Mở rộng không gian cấm hút thuốc: Cần làm rõ trách nhiệm người đứng đầu cơ sở công cộng

Đồng thời thu hẹp không gian được bố trí khu vực dành riêng cho người hút thuốc, chỉ bố trí ở những nơi đặc thù có hệ thống thông tách khí, phương tiện PCCC như khu cách ly sân bay, quán bar, karaoke, vũ trường, khách sạn, cơ sở lưu trú…

Xung quanh nội dung này và hiệu lực hiệu quả của nỗ lực bảo vệ cộng đồng khỏi tác hại của thuốc lá, PV VOV Giao thông có cuộc trao đổi với Thạc sĩ Nguyễn Hạnh Nguyên – Tổ chức Nhịp cầu sức khỏe Canada tại Việt Nam:

PV: Bà đánh giá thế nào về những đề xuất của Bộ Y tế, liệu các nội dung mới đã đủ tạo ra sự thay đổi căn bản trong việc bảo vệ sức khoẻ cộng đồng khỏi khói thuốc, đặc biệt khi nhìn vào tương quan với quốc tế?

Thạc sĩ Nguyễn Hạnh Nguyên: Tôi cho rằng những nội dung được đề xuất trong dự thảo lần này liên quan việc mở rộng môi trường không khói thuốc là rất cần thiết và đúng hướng. Các biện pháp cấm hút thuốc lá trong nhà và ở những nơi công cộng được đánh giá là những biện pháp can thiệp cực kỳ hiệu quả về mặt chi phí.

Điều này không chỉ bảo vệ người không hút thuốc khỏi những tác hại nguy hiểm của khói thuốc thụ động, mà còn giúp giảm tính chấp nhận hành vi hút thuốc trong cộng đồng và tăng động lực cai thuốc cho người đang sử dụng.

Cụ thể, việc mở rộng phạm vi cấm hoàn toàn đối với cơ sở giáo dục không phải là điểm mới, bởi Luật Giáo dục 2019 đã quy định điều này. Việc bổ sung vào Luật lần này nhằm thể chế hóa và đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống pháp luật. Bên cạnh đó, đề xuất mở rộng phạm vi cấm tại các cơ sở bảo trợ xã hội, khu vui chơi giải trí có ý nghĩa quan trọng để bảo vệ các nhóm dễ tổn thương như trẻ em, người già.

Về việc thu hẹp nơi dành riêng cho người hút thuốc, đây là điều chỉnh hợp lý. Thực tế triển khai vừa qua cho thấy, tại các nơi được phép bố trí khu vực hút thuốc như khách sạn, cơ sở lưu trú... hầu như không đảm bảo được điều kiện thông khí và môi trường riêng biệt, dẫn đến khói thuốc vẫn lan tỏa ra ngoài.

So sánh với quốc tế, các đề xuất này hoàn toàn phù hợp với khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và xu hướng chung. Tại Đông Nam Á, các nước như Thái Lan, Lào, Campuchia, Brunei đã cấm hoàn toàn hút thuốc trong nhà (kể cả sân bay, quán bar). Các nước như Singapore, Trung Quốc còn đang mở rộng cấm ra các khu vực ngoài trời. Thực tiễn cho thấy quy định cấm toàn diện mang lại nhiều lợi ích, không chỉ về sức khỏe mà còn cải thiện kinh doanh, du lịch nhờ thu hút được nhóm khách không hút thuốc.

Hút thuốc lá tại nơi cấm sẽ bị phạt nguội?

Buộc phải tăng thuế, nếu muốn giảm người hút thuốc

Đề xuất tăng mạnh thuế để giảm tỉ lệ hút thuốc

Học sinh hút thuốc lá: Hành động ngay thay vì truy trách nhiệm

PV: Nhiều ý kiến e ngại tính khả thi của quy định, đặc biệt sau 10 năm thi hành luật nhưng hiếm có trường hợp hút thuốc lá không đúng nơi quy định bị xử phạt. Bà có đề xuất nào để tăng hiệu lực, hiệu quả của luật sửa đổi lần này?

Thạc sĩ Nguyễn Hạnh Nguyên: Những lo ngại về tính khả thi là hoàn toàn có cơ sở. Hiện nay công tác kiểm tra, giám sát và xử phạt hành vi hút thuốc không đúng nơi quy định gặp nhiều thách thức do thiếu kiểm tra thường xuyên, việc xử phạt chủ yếu mang tính răn đe, chưa coi đây là vi phạm nghiêm trọng. Để quy định đi vào cuộc sống, theo tôi, cần tập trung vào 4 giải pháp then chốt:

Thứ nhất, cần làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu tại các cơ sở, địa điểm công cộng. Không chỉ xử phạt người hút thuốc, mà cần có chế tài cụ thể đối với đơn vị quản lý nếu để xảy ra vi phạm kéo dài tại cơ sở của mình.

Thứ hai, cần tăng cường giám sát và xử phạt một cách thực chất, tránh hình thức "nêu gương". Cần trao quyền xử phạt cho chính quyền địa phương, lực lượng chức năng tại cơ sở và lồng ghép việc kiểm tra này với các hoạt động định kỳ khác về y tế, an toàn, phòng cháy chữa cháy. Đồng thời, cần tăng cường ứng dụng công nghệ, camera giám sát để có thể tiến hành "phạt nguội" người vi phạm.

Thứ ba, đẩy mạnh truyền thông thay đổi hành vi. Cần để người dân hiểu rằng hút thuốc nơi công cộng không chỉ là lựa chọn cá nhân mà là hành vi ảnh hưởng đến quyền được hít thở không khí trong lành của người khác. Khi nhận thức xã hội được nâng cao, việc thực thi luật sẽ thuận lợi hơn.

Cuối cùng, cần có giải pháp khuyến khích cộng đồng tham gia giám sát, tạo điều kiện để người dân phản ánh vi phạm dễ dàng hơn.

Tôi tin rằng nếu các giải pháp này được triển khai đồng bộ cùng những điều chỉnh mạnh mẽ trong dự thảo Luật, chúng ta hoàn toàn có thể kỳ vọng vào một môi trường sống an toàn hơn, ít khói thuốc hơn cho toàn xã hội.

PV: Xin cảm ơn những chia sẻ của bà!