Seoul đau đầu vì thiếu tài xế xe buýt, nhưng không được thuê người nước ngoài

Các tuyến xe buýt địa phương, gọi là "maeul bus", hoạt động trên những tuyến đường ngắn trong cộng đồng nhất định nhằm kết nối cư dân với các địa điểm trung tâm và cơ sở quan trọng trong khu vực bao gồm các trạm xe buýt lớn hơn và ga tàu điện ngầm.

Đây là một phần không thể thiếu của hệ thống giao thông địa phương tại Seoul (Hàn Quốc).

Tuy nhiên, các công ty vận hành xe buýt địa phương tại thành phố Seoul đang gặp khó khăn với tình trạng thiếu hụt lao động, do không đủ số người nộp đơn để thay thế các tài xế nghỉ hưu.

Không những vậy, đối với nhiều tài xế, làm việc tại các công ty xe buýt địa phương được coi là bước đệm để chuyển sang các công ty xe buýt lớn hơn, có mức lương cao hơn, điều này góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu tài xế.

Trước thực trạng này, vào tháng 10 năm ngoái, chính quyền thành phố đã đề xuất với Văn phòng Điều phối Chính sách Chính phủ về việc mở rộng chương trình cấp visa E-9 cho các tài xế không phải người Hàn Quốc, để họ có thể làm việc tại thành phố với vai trò tài xế xe buýt địa phương và kéo dài thời gian làm việc cho người lao động có visa E-9 từ 3 năm lên 5 năm.

Theo Viện Seoul, trung bình cần 2,48 tài xế cho mỗi xe buýt để vận hành đầy đủ 1.638 xe buýt địa phương trong thành phố. Tuy nhiên, tính đến tháng 10/2024, ngành này đang thiếu khoảng 600 tài xế, chiếm khoảng 20%.

Ông Lee Byong-wook, Phó Chủ tịch Điều hành Liên đoàn Lao động Xe buýt Seoul, cho biết: “Chúng tôi đang phải đối mặt với tình trạng thiếu tài xế xe buýt, các tài xế hiện tại buộc phải làm việc trong thời gian dài hơn, khiến điều kiện làm việc của họ trở nên tồi tệ hơn."

Để giải quyết vấn đề này, Viện Seoul cho biết ngành xe buýt địa phương cần tuyển dụng thêm đến 1.247 tài xế là người nước ngoài.

Hiện tại, người nước ngoài có thể làm tài xế xe buýt với thị thực H2 hoặc F4. Tuy nhiên, thị thực F4 chỉ được cấp cho người nước ngoài có gốc Hàn Quốc hoặc người nước ngoài kết hôn với công dân Hàn Quốc, điều này giới hạn số lượng người có thể được thuê.

Do đó, chính quyền thành phố cho biết họ muốn tuyển dụng cả những người có thị thực E9.

Trước đề xuất này, Liên đoàn Lao động Xe buýt cho rằng nguyên nhân thực sự của tình trạng thiếu nhân sự là do tài xế xe buýt địa phương chỉ nhận được 60% mức lương so với các tuyến xe buýt thông thường. Họ nhấn mạnh rằng giải pháp cho vấn đề này nên là tăng lương cho tài xế, chứ không phải thuê lao động nước ngoài.

Trước đó, vào tháng 3 năm ngoái, các tài xế xe buýt thuộc Liên đoàn Lao động Xe buýt Seoul tổng đình công để yêu cầu tăng lương, khiến gần 98% xe buýt khắp thành phố phải ngừng hoạt động gây bất tiện lớn cho hành khách vào giờ cao điểm buổi sáng. Cuộc đình công kéo dài khoảng 11 giờ chỉ chấm dứt sau khi đạt thỏa thuận về việc tăng lương giờ làm thêm.

Một số hành khách bày tỏ quan điểm:

"Việc tài xế xe buýt đình công khiến tôi mất nhiều thời gian hơn để đến chỗ làm”. 

"Tôi đang trên đường đến công viên giải trí với bạn bè. Chúng tôi đã định đi tàu điện ngầm, nhưng cuối cùng vẫn có thể đi xe buýt." 

Tuy nhiên, Bộ Lao động cho biết, chính phủ không chấp nhận yêu cầu của thành phố Seoul về việc cho phép người nước ngoài lái xe buýt.

Người phát ngôn của bộ Lao động cho biết việc thuê tài xế nước ngoài là không khả thi theo luật hiện hành, vì có nhiều vấn đề liên quan đến quy định về thị thực, sự tương thích của giấy phép lái xe và khả năng sử dụng tiếng Hàn.

Trước hết, có vấn đề liệu những lao động nước ngoài này có thể thuộc diện lao động không chuyên hay không. Để làm tài xế xe buýt khu vực, bạn cần có ít nhất một năm kinh nghiệm lái xe sau khi đạt được bằng lái xe hạng 1 cho phương tiện nặng. Xét các điều kiện này, có thể sẽ không khả thi để cho phép họ xin thị thực E-9 mà không thay đổi các quy định hiện hành, vốn không cho phép người lao động có kỹ năng nhận loại thị thực này.

Ngoài ra, còn có vấn đề về sự tương thích của giấy phép lái xe. Thị thực E-9 được cấp cho lao động nước ngoài trước khi họ vào Hàn Quốc. Để họ có thể làm việc ngay lập tức, giấy phép lái xe của họ cần được công nhận tại đây, điều này có thể gặp khó khăn nếu không sửa đổi các luật và quy định liên quan.

Bên cạnh đó, theo Bộ lao động, một vấn đề nữa là kỹ năng ngôn ngữ. Lái xe buýt đòi hỏi khả năng giao tiếp tốt với hành khách bằng tiếng Hàn, vì họ có thể đặt câu hỏi trong những tình huống khẩn cấp do đó, việc tuyển dụng tài xế nước ngoài chỉ có thể được cân nhắc như một dự án dài hạn.

Còn tại Việt Nam, ngành vận tải xe buýt đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt tài xế, đặc biệt là ở các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM. Nhiều công ty vận tải gặp khó khăn trong việc tuyển dụng tài xế do điều kiện làm việc và mức lương chưa hấp dẫn. Nhiều tài xế rời bỏ nghề do áp lực công việc, điều kiện làm việc không tốt và mức lương không đủ sống.

Một tài xế xe buýt xin được giấu tên, đã từng có hơn 20 năm làm tài xế đường dài, hiện đang làm công việc lái xe buýt trong 4 năm qua chia sẻ: Hiện nay các công ty vận tải xe buýt đang thiếu khoảng 30% tài xế. Điều này dẫn đến áp lực tăng ca, làm thêm giờ nhưng lại không được tính phụ cấp ngoài giờ, khiến nhiều người không mặn mà với ngành vận tải xe buýt.

“Thứ nhất là thời gian làm việc thì nó cũng không phải là ngắn. Nếu như nhà nước tính làm 8 tiếng, nhưng thực chất người lao động đi làm khoảng 11 tiếng mới xong việc. Thứ hai là mức đương quá thấp. Nếu mà đủ 26 công 1 tháng thì lương bậc 1 được khoảng tầm 9 triệu/tháng. Làm thêm ngoài giờ nhưng không được tính, chỉ bất trả bằng lương chuyến lượt thôi. Còn tất cả các khoản khác là đều cắt hết. Thế cho nên là người ta không thích làm”.

Theo tài xế xe buýt này, mức lương dưới 10 triệu không đủ để họ có thể trang trải cuộc sống tại nội đô, chính vì vậy, nhiều người sau ca làm việc phải làm thêm các công việc khác như xe ôm, chạy grab hay làm shipper.

Có thể thấy, việc thiếu hụt tài xế xe buýt không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động giao thông công cộng mà còn tạo ra áp lực lớn cho những người đang làm nghề. Thiết nghĩ để giữ chân và thu hút nhiều tài xế xe buýt, cơ quan nhà nước cũng như các doanh nghiệp vận tải cần có các chính sách hỗ trợ thiết thực và rõ ràng hơn, bao gồm tăng thu nhập và cải thiện điều kiện làm việc cho tài xế xe buýt.