Hút thuốc lá tại nơi cấm sẽ bị phạt nguội?

MỞ RỘNG KHÔNG GIAN KHÔNG KHÓI THUỐC: TĂNG HIỆU QUẢ XỬ PHẠT

Nội dung cơ bản của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá quy định về cấm chứa chấp, vận chuyển, tàng trữ, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá tại điểm bán lẻ; mở rộng một số địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn; tăng diện tích in cảnh báo sức khoẻ trên bao bì thuốc lá và trách nhiệm các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong phòng, chống tác hại thuốc lá.

Theo Bộ Y tế, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá xây dựng trên quan điểm thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng vào pháp luật, trong đó ưu tiên vấn đề bảo vệ sức khỏe lên trên các lợi ích về kinh tế, chú trọng đến công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân; bám sát chủ trương tại Nghị quyết số 20/NQ-TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tăng cường chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Dự thảo cũng nhằm bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ, thống nhất và khả thi của hệ thống pháp luật; hoàn thiện các quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá trên cơ sở thực hiện đầy đủ các giải pháp giảm nhu cầu sử dụng, giảm cung cấp, giảm khả năng tiếp cận và giảm tính hấp dẫn của các sản phẩm thuốc lá, phù hợp với Công ước khung về kiểm soát thuốc lá mà Việt Nam là thành viên.

Sửa đổi, bổ sung Điều 11, Dự thảo Luật quy định mở rộng các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà và trong phạm vi khuôn viên, gồm cơ sở y tế; cơ sở giáo dục; cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành riêng cho trẻ em; cơ sở hoặc khu vực có nguy cơ cháy, nổ cao. Ngoài ra, dự thảo quy định cấm hút thuốc lá hoàn toàn tại tất cả các địa điểm trong nhà, trừ một số trường hợp theo luật định, và trên các phương tiện giao thông công cộng như ô tô, tàu bay, tàu điện.

Theo đại diện Bộ Y tế, việc làm rõ các khái niệm và mở rộng phạm vi cấm như tại dự thảo Luật sẽ lấp đầy khoảng trống pháp lý, tạo cơ sở để lực lượng chức năng xử lý vi phạm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng hiệu quả hơn.

Mặt khác, hiện nay, tình trạng hút thuốc tại các địa điểm cấm vẫn diễn ra, một phần do công tác kiểm tra, thanh tra chưa thường xuyên; nhiều địa phương chưa thành lập đoàn kiểm tra chuyên trách. Do đó, nhiều ý kiến đề nghị áp dụng hình thức "phạt nguội" đối với hành vi hút thuốc tại điểm cấm, thông qua hình ảnh, clip gửi về các ứng dụng do cơ quan chức năng và địa phương quản lý, đồng thời tăng mức xử phạt.

Hiện Bộ Y tế đang lấy ý kiến rộng rãi của cơ quan, tổ chức và người dân đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá trên Cổng thông tin điện tử của Bộ. Theo kế hoạch, Bộ Y tế phải hoàn thiện, trình hồ sơ Luật lên Chính phủ thông qua để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong tháng 2/2026.

PHẢI "PHẠT NGUỘI" ĐỂ CHẶN HÚT THUỐC TẠI CÁC ĐIỂM CẤM

Việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm đề xuất các chính sách đủ mạnh, khả thi, bảo vệ sức khỏe người dân trước sự gia tăng của các sản phẩm thuốc lá mới và các hình thức tiếp thị ngày càng tinh vi.

Phóng viên Kênh VOV Giao thông Quốc gia đã có cuộc trao đổi cùng GS Nguyễn Anh Trí, Ủy viên Ủy ban Văn hóa xã hội của Quốc hội về các đóng góp cho Dự Luật này.

PV: Thưa đại biểu, Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Ông đánh giá thế nào về tính cấp thiết của Dự Luật này?

GS Nguyễn Anh Trí: Dự án này là hết sức cần thiết, trong đó phải tập trung vào 2 nhóm vấn đề rất quan trọng, đó là siết quản lý thuốc lá thế hệ mới, bao gồm cả thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và một số loại thuốc lá đặc chế mà ngày càng được bổ sung thêm.

Việc này là hết sức cần thiết vì mặc dù quốc hội đã có Nghị quyết từ ngày 1/1/2025 cấm hoàn toàn việc sản xuất, buôn bán, lưu thông, sử dụng thuốc lá thế hệ mới tuy nhiên trên thực tế chưa có một thông tư hoặc quy định nào để có chế tài thực hiện việc quản lý này. Chính vì vậy rất cần thiết phải có quy định này trong dự thảo luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Thứ hai là việc mở rộng việc phạt nguội hành vi hút thuốc lá tại điểm cấm rất cần thiết vì việc hút thuốc lá tại điểm cấm xảy ra rất nhanh hoặc là trong một thời gian khoảng hút điếu thuốc lá thì rất khó có thể đến bắt và làm các thủ tục để mà xử phạt, và vì vậy nên việc này phải chuyển qua phạt nguội.

PV: Trong Dự thảo này có đề cập việc sửa đổi, bổ sung địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà và trong phạm vi khuôn viên và những địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà. Ông thấy sao về sự điều chỉnh này?

GS Nguyễn Anh Trí: Trong dự thảo này có đề cập việc sửa đổi bổ sung địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà và trong phạm vi khuôn viên, điều đó tôi cho là cần thiết vì thứ nhất, từ trong nhà, trước kia đâu đó cũng có cấm tuy nhiên nó chưa bao phủ hết, và vì vậy bây giờ phải được khẳng định lại, mở rộng ra thuật ngữ trong nhà này.

Thứ hai nữa là trong phạm vi khuôn viên, điều này cũng rất quan trọng. Vì môi trường mặc dù là trong khuôn viên thì khuôn viên cũng rất hẹp, cũng là hành lang hoặc là một mảnh vườn nhỏ cho nên cái tác hại khi mà khói thuốc lá nó lan ra khá dài đặc. Cho nên tôi cho là việc mở rộng quy định này là rất cần thiết.

PV: Các quy định mới này nếu được thông qua, theo ông sẽ có những tác động tới thực tiễn ra sao?

GS Nguyễn Anh Trí: Nếu những quy định nói trên được thông qua sẽ có tác động tới thực tiễn hết sức to lớn và có tác động rất kịp thời vì nó mở rộng được khả năng và hiệu quả phòng chống tác hại thuốc lá, bao gồm cả thuốc lá truyền thống và các thuốc lá mới. Tôi mong muốn dự thảo này sớm được sửa đổi và Luật sớm được thông qua và đi vào thực tiễn sẽ có ý nghĩa hết sức là to lớn trong việc ngăn chặn những tác hại, những độc hại của thuốc lá truyền thống cũng như là thuốc lá thế hệ mới.

PV: Vâng, xin được cảm ơn ông!

KHÔNG GIAN CÔNG CỘNG CẦN ĐƯỢC BẢO VỆ TUYỆT ĐỐI KHỎI KHÓI THUỐC

Việc mở rộng địa điểm cấm hút thuốc lá cần được đề cập ra sao trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá để bảo vệ sức khỏe cộng đồng?

Phóng viên Kênh VOV Giao thông Quốc gia đã có cuộc trao đổi cùng Thạc sỹ, bác sỹ Nguyễn Tuấn Lâm, chuyên gia về phòng chống tác hại thuốc lá của Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam về nội dung này:

PV: Thưa ông, ông đánh giá thế nào về nội dung mở rộng các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá?

Thạc sỹ, bác sỹ Nguyễn Tuấn Lâm: Tôi thấy điều chỉnh này là hết sức cần thiết vì trên thế giới ngày nay về thực thi môi trường không khói thuốc thì ngày càng nhiều quốc gia thực hiện và thực hiện ngày càng mạnh việc tăng cường khu vực cấm hút thuốc ở ngoài nhà, tức là trong khu vực khuôn viên. Đó là những tiến bộ và một xu thế chung mà chúng ta nên học hỏi để làm sao ngày càng giảm việc phơi nhiễm khói thuốc thì càng tốt, đảm bảo môi trường không khí trong lành và nó cũng là một biện pháp rất nhân văn.

Chúng tôi cũng mong muốn Luật của chúng ta quy định được mạnh mẽ hơn. Ví như như trong Luật Phòng cháy chữa cháy đã đưa ra danh mục các địa điểm nguy cơ cháy nổ cao. Danh mục này rất dài thì trong Luật Phòng chống tác hại thuốc lá thì chúng tôi hy vọng sẽ được cụ thể hóa và làm cho nó hợp lý hơn về khía cạnh là các địa điểm có nguy cơ cháy nổ cao thì cũng phải cấm hút thuốc.

PV: Ông có đóng góp gì với Dự thảo này về các nguyên tắc thiết lập các điểm cấm hút thuốc?

Thạc sỹ, bác sỹ Nguyễn Tuấn Lâm: Tổ chức Y tế thế giới trong công ước khung về kiểm soát thuốc lá mà hiện nay Việt Nam cũng đã tham gia đưa ra nguyên tắc là cần phải đảm bảo làm sao 100% không khói thuốc, có nghĩa là môi trường không bị ô nhiễm không khí một chút nào vì các chất độc trong khói thuốc thì có thể theo cơ địa mà ảnh hưởng. Với người cơ địa hoặc sức đề kháng không tốt thì hít phải một ít cũng nguy hiểm đến sức khỏe và cần phải bảo vệ tất cả mọi người, đặc biệt đối tượng là phụ nữ, trẻ em thì phải đảm bảo 100% không khói thuốc.

Nếu như để các khu vực hút thuốc trong nhà, chúng tôi nhận thấy là người ta sẽ mở cửa đi ra đi vào hoặc là nhiều nơi người ta còn cố tình mở cánh cửa rồi hút ở trong để nó đỡ ngạt thì sẽ lan khói thuốc đó ra khu vực xung quanh và nhiều nơi còn không đảm bảo thông khí riêng biệt thì không khí chung sẽ ô nhiễm xung quanh. Đó là vi phạm nguyên tắc không đảm bảo có 100% không khói thuốc. Còn khu vực ngoài trời nhưng mà nó lại gần như khu vực cửa sân bay, nơi chúng ta đi ra và đang chờ taxi thì đó là ngoài nhà rồi nhưng mà nó lại ngay sát cửa thì chúng ta lại hít phải khói thuốc trong lúc chờ taxi. Những khu vực như thế, chúng ta phải cấm hút thuốc hoàn toàn.

PV: Ngoài ra, ông có đóng góp gì với việc xây dựng, hoàn thiện Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá?

Thạc sỹ, bác sỹ Nguyễn Tuấn Lâm: Khi mà có Luật chúng tôi hy vọng là chính phủ sẽ triển khai việc thực thi một cách mạnh mẽ hơn và hy vọng là có thể đưa được chế tài xử phạt nguội để thực thi nhằm đem đến môi trường không khói thuốc. Chúng tôi cũng hy vọng sẽ có những quy định cụ thể hơn. Ví dụ như tỷ lệ kinh phí thu được từ khoản đóng góp bắt buộc cho quỹ phòng chống tại thuốc lá thì bây giờ trở thành quỹ phòng bệnh thì nên có một tỷ lệ cụ thể là bao nhiêu sẽ chi cho phòng chống tác hại thuốc lá để đảm bảo kinh phí cho công tác này. Đấy là những khía cạnh mà chúng tôi rất mong muốn sẽ có thể được thông qua trong lần sửa đổi luật lần này. Và nếu thông qua được sẽ có hiệu quả rất tốt cho công tác phòng chống tác hại thuốc lá và bảo vệ sức khỏe nhân dân trong thời gian tới.

PV: Vâng, xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!

Tại nước ta mỗi năm có trên 100 nghìn người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó 84.500 ca do hút thuốc chủ động và 18.800 ca do phơi nhiễm khói thuốc thụ động. Ước tính tổng chi phí y tế cho các bệnh do thuốc lá gây ra lên tới 108,7 nghìn tỉ đồng (thống kê năm 2022).

Việc sửa Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm siết quản lý thuốc lá thế hệ mới, tăng chế tài, đề xuất phạt nguội hành vi hút thuốc tại điểm cấm. Qua đó, không để hút thuốc lá tràn lan, bừa bãi, nâng cao chất lượng môi trường sống, giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng hiệu quả hơn.

Bạn kỳ vọng gì vào Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá? Những quy định mới sẽ góp phần tăng tính răn đe với các hành vi hút thuốc lá tại nơi cấm ra sao? giúp kéo giảm và ngăn ngừa tỷ lệ người hút thuốc lá như thế nào?

---

Đừng quên đón nghe và tương tác với “Dự thảo trên tay” trên các kênh phát thanh của Ban VOV Giao thông Quốc gia, trên website: vovgiaothong.vn, hoặc trên các nền tảng podcasts dành cho di động.