Hàng giả, thực phẩm bẩn là "tội ác"

Thực trạng này đã gây nên sự bức xúc nhất là trong giai đoạn Tết đến Xuân về khi nhu cầu mua sắm, tiêu thụ thực phẩm của người dân tăng cao.

Những ngày đầu năm 2026 vừa qua, dư luận cả nước bàng hoàng khi lực lượng chức năng đưa ra ánh sáng hàng loạt doanh nghiệp, cơ sở sản xuất thực phẩm, hàng tiêu dùng vi phạm pháp luật khi đưa ra thị trường không ít sản phẩm giả, kém chất lượng, thực phẩm bẩn với giá trị vi phạm lên đến hàng ngàn tỷ đồng.

Trung thu 2025: Hà Nội tổng lực kiểm soát thị trường, bảo đảm an toàn thực phẩm

Hà Nội: Siết chặt an toàn thực phẩm mùa Trung thu

Nhiều vụ việc lớn về thực phẩm giả bị phát giác

Khởi tố, bắt tạm giam Ngân 98 về hành vi sản xuất, buôn bán thực phẩm giả

Vấn nạn này đã khiến nhiều người tiêu dùng thực sự hoang mang, lo lắng, và khiến các doanh nghiệp sản xuất chân chính điêu đứng:

"Tôi rất lo ngại về an toàn thực phẩm, nhiều người nói là ăn cũng chết mà không ăn cũng không chết, nhưng nói thật là ăn các loại thực phẩm sạch cũng không biết ra sao".

"Không chỉ thời gian gần đây mà từ những vụ việc năm ngoái như sữa giả, thực phẩm bẩn hay gần nhất là liên quan đến nước, bản thân tôi thực sự lo lắng cho chất lượng bữa ăn".

"Người ăn luôn hỏi có an toàn không trong khi người bán đương nhiên khẳng định là an toàn. Quan trọng là người bán phải có tâm, người ăn mới yên tâm được".

"Có rất nhiều hình thức làm nhái khiến người tiêu dùng lầm tưởng về yến sào Khánh Hoà. Thực ra các đơn vị sản xuất này không có bất kỳ cơ sở nào đặt tại Khánh Hoà nhưng vẫn có hình ảnh, thương hiệu yến sào Khánh Hoà khiến chúng tôi thực sự khó khăn".

"Chúng tôi thường xuyên bị nhái thương hiệu mà người tiêu dùng vùng sâu, vùng xa nếu không để ý sẽ dễ bị nhầm lẫn, chúng tôi cũng tốn kinh phí khá lớn để chống hàng giả nhiều năm nay".

Theo nhận định của các cơ quan chức năng TP.HCM, công tác chống hàng giả, thực phẩm bẩn đang đối mặt thách thức lớn chưa từng có. Từ việc cả thôn cả làng cùng tham gia sản xuất hàng giả đến hàng loạt chiêu trò livestream, mạo danh nghệ sĩ, người nổi tiếng bán hàng trên mạng xã hội... Tất cả đang diễn ra hết sức tinh vi, khiến việc xử phạt chỉ giải quyết được "phần ngọn".

Bà Phạm Khánh Phong Lan - Giám đốc Sở An toàn Thực phẩm TP.HCM cho biết, công tác kiểm tra xử lý trên địa bàn dù có sự tham gia của nhiều lực lượng như: thanh tra chuyên ngành, quản lý thị trường, công an... nhưng cuộc chiến chống thực phẩm bẩn vẫn hết sức cam go và mới chỉ giải quyết được phần ngọn.

Nguyên nhân là do lợi nhuận quá lớn khiến các đối tượng bất chấp thủ đoạn, sử dụng hóa chất độc hại và gian lận trong sản xuất, chế biến thực phẩm. Bà Lan cho biết thêm:

"Phát hiện và xử lý vi phạm chỉ là phần ngọn, bởi các hành vi gian lận thường diễn ra rất tinh vi, khép kín. Giấu giếm mấy lớp cửa chứ không ai làm cho chúng ta nhìn thấy. Thậm chí có những trường hợp cả một khu vực, cả thôn cả xã cùng tham gia sản xuất hàng giả, hàng kém chất lượng. Lực lượng quản lý mới tới đầu thôn là giữa thôn đã được thông báo".

Lực lượng liên ngành kiểm tra an toàn vệ sinh thực phẩm của TP.HCM cho biết, trong năm 2025 đã tổ chức kiểm tra 329 vụ, phát hiện 7 vụ vi phạm, xử phạt 46 triệu đồng. Riêng lĩnh vực thực phẩm, Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM đã kiểm tra, xử lý 268 vụ, tạm giữ hơn 301.000 đơn vị sản phẩm và 121 tấn thực phẩm, xử phạt hơn 3,7 tỷ đồng, chuyển 9 vụ có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan điều tra.

Bên cạnh các hình thức sản xuất thủ công và thương mại truyền thống, ông Nguyễn Quang Huy - Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM cho biết các sàn thương mại điện tử đang trở thành "điểm nóng" cho việc kinh doanh tiêu thụ hàng giả, hàng kém chất lượng.

Theo ông Huy, thủ đoạn phổ biến là tạo đánh giá ảo, thuê KOL, KOC tổ chức livestream vừa ăn thử vừa quảng cáo để tạo niềm tin, đánh lừa người tiêu dùng:

"Tâm lý của người tiêu dùng là sau khi mua các sản phẩm đó mà không giống như quảng cáo thì chậc lưỡi cho qua vì giá rẻ hoặc mua lại sản phẩm khác, chính vì vậy người tiêu dùng một lần nữa tiếp tay cho các đối tượng tổ chức sản xuất kinh doanh mua bán hàng giả hàng lậu. Chúng tôi xác định hành vi vì lợi ích cá nhân mà mua bán hàng giả hàng lậu không rõ xuất xứ là hành vi rất nguy hiểm cho cộng đồng".

Cảnh báo về thủ đoạn lợi dụng các nền tảng xã hội, sàn thương mại điện tử để kinh doanh thực phẩm kém chất lượng, hàng giả, không rõ nguồn gốc trong thời điểm năm hết Tết đến như hiện nay, Thượng tá Hồ Thọ Hải - Phó Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PA05, Công an TP.HCM) nói:

"Bây giờ thương mại điện tử phát triển nên vai trò ảnh hưởng của KOL, KOC, các nghệ sỹ, người nổi tiếng rất lớn. Người có ảnh hưởng trên mạng xã hội nếu quảng bá đúng đắn có thể lan tỏa sản phẩm tốt, hàng Việt Nam chất lượng cao ra thế giới, tuy nhiên nếu họ lợi dụng niềm tin của công chúng để bán hàng thực phẩm giả, tác hại sẽ rất lớn".

Nhận định về tình trạng này, luật sư Nguyễn Văn Hiệp – đoàn luật sư TPHCM nói: "Phải chăng mức xử phạt còn nhẹ thì cần tăng mức xử phạt lên, nếu mức xử phạt đã đủ nặng nhưng vẫn vi phạm, cần xem lại nhận thức của các tiểu thương. Căn cơ nhất là cần tăng cường trách nhiệm, năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý thị trường ở địa phương".

Từ những vụ việc được phát hiện thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh đã có sự buông lỏng trong công tác quản lý đã gây tác động tiêu cực đến đời sống, sức khoẻ của nhân dân:

"Tôi cho rằng đã có nguyên nhân buông lỏng quản lý của các cơ quan đơn vị địa phương có liên quan, cần thẳng thắn thừa nhận như vậy. Nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại nhiều tỉnh thành phố tác động đến tâm lý đời sống sức khoẻ của nhân dân, nhất là liên quan đến thực phẩm bẩn, thuốc giả, làm thất thu ngân sách, tiêu cực. Bộ Công An mà không phát hiện, đấu tranh thì các cơ quan có báo cáo không, trách nhiệm thuộc về ai".

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã khẳng định hàng giả, hàng kém chất lượng, và thực phẩm bẩn là vấn đề nghiêm trọng. Cần xem đây này là “tội ác” để từ đó có những giải pháp xử lý mạnh tay với các đối tượng vi phạm, huy động sức mạnh toàn dân, và siết chặt quản lý, đặc biệt trên các sàn thương mại điện tử.

ĐỪNG ĐỂ TẾT ĐOÀN VIÊN TRỞ THÀNH TẾT BỆNH VIỆN

Đến hẹn lại lên, khi những thời khắc cuối cùng của năm cũ sắp qua, cũng là lúc mà thị trường hàng hóa tiêu dùng bước vào giai đoạn "nóng" nhất. Nhưng trong cái hối hả của dòng người sắm Tết, có một bóng ma vẫn âm thầm bủa vây mâm cơm của mọi gia đình, đó chính là “hàng giả và thực phẩm bẩn”.

Đây không còn là chuyện "biết rồi khổ lắm nói mãi", mà đã trở thành một vấn nạn nhức nhối, thách thức đạo đức kinh doanh và sự nghiêm minh của pháp luật suốt một thời gian dài. Không ít kẻ gian đã lợi dụng tâm lý mua sắm nhanh, chuộng giá rẻ và mẫu mã bắt mắt của người dân để tuồn hàng kém chất lượng ra thị trường.

Với chúng, lợi nhuận là trên hết, còn sức khỏe của cộng đồng chỉ là con số không tròn trĩnh.

Cuộc chiến chống thực phẩm bẩn, hàng giả, hàng kém chất lượng thời gian qua nhìn chung là có phần quyết liệt khi có hàng loạt vụ việc, doanh nghiệp lớn nhỏ khác nhau bị phanh phui song lại gợi ra câu hỏi “liệu chúng ta có đang bắt cóc bỏ dĩa?”

Thắc mắc trên là điều dễ hiểu bởi lợi nhuận từ hành vi này là vô cùng lớn trong khi chế tài xử phạt đôi khi chưa đủ sức răn đe. Không chỉ vậy, sự buông lỏng quản lý tại các chợ đầu mối và kẽ hở trong kiểm soát thương mại điện tử đã tạo đất sống cho hàng gian, hàng giả, hàng kém chất lượng.

Và cuối cùng, chính tâm lý dễ dãi của một bộ phận người tiêu dùng đã vô tình tiếp tay cho cái ác tồn tại.

Để ngày Tết thực sự là dịp đoàn viên trọn vẹn, không thể chỉ trông chờ vào sự "thông thái" của người tiêu dùng. Chúng ta cần một sự vào cuộc quyết liệt, mang tính hệ thống, duy trì bền bỉ.

Cần hình sự hóa mạnh mẽ đối với các hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm bẩn gây hậu quả nghiêm trọng. Việc phạt tiền, xử lý hình sự phải đi đôi với đình chỉ vĩnh viễn và công khai danh tính để xã hội tẩy chay, lên án.

Công tác kiểm tra xử lý cần diễn ra thường xuyên, thực chất thay vì chỉ qua loa, hình thức thậm chí “có báo trước” như hiện nay.

Về lâu dài, cần có biện pháp nhằm truy xuất nguồn gốc hàng hoá, thực phẩm triệt để bằng công nghệ để người tiêu dùng nắm chắc lai lịch món hàng mình mua, đồng thời giúp các doanh nghiệp làm ăn chân chính duy trì hoạt động, mở rộng sản xuất, đóng góp tích cực cho xã hội.

Sức khỏe của nhân dân là vốn quý của dân tộc và vì thế kinh doanh gian dối trên mâm cơm ngày Tết không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là một tội ác đạo đức.

Đã đến lúc cần mạnh tay hơn nữa để quét sạch những "vòi bạch tuộc" hàng giả, thực phẩm bẩn để bất kỳ ai cũng được hưởng 1 cái Tết đoàn viên trọn vẹn thay vì phải đón xuân trong bệnh viện.