Ký sự đi Sing (Kỳ 1): Thoải mái thả bộ giữa hàng trăm lô cốt, đại công trường

Vừa qua, Hà Nội đã chính thức thông qua Quy hoạch chung Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Bản quy hoạch này mang theo những kỳ vọng thay đổi toàn diện thành phố: từ việc đưa Sông Hồng thành trục cảnh quan trung tâm, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), khai thác không gian ngầm, cho đến lộ trình cấm xe máy và thu phí ùn tắc.

Những bài toán khổng lồ này thực chất không hề xa lạ. Tại Đông Nam Á, Singapore cũng đã và đang trải qua hành trình lột xác tương tự. Trong chuyến công tác mới đây, phóng viên Chu Đức của Ban VOV Giao thông Quốc gia đã ghi lại những góc nhìn mang tính tham chiếu. Mời quý vị cùng theo dõi loạt "Ký sự đi Sing", mở đầu với kỳ thứ nhất: Thả bộ giữa hàng trăm lô cốt, đại công trường.

Singapore cũng...đào đường khắp nơi

Trung tuần tháng 5 năm 2026, chúng tôi đặt chân xuống Changi – sân bay bận rộn nhất châu Á, với nhiều kỳ vọng. Và quả thực, trải nghiệm tại đây rất thỏa mãn. Từ quầy hàng, sảnh chờ, đến cảnh quan thác nước ngoạn mục kết hợp tàu điện trên cao… tất cả đều xứng danh đẳng cấp 5 sao.

Do đã đặt trước dịch vụ đưa đón, chúng tôi di chuyển vào trung tâm Singapore bằng ô tô 16 chỗ. Điều gây ngạc nhiên đầu tiên là khu vực đón khách dành cho xe hơi rất vắng vẻ, lại được kết nối thẳng với cửa ra sân bay, cực kỳ dễ tìm và tiện lợi. Lý do khá đơn giản: Phần lớn hành khách đều chọn đi tàu điện ngầm và xe buýt. Đây cũng là lần duy nhất chúng tôi sử dụng ô tô di chuyển trên đảo quốc sư tử.

Tuy nhiên, khi tiến sâu vào trung tâm Singapore, sự ngạc nhiên lại chuyển sang một sắc thái khác. Khắp các cung đường đều là lô cốt, rào chắn, máy khoan, nhồi cọc, máy xúc, máy cẩu… Khung cảnh “đại công trường” đập vào mắt khiến một thành viên trong đoàn phải thốt lên: “Ô hay, Singapore cũng đang làm dự án chống ngập ư?”.

Câu trả lời sẽ có ở phần sau của ký sự. Nhưng điều khiến chúng tôi tò mò và rồi kinh ngạc hơn cả, chính là trải nghiệm đi bộ vào đúng thời điểm ngổn ngang ấy. Liệu danh xưng "thành phố sạch và thân thiện với người đi bộ top đầu thế giới" có bị “vỡ mộng”?

Hãy cùng nghe cảm nhận của anh Nguyễn Văn Nam, một du khách đến từ Vĩnh Tuy, Hà Nội: "Tôi khá bất ngờ khi di chuyển bằng xe buýt và tàu điện ngầm quanh khu vực khách sạn. Mặc dù cả bốn phía xung quanh đều đang thi công xây dựng, họ vẫn bố trí các lối đi rất rõ ràng: một làn đi chung dành cho người đi bộ và xe đạp nối từ ga tàu điện ngầm về khách sạn, và một làn riêng biệt dành cho ô tô.

Vừa rồi, khi đi xe buýt về phía đông của khách sạn, ngay khi bước xuống xe, tôi đã thấy một hệ thống phân làn rành mạch quanh khu vực công trình. Ban đầu, tôi còn chần chừ vì sợ không biết tìm đường nào để đi, nhưng khi bước vào, mọi ngã rẽ đều có biển báo chỉ dẫn chi tiết và làn đường được quy hoạch rất khoa học. Nhờ vậy, tôi hoàn toàn không cảm thấy bất tiện chút nào dù họ đang thi công dang dở. Đặc biệt, khu vực này được giữ rất sạch sẽ. Việc thi công một công trình lớn như vậy mà không hề để lại một vết bụi nào trên đường thực sự khiến tôi vô cùng ấn tượng".

“Thi công mà không có tí bụi nào” – câu nhận xét ấy không hề nói quá. Chính anh Nam, trong lúc đi bộ qua lối đi mở giữa công trường, đã tinh ý phát hiện một khe hở nhỏ dưới chân tường quây tôn. Chỉ sang hôm sau, nhà thầu đã cử người đến bịt kín lại bằng xi măng. Chúng tôi thử trực tiếp miết tay vào dải barie cạnh công trường, tuyệt nhiên không có vết bụi. Điều này cho thấy sự tuân thủ quy định môi trường cực kỳ nghiêm ngặt.

Clip: Trải nghiệm đi bộ giữa đại công trường Singapore tháng 6/2026

Cùng chung sự ngạc nhiên này, chị Nguyễn Hoàng Ninh, một thành viên trong đoàn chia sẻ thêm: "Ngay như khách sạn tôi ở rất gần những công trình đang xây dựng, nhưng thật sự là mật độ bụi hay tiếng ồn tôi đều không thấy rõ rệt. Những công trình họ rào rất kín để bụi không ảnh hưởng đến mọi người, và họ vẫn phân những lối đi tiện lợi cho người dân để ra phương tiện công cộng. Không hề bị ảnh hưởng gì đến cuộc sống cả".

Bí quyết đằng sau danh xưng "Thiên đường bộ hành"

Sự ngạc nhiên đến thích thú đó của người dân và du khách không phải tự nhiên mà có. Trong suốt một tuần ở Singapore, chúng tôi gần như không bắt gặp cảnh tượng ùn tắc nghiêm trọng nào dù việc đào đường diễn ra khắp nơi.

Nguyên nhân đầu tiên nằm ở hệ thống tổ chức giao thông khoa học và linh hoạt cao độ. Cơ quan Giao thông Đường bộ Singapore (LTA) đang ứng dụng công nghệ kiểm soát luồng tuyến thông minh mang tên GLIDE, có khả năng phân tích dữ liệu từ hàng ngàn cảm biến để tối ưu hóa thời gian đèn xanh trên toàn mạng lưới.

Hơn thế nữa, LTA đang phát triển hệ thống AI dự báo có tên CRUISE. Công nghệ này tự động tính toán, phân biệt các loại phương tiện và điều hướng dòng xe từ xa, giải tỏa áp lực một cách chủ động để ngăn chặn kẹt xe dây chuyền tại các "nút thắt cổ chai".

Đó là với phương tiện cơ giới. Còn với bộ hành và xe đạp, Singapore áp dụng những quy tắc ưu tiên cao nhất thế giới. Thay vì rào chắn bít bùng và phó mặc người đi đường, các nhà thầu tại đây bị buộc phải thiết kế lại không gian lưu thông: họ sẵn sàng thu hẹp làn ô tô nhưng tuyệt đối phải bảo đảm một lối đi bộ có mái che, biển báo phản quang và rào chắn an toàn.

Anh Kumaran, kỹ sư cao cấp thuộc LTA, người phụ trách các công trình mái che cho người đi bộ tại khu vực Tây Jurong, chia sẻ về sự cẩn trọng này: “Trước khi thi công, chúng tôi đánh giá toàn diện khu vực dự kiến thi công trong nhiều tháng, bao gồm cả tình trạng nền đất, ví dụ tránh ảnh hưởng tới rễ cây. Chúng tôi có gửi thông báo tới các khu dân cư và biển báo dễ thấy ở trên đường. Toàn bộ quá trình thi công đều diễn ra ban đêm từ 1-5h sáng để hạn chế thấp nhất ảnh hưởng tới giao thông. Với cách này, từ năm 2015 đến nay, chúng tôi đã thi công 860 lối đi bộ có mái che”.

860 lối đi bộ có mái che - Con số mang một ý nghĩa rất lớn. Singapore là đảo quốc có mưa rải rác quanh năm. Đặc thù mưa nhiệt đới khiến những cơn mưa thường đến bất chợt và tạnh cũng rất nhanh. Chính đoàn chúng tôi cũng đã vài lần phải chạy mưa, và may mắn thay, luôn nhanh chóng tiếp cận được chỗ trú – đó chính là những lối đi có mái che nối liền ga tàu điện với khách sạn.

Trải nghiệm bộ hành an toàn, tiện lợi là chi tiết nhỏ nhưng tạo ra hiệu quả cực lớn trong việc giữ chân du khách và khuyến khích người dân đi bộ. Thống kê mới nhất cho thấy, bộ hành đang chiếm 18% số chuyến đi tại Quốc đảo Sư tử. Một mũi tên trúng nhiều đích!

Quay trở lại với câu hỏi vui ở đầu ký sự: “Phải chăng Singapore cũng đang thi công dự án chống ngập?”. Thực tế, mưa nhiều nhưng hệ thống thoát nước tốt nên ngập úng không phải là vấn đề lớn tại đây.

Các dự án đào đường rầm rộ khắp trung tâm hiện nay hoàn toàn không phải để chống ngập. Chúng nằm trong một siêu dự án của LTA mang tên "Rail Expansion" - chiến lược mở rộng mạng lưới đường sắt đô thị. Mục tiêu của họ là tăng tổng chiều dài mạng lưới tàu điện ngầm lên khoảng 360km vào đầu những năm 2030, một con số vượt qua cả chiều dài mạng lưới của Tokyo hay Hong Kong hiện tại. Khát vọng của họ là 8 trên 10 hộ gia đình sẽ có ga tàu điện ngầm chỉ trong vòng 10 phút đi bộ.

Mạng lưới đường sắt đô thị chính là trục xương sống quan trọng nhất của nền giao thông Singapore. Quá trình thi công hệ thống này từ nhiều thập kỷ trước đã vướng phải những đồn thổi phong thủy bí hiểm ra sao? Và làm thế nào hệ thống này có thể gánh vác tải trọng khổng lồ, giúp Singapore ung dung đào bới khắp nơi mà không làm "tê liệt" thành phố?

Mời quý vị cùng tìm hiểu trong kỳ số 2 của Loạt Ký sự “đi Sing” với nhan đề: "Bí ẩn đồng 1 đô, kỳ tích Metro và chiến lược vận tải tích hợp".