Khi thành phố "tìm tên" từng nhà trên bản đồ số

Không chỉ gây bất tiện trong đời sống hằng ngày, thực trạng này còn đặt ra những khó khăn trong công tác quản lý đô thị. Trước yêu cầu đó, TP.HCM đang triển khai ứng dụng công nghệ GIS để số hóa, chuẩn hóa dữ liệu số nhà trên toàn địa bàn.

Giữa những con hẻm nhỏ đan xen như mạng nhện ở TP.HCM, câu chuyện tìm một địa chỉ nhà đôi khi không đơn thuần là “đi đúng số”. Bởi sau một con số là hàng loạt dấu gạch chéo, ký tự phụ, nhánh hẻm chằng chịt, khiến nhiều người ví việc tìm nhà chẳng khác nào lần theo một “ma trận”.

Tại nhiều khu dân cư lâu năm, việc đánh số nhà qua nhiều giai đoạn chỉnh trang, tách thửa, xây mới… đã khiến hệ thống địa chỉ trở nên rối rắm. Người ở lâu năm đôi khi còn nhầm, huống hồ người lần đầu tìm đến. Một người dân sống trong hẻm chia sẻ, chính ông cũng nhiều lần lúng túng khi cần đọc đúng địa chỉ nhà mình.

“Lúc chú đi làm giấy tờ nhà là chú không biết luôn, không nhớ. Lúc nào đi đâu cần thì chú kêu vợ con đọc cho chú chứ chú không nhớ được số nhà. Mình ở đây bà con tới chơi hỏi nhà mấy xuyệt là họ tìm không ra, mình phải ra ngoài rước họ vô".

Không chỉ người dân, những người làm nghề di chuyển hằng ngày như tài xế xe ôm công nghệ cũng thường xuyên “đỏ mắt” tìm nhà trong những con hẻm có địa chỉ nhiều xuyệt. Chỉ cần lệch một nhánh nhỏ, việc giao hàng hay đón khách có thể kéo dài thêm nhiều phút.

“Mình mà đi kiếm nhà mà 5 6 xuyệt là mình kiếm không ra đâu, mình phải đứng ở đâu đó điện thoại cho người ta rồi người ta chỉ đường mình mới biết được".

Có thể thấy số nhà không chỉ để chỉ đường, mà còn là dữ liệu quan trọng trong quản lý đô thị. Tuy nhiên hiện nay, dữ liệu số nhà tại TP.HCM vẫn còn phân tán, thiếu liên thông, chưa đồng bộ, gây khó khăn cho việc cập nhật và quản lý.

Trước thực tế đó, UBND TP.HCM đã chỉ đạo triển khai phần mềm dùng chung để thống nhất công tác đánh số, gắn biển số nhà trên toàn địa bàn; giao Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM xây dựng nền tảng ứng dụng công nghệ GIS trong quản lý số nhà.

Theo kế hoạch, trong quý I năm 2026, thành phố sẽ thí điểm mô hình này tại phường An Khánh, đồng thời khảo sát thêm ở một số địa bàn khác để đánh giá khả năng triển khai thực tế. Sau khi dữ liệu được rà soát, chuẩn hóa và tích hợp lên bản đồ số, hệ thống sẽ hỗ trợ cấp số nhà mới trực tuyến, tra cứu, cập nhật và chia sẻ dữ liệu đồng bộ giữa các đơn vị.

Tuy nhiên, khi nghe đến việc số hóa và chuẩn hóa số nhà, không ít người dân lo ngại liệu địa chỉ hiện tại có bị thay đổi hay không. Trước băn khoăn này, ông Nguyễn Trần Phú Thịnh – Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM – khẳng định, việc ứng dụng công nghệ lần này không làm xáo trộn số nhà hiện hữu của người dân.

“Tôi xin khẳng định, việc ứng dụng công nghệ trong quản lý đô thị không làm thay đổi số nhà hiện tại, nên người dân hoàn toàn có thể yên tâm. Đây là công việc của cơ quan quản lý nhà nước, không ảnh hưởng đến người dân. Điểm mới là sau khi dữ liệu được chuẩn hóa, rà soát đầy đủ từ cơ sở, thông tin sẽ được tích hợp lên ứng dụng công dân số của thành phố để người dân kiểm tra, đối chiếu xem vị trí căn nhà của mình đã đúng với số nhà hiện có hay chưa".

Như vậy, thay vì chỉ là một hệ thống phục vụ nội bộ cơ quan quản lý, nền tảng GIS sắp tới còn mở ra cơ chế để người dân cùng tham gia kiểm tra, đối chiếu và phản hồi dữ liệu. Đây là điểm mới quan trọng, bởi dữ liệu số nhà muốn chính xác thì ngoài rà soát thực địa, rất cần sự xác nhận từ chính người đang sinh sống tại địa chỉ đó.

Không chỉ giúp người dân an tâm, hệ thống GIS còn được đánh giá là bước tiến lớn trong công tác quản lý đô thị, đặc biệt so với phương thức thủ công trước đây vốn rời rạc, cập nhật chậm và khó kiểm chứng chéo giữa các đơn vị.

Làm rõ hơn lợi ích này, ông Nguyễn Trần Phú Thịnh cho biết, bản chất của GIS là tạo ra một nền tảng dữ liệu không gian tập trung, trực quan và thống nhất trên toàn địa bàn, trong đó mỗi số nhà được gắn trực tiếp với vị trí cụ thể trên bản đồ số.

“So với phương thức quản lý thủ công trước đây – vốn rời rạc, cập nhật chậm và khó đối chiếu chéo – hệ thống GIS tạo ra một nền tảng dữ liệu không gian tập trung, trực quan và thống nhất trên toàn địa bàn. Mỗi số nhà được gắn trực tiếp với thửa đất, công trình cụ thể trên bản đồ số, qua đó hạn chế tối đa sai sót, trùng lặp hoặc chồng chéo trong quá trình cấp mới. Đặc biệt trong bối cảnh điều chỉnh địa giới hành chính hoặc phát triển các khu đô thị mới".

Có thể thấy, khi mỗi địa chỉ được “định vị” rõ ràng trên bản đồ số, việc cấp mới, chỉnh lý hay kiểm tra số nhà sẽ trở nên chính xác hơn rất nhiều. Đây cũng là nền tảng quan trọng để kết nối dữ liệu giữa ngành xây dựng, đất đai, hành chính công, bưu chính, cứu hộ cứu nạn và các nền tảng dịch vụ số trong tương lai.

Với vai trò cơ quan chuyên môn trực tiếp liên quan đến công tác cấp số nhà, Sở Xây dựng TP.HCM cũng đang phối hợp chặt chẽ cùng Trung tâm Chuyển đổi số để chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ và thủ tục hành chính liên quan.

Ông Nguyễn Tiến Hưởng – Trưởng phòng Quản lý nhà và Bất động sản, Sở Xây dựng TP.HCM – cho biết, hiện nay việc cấp số nhà đã từng bước được kết nối với dữ liệu định danh và sẽ tiếp tục liên thông sâu hơn khi nền tảng số được hoàn thiện.

“Hiện nay, trên cổng dịch vụ của Bộ Xây dựng, việc cấp số nhà đã từng bước được gắn với mã địa chỉ. Đây sẽ là cơ sở để các ngành kết nối dữ liệu, tiến tới quản lý đồng bộ trên nền tảng số. Trong thời gian tới, khi Trung tâm Chuyển đổi số triển khai các bước tiếp theo, Sở Xây dựng sẽ phối hợp chặt chẽ để rà soát, chuẩn hóa toàn bộ quy trình nội bộ, thủ tục hành chính liên quan đến cấp giấy chứng nhận số nhà, đồng thời hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ cho các phường, xã".

Trong một đô thị đặc biệt như TP.HCM – nơi tốc độ đô thị hóa luôn diễn ra nhanh, không gian dân cư liên tục biến động – việc áp dụng công nghệ GIS vào quản lý địa chỉ nhà là bước đi cần thiết để thay thế phương thức thủ công đã bộc lộ nhiều bất cập.

Và biết đâu, trong tương lai không xa, những địa chỉ “5, 6 xuyệt” từng khiến bao người loay hoay giữa hẻm sâu sẽ không còn là nỗi ám ảnh mỗi khi cần tìm một mái nhà giữa lòng thành phố.