Không để dự án Vành đai 2,5 về đích chậm vì vướng mặt bằng

Tuy vậy, điều này cũng cho thấy, việc thiếu chủ động trong giải phóng mặt bằng, dẫn đến nguy cơ chậm tiến độ của các dự án. Giải pháp nào thúc đẩy tiến độ giải phóng mặt bằng, góp phần đáp ứng tiến độ dự án?

Là một trong số những người thuộc diện bị thu hồi toàn bộ diện tích nhà ở để phục vụ thi công dự án đường Vành đai 2,5, từ đầu tháng 4 này, gia đình bà Nguyễn Thị Thanh Huyền (phường Thanh Xuân, Hà Nội) đã thu dọn đồ đạc, vật dụng để bàn giao mặt bằng cho dự án:

"Chúng tôi đã tìm thuê mới nơi ở để chấp hành quyết định của Ban Quản lý dự án, thứ hai cũng muốn sớm ổn định cuộc sống. Chúng tôi cũng mong sớm được đền bù để có tiền xây nhà".

Một số hộ dân thuộc diện bị thu hồi đất để thi công dự án đường Vành đai 2,5 cũng đồng thuận với phương án đền bù:

"Đây là công trình của Nhà nước để mở rộng tầm nhìn cho những người dân, khi Nhà nước lấy để làm những công trình này, dân chúng tôi rất ủng hộ".

"Chủ trương giải phóng mặt bằng để làm những con đường vành đai là chủ trương hết sức đúng vì ùn tắc vô cùng khổ, có khi đi khám bệnh chậm, rất nguy hiểm".

Theo UBND phường Thanh Xuân (Hà Nội), đến 31/3, có hơn 300/472 hộ dân đã đồng ý phương án bồi thường giải phóng mặt bằng. Chính quyền phường Thanh Xuân dự kiến, đến hết tháng 4/2026 sẽ hoàn thành việc giải phóng mặt bằng.

Ông Lê Việt Thành, Phó Ban Quản lý dự án và đầu tư xây dựng phường Thanh Xuân, Hà Nội thông tin:

"Đối với tất cả các hộ dân đã bàn giao mặt bằng thì UBND phường sẽ phá dỡ kịp thời. Chúng tôi cũng tập trung cuối tuần này vận động các hộ dân bàn giao mặt bằng để phá dỡ, có thể chúng tôi sẽ huy động lực lượng làm xuyên lễ 30/4 và 1/5".

Theo ông Ngô Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND phường Vĩnh Hưng, đường Vành đai 2,5 trên địa bàn phường dài khoảng 2,4km. Đến 31/3, gần như toàn bộ các hộ dân trong diện giải tỏa đã được lên phương án đền bù giải phóng mặt bằng:

"Đoạn nào đã có mặt bằng, sau khi phá dỡ xong là chúng tôi bàn giao ngay cho đơn vị thi công các công trình ngầm nổi, hạ tầng kỹ thuật, hào kỹ thuật và hệ thống cấp thoát nước để đảm bảo tiến độ chung của Thành phố".

Với dự án mở rộng đường Tam Trinh, theo ông Nguyễn Ngọc Chuyển, Phó giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng phường Tương Mai, dự án được phê duyệt từ năm 2016, nhưng vì nhiều lý do, đến cuối năm 2025 vẫn chưa hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng.

Vướng mắc lớn nhất là nguồn gốc đất nông nghiệp, được giao không đúng thẩm quyền. Dù vậy, chính quyền phường đã đến từng nhà kiểm đếm, vận động và đến nay cơ bản đã tháo được nhiều “nút thắt”:

"Đến nay chúng tôi đã giải phóng mặt bằng và bàn giao được 128/170 hộ. Chúng tôi vẫn đang tiếp tục tuyên truyền để đảm bảo đến 30/4 là cơ bản xong".

Tuy vậy, những kết quả này có được chủ yếu sau chỉ đạo “nóng” của Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Đức Thắng ngày 18/4 tại một số công trình trọng điểm trên địa bàn Hà Nội.

Tại các công trình này, ông Nguyễn Đức Thắng nhấn mạnh, nếu đơn vị nào không đáp ứng yêu cầu, chậm giải phóng mặt bằng hoặc thi công cầm chừng, sẽ kiên quyết xem xét điều chuyển, không vì bất kỳ lý do gì khiến các công trình chậm trễ thêm.

Trước đó, tại lễ khởi công dự án Vành đai 2,5 diễn ra ngày 20/3, lãnh đạo UBND TP. Hà Nội đã yêu cầu, đến 31/3, các phường có dự án đi qua phải bàn giao mặt bằng để đẩy nhanh tiến độ hoàn thành vào cuối năm 2026.

Tuy nhiên, theo báo cáo của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông TP. Hà Nội, đến ngày 10/4, tổng diện tích mặt bằng dự án cần bàn giao là 101 nghìn m2, nhưng mới đạt khoảng 35%.

Ông Văn Trần Hoàn, Giám đốc Công ty Cổ phần Sông Hồng - một trong những đơn vị thi công dự án đường Vành đai 2,5 cho biết, nếu vướng giải phóng mặt bằng thì dự án không thể về đích trước mùng 10/10 như cam kết của nhà thầu:

"Nếu mặt bằng không có thì không cam kết được. Cam kết của doanh nghiệp là chính xác, nhưng cũng phải nhờ sự giúp đỡ của chính quyền địa phương, của Thành phố thì chúng tôi mới cam kết đúng tiến độ".

Không chỉ dự án đường Vành đai 2,5, mà dự án cầu Đuống mới, dù đã hoàn thành phần cầu trên sông, nhưng đến cuối tháng 3/2026, mặt bằng hai bên đầu cầu vẫn chưa có, khiến nhà thầu không thể thi công, và khó hoàn thành tiến độ vào tháng 9 năm nay.

Bên cạnh đó, mới có 4/7 dự án cầu vượt sông Hồng đã hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng gồm: Cầu Hồng Hà, cầu Mễ Sở, cầu Vân Phúc và cầu Ngọc Hồi. 3 dự án còn lại gồm: cầu Tứ Liên, Trần Hưng Đạo và Thượng Cát vẫn đang vướng giải phóng mặt bằng, dẫn đến nguy cơ chậm tiến độ.

Trong đó, dự án cầu Tứ Liên mới bàn giao mặt bằng được hơn 42,1ha trên tổng số 62,51ha đất phải thu hồi, thuộc địa phận các phường gồm: Tây Hồ, Hồng Hà, Bồ Đề và xã Đông Anh.

Việc giải phóng mặt bằng một số công trình trọng điểm trên địa bàn Hà Nội đang có dấu hiệu khởi sắc. Nhưng điều đó chỉ đến khi có sự chỉ đạo gắt gao của lãnh đạo Thành phố. Bởi vậy, chủ động của các địa phương cùng với quyền lợi người dân được đảm bảo, đóng vai trò quyết định tiến độ dự án và phải ràng buộc trách nhiệm chính trị của những địa phương này.

Góc nhìn của VOV Giao thông Quốc gia qua bài bình luận với nhan đề: Không chỉ là câu chuyện an cư

Trong rất nhiều dự án hạ tầng trọng điểm, nút thắt lớn nhất không nằm ở vốn, công nghệ hay năng lực thi công, mà nằm ở khâu giải phóng mặt bằng. Không ít công trình kéo dài năm này qua năm khác chỉ vì vài hộ dân chưa bàn giao đất, vài phương án đền bù chưa thống nhất, hay đơn giản là chính quyền cơ sở chưa thực sự vào cuộc quyết liệt từ sớm.

Ở một số nơi, chỉ khi có chỉ đạo nóng, kiểm tra đột xuất hoặc yêu cầu gắt gao từ lãnh đạo Thành phố thì guồng máy mới bắt đầu chuyển động mạnh mẽ. Cách làm ấy cho thấy một khoảng trống về tính chủ động trong tổ chức thực hiện và sự dịch chuyển này không mang tính bền vững.

Chính quyền địa phương nơi có dự án đi qua phải là lực lượng hiểu dân nhất, nắm địa bàn rõ nhất, biết từng thửa đất, từng hoàn cảnh gia đình, từng khúc mắc phát sinh. Vì thế, đây phải là tuyến đầu trong công tác giải phóng mặt bằng, chứ không thể là khâu chờ chỉ đạo rồi mới hành động.

Thực tế cho thấy, nơi nào chính quyền cơ sở chủ động rà soát hồ sơ đất đai sớm, công khai chính sách đền bù minh bạch, tổ chức đối thoại nhiều vòng, lắng nghe kiến nghị của người dân và xử lý kịp thời các trường hợp phát sinh, nơi đó tiến độ giải phóng mặt bằng thường thuận lợi hơn.

Ngược lại, nơi nào có tâm lý trông chờ, ngại va chạm, sợ sai, nơi đó hồ sơ tồn đọng, khiếu nại kéo dài, dự án chậm tiến độ là khó tránh khỏi.

Không thể để hình ảnh quen thuộc lặp lại: công trường im ắng vì thiếu mặt bằng, nhà thầu chờ đợi, máy móc nằm phơi nắng mưa, chi phí đội lên từng ngày; đến khi lãnh đạo Thành phố đi kiểm tra, họp khẩn, ra tối hậu thư thì mọi việc mới được thúc đẩy.

Quản trị hiện đại không thể vận hành bằng những “chiến dịch chữa cháy” như vậy. Điều cần hơn là cơ chế làm việc thường xuyên, trách nhiệm rõ ràng và tinh thần chủ động từ cấp cơ sở.

Muốn tăng tính chủ động, trước hết cần gắn trách nhiệm người đứng đầu địa phương với tiến độ từng dự án cụ thể. Chậm vì nguyên nhân khách quan cần được phân tích minh bạch, nhưng chậm do thiếu quyết liệt, thiếu phối hợp, đùn đẩy trách nhiệm thì phải bị xem xét nghiêm túc. Khi trách nhiệm cá nhân được xác lập rõ ràng, bộ máy sẽ khó có thể đủng đỉnh trước các mốc thời gian đã cam kết.

Cùng với đó, công tác giải phóng mặt bằng cần được số hóa và cập nhật liên tục. Từng hồ sơ, từng hộ dân, từng vướng mắc cần có thời hạn xử lý cụ thể. Thành phố hoàn toàn có thể xây dựng hệ thống theo dõi tiến độ trực tuyến để biết nơi nào đang chậm, chậm ở khâu nào, trách nhiệm thuộc đơn vị nào. Khi dữ liệu minh bạch, tình trạng báo cáo chung chung sẽ giảm đi đáng kể.

Tuy nhiên, giải phóng mặt bằng không chỉ là câu chuyện quản lý hành chính, mà còn là câu chuyện an cư của người dân. Người dân sẵn sàng bàn giao đất khi họ thấy quyền lợi chính đáng được bảo đảm và nơi ở mới tốt hơn hoặc ít nhất ổn định hơn nơi ở cũ. Vì vậy, Thành phố cần sớm bố trí quỹ nhà tái định cư đầy đủ, bảo đảm chất lượng và hạ tầng thiết yếu.

Nhiều dự án chậm không phải vì người dân không hợp tác, mà vì họ chưa nhìn thấy nơi sẽ chuyển đến, chưa biết khi nào nhận nhà, điều kiện sinh hoạt ra sao, con cái học hành thế nào, sinh kế có bị ảnh hưởng hay không…

Nếu quỹ nhà tái định cư thiếu hụt, thiếu hạ tầng thiết yếu, thì rất khó tạo sự đồng thuận. Khi người dân được tham quan nơi ở mới, được tiếp cận đầy đủ thông tin, được bảo đảm thủ tục nhanh gọn và hỗ trợ chuyển đổi sinh kế nếu cần, quá trình di dời sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Các dự án hạ tầng luôn mang ý nghĩa phát triển chung, nhưng không thể lấy lợi ích chung mà bỏ quên quyền lợi chính đáng của từng người dân bị ảnh hưởng. Ngược lại, càng tôn trọng người dân, càng minh bạch chính sách, càng chủ động từ cơ sở thì tiến độ càng nhanh.

Hà Nội: Tăng tốc giải phóng mặt bằng dự án Vành đai 2,5

Đường vành đai 2,5 Hà Nội: Dự án 2.500 tỷ kết nối Nguyễn Trãi - Đầm Hồng đang triển khai ra sao?

Hà Nội khởi công hầm chui vành đai 2,5 - Giải Phóng

Hà Nội: Đường vành đai 2,5 ngập rác thải