Tàu điện và người cao tuổi: Cần "cẩm nang" hướng dẫn

Trong số những hành khách đi tàu điện đầu xuân năm mới, có những người đã từng đi tàu điện, nhưng cũng có không ít người lần đầu tiên được trải nghiệm loại hình giao thông công cộng này, đặc biệt là người cao tuổi.

Với những người cao tuổi, việc di chuyển thường gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là khi phải đi lại bằng các phương tiện giao thông công cộng. Nhưng với tàu điện, mọi thứ dường như trở nên dễ dàng hơn. Nhóm bạn của bà Đỗ Thị Hạnh (quận 5) cùng nhau đi du xuân đầu năm, chia sẻ:

“Cảm nhận đầu tiên là rất hạnh phúc khi thấy thành phố mình có phương tiện giao thông hiện đại, bắt kịp với thế giới. Cơ sở vật chất tiện nghi, quang đãng, sạch sẽ, nhân viên lịch sự. Chúng tôi đều là những người cao tuổi, nhóm chúng tôi cũng hơi bối rối một chút. Hẹn cửa này, đi cửa kia, nên ra tới đây mới biết có rất nhiều con đường, nhiều cửa để xuống”.

Vợ chồng bà Thuỷ ông Quân (quận 8) lần đầu tiên trải nghiệm tàu điện cho biết, việc miễn phí vé cho hành khách trên 60 tuổi giúp ông bà có cơ hội tiếp cận với tàu điện, không phải chờ mua vé giấy hay cài ứng dụng điện thoại phức tạp.

Tuy nhiên, ông Quân cũng mong mỏi: “Tôi thấy đây là phương tiện công cộng mới nhất ở Việt Nam, tuy nhiên với cá nhân tôi thì chưa được thuận tiện lắm. Vì mới có một tuyến nên đi lên đi xuống cũng chỉ đơn tuyến, muốn đi vòng quanh thành phố thì hơi khó”.

Một số người cao tuổi cho biết họ gặp khó khăn trong việc tìm hiểu và sử dụng các bảng chỉ dẫn trên tàu và tại nhà ga.

Bà Võ Thị Thắm, (76 tuổi, TP Thủ Đức), đã có nhiều trải nghiệm với tàu điện Bến Thành - Suối Tiên. Bà thường xuyên sử dụng tàu điện di chuyển từ TP Thủ Đức đến quận 1 để thăm người thân, bạn bè.

Bà cho biết, tàu điện giúp bà tiết kiệm thời gian, tránh kẹt xe, đặc biệt là vào những giờ cao điểm. Nhưng bà cũng gặp phải một số khó khăn trong việc tìm đường và sử dụng các bảng chỉ dẫn:  "Tôi thấy đỡ đông hơn giai đoạn đầu. Việc đi lại cũng đỡ hơn. Tôi ở TP Thủ Đức (quận 9 cũ) có công việc ở quận 1 nên đi tuyến này khá thuận tiện. Tôi đã đi tuyến này khoảng 7 lần, trước đây phải đi xe buýt hoặc các phương tiện khác khá lâu. Nếu đi bằng phương tiện khác mất khoảng 40 phút, còn đi tàu điện khoảng 20 phút. Đến ga Bến Thành, tôi còn phải bắt grab hoặc xe buýt”.

Bà Thắm cho hay, việc tìm đường và làm quen với tàu điện không phải là điều dễ dàng đối với người lớn tuổi. Bà mong muốn có thêm những thông tin hướng dẫn rõ ràng hơn, đặc biệt là về các lối ra và các tuyến xe buýt kết nối.

"Năm nay lớn tuổi cũng hơi khó, nhưng phải tìm đường, chưa có thuộc lắm. Ví dụ như có người bạn ở Tân Bình, Phú Nhuận thì đến đây phải tìm xe để đi đến các quận khác. Tất nhiên giai đoạn đầu thì phải làm quen."

Bà cũng cho biết, việc tìm hiểu các thông tin hướng dẫn trên tàu điện và tại nhà ga là một thách thức đối với người lớn tuổi như bà.

"Tôi muốn có những thông tin hướng dẫn rõ ràng hơn. Vì lớp trẻ sẽ tìm rõ thông tin hơn thông qua định vị, còn mình già rồi, ví dụ như chỗ này, lối số 4 ra đâu, lối số 3 ra đâu... Cần thêm một hàng chỉ dẫn nhỏ để dễ dàng nhận biết. Tuy nhiên, còn đi được tôi còn sử dụng tuyến này vì sự thuận tiện”.

Theo PGS.TS Vũ Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu giao thông vận tải (Đại học Việt Đức), để nâng cao sự hài lòng của hành khách, phải có thang đo về chất lượng dịch vụ của giao thông công cộng.

Đó là thang đo về thời gian đi lại, thời gian ngồi trên tàu, chờ tàu, chuyển tuyến; sự tin cậy về thời gian (giờ tàu); tổng chi phí từ cửa đến cửa (bao gồm vé tàu, vé xe buýt gom hay trả cho phương thức đầu cuối, gửi xe...) và các yếu tố khác liên quan đến thái độ phục vụ của nhân viên nhà ga; độ sạch sẽ, mát mẻ trên tàu; thông tin chỉ dẫn; an ninh và an toàn....

“Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 (HURC1) phải phát triển bộ tiêu chí đó để khảo sát, lấy ý kiến đánh giá hành khách. Phải có chương trình vận động, cung cấp thông tin và hướng dẫn người dân, đặc biệt là những người lần đầu tiên sử dụng giao thông công cộng. Ví dụ, người dân sẽ đặt câu hỏi nhà họ ở vị trí này thì sẽ đi tuyến xe buýt gom nào, mấy giờ xe buýt qua nhà, và đi tuyến nào thì vừa xuống đã lên được tàu luôn....”, PGS.TS Vũ Anh Tuấn cho biết.

Cũng theo PGS.TS Vũ Anh Tuấn, cần phải có sổ tay hướng dẫn cho các nhóm dân cư, khu vực cụ thể. Muốn thu hút nhiều người dân sử dụng thì cần phải có chiến lược quản lý di chuyển (Mobiliti Management). Đó cũng là cách mà Nhật Bản và các nước phát triển quảng bá và vận động người dân sử dụng giao thông công cộng.

Theo bà Văn Thị Hữu Tâm, Phó Giám đốc HURC 1, từ mùng 1 đến mùng 5 Tết, tuyến đường sắt đô thị số 1 đã đón 522.839 lượt khách với 928 chuyến tàu. Doanh thu từ hoạt động này cũng đạt mức ấn tượng, cho thấy nhu cầu di chuyển bằng tàu điện của người dân ngày càng tăng cao. Tính chung trong 10 ngày cao điểm Tết (5 ngày trước và 5 ngày sau Tết), metro số 1 đã phục vụ hơn 761.000 lượt khách, thực hiện 1.768 chuyến tàu, với tổng doanh thu hơn 11,7 tỉ đồng (trung bình 1,3 tỉ đồng mỗi ngày).

Nhờ tăng cường số chuyến và rút ngắn thời gian chờ đợi, tình trạng quá tải trên các chuyến tàu điện đã được cải thiện đáng kể, giúp người dân đi lại thuận tiện hơn trong dịp Tết Nguyên Đán.