối cùng, có lẽ, giải pháp tối ưu cần thực hiện ngay là ĐỐI THOẠI TRỰC TIẾP giữa đôi bên trước sự chủ trì của chính quyền địa phương, có sự tham gia của luật sư, có sự giám sát của cơ quan bảo vệ pháp luật cấp thành phố.

Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm các quy định pháp luật trong quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất trong vụ tranh chấp này, Công an thành phố Hà Nội cần tiếp tục mở lại các cuộc điều tra toàn diện, không bỏ lọt tội phạm, trả lại công bằng cho các hộ nông dân.

Trường hợp các cơ quan quản lý nhà nước tiếp tục định hướng bà con bãi Tân Bồi 3 đâm đơn kiện dân sự, các cơ quan này cũng cần đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của người dân với các hồ sơ, tài liệu “hiển nhiên phải có” trong chuyển nhượng đất đai (nếu thực sự xảy ra). Như phân tích của luật sư Nguyễn Hải Lăng, người dân không được cung cấp hồ sơ gốc đáng tin cậy nào để làm căn cứ khởi kiện.

Khiếu kiện về đất đai đang là điểm nóng của xã hội. Trung ương đang nỗ lực triển khai các giải pháp mang tính đột phá nhằm giảm tình trạng tranh chấp, khiếu nại, khiếu kiện có liên quan đến đất đai; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường phòng chống tiêu cực, lãng phí, tham nhũng trong quản lý và sử dụng đất. Trong đó giải pháp nổi bật là: Hoàn thiện các quy định về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; Tiến hành kiểm tra, thanh tra trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo của ngành, các cấp, thực hiện phương châm giải quyết triệt để tranh chấp về đất đai từ cơ sở, tránh vượt cấp lên Trung ương.

Thiết nghĩ, sau 2 thập kỷ vụ tranh chấp đất ở Thanh Trì (cũ) chưa hồi kết, UBND TP.Hà Nội, chủ thể cho phép Công ty TNHH Xây dựng Công trình Hoàng Hà thuê đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, cần sớm có những động thái mạnh mẽ hơn nữa, như lập đoàn thanh tra, kiểm tra về xã Vạn Phúc (nay là xã Nam Phù) để đối thoại với người dân, giải quyết “điểm nóng” ảnh hưởng tới sinh kế của bà con, an ninh trật tự xã hội trong khu vực./.