Hạn chế xe theo biển số chẵn lẻ và hạn mức mua để tiết kiệm nhiên liệu

Trung Đông hỗn loạn, du khách chuyển hướng sang châu Á

"Trái tim" của ngành ô tô Đức chật vật giữa những khó khăn chồng chất

Chi phí leo thang, thấp thỏm không biết giá xăng dầu tăng bao lâu

Vận tải biển toàn cầu và Việt Nam “lao đao” do xung đột tại Trung Đông

Áp dụng lưu thông xe theo ngày chẵn – lẻ để ứng phó thiếu hụt nhiên liệu

Từ đầu tháng 3/2026, Hội đồng Quốc phòng và An ninh Quốc gia Myanmar (NDSC) đã thiết lập hệ thống phân bổ nhiên liệu quy mô lớn đối với phương tiện cá nhân, xuất phát từ việc chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu bị gián đoạn do căng thẳng leo thang tại Trung Đông.

Theo cơ chế mới, các phương tiện mang biển số chẵn, chỉ được phép lưu thông vào các ngày chẵn. Trong khi đó, các xe mang biển số lẻ chỉ được phép di chuyển vào các ngày lẻ. Quy định này áp dụng nghiêm ngặt đối với ô tô và xe máy cá nhân.

Tuy nhiên, các loại xe điện, xe máy điện, xe hybrid cùng các phương tiện công cộng như xe buýt, taxi vẫn được phép hoạt động bình thường. Ngoài ra, các dịch vụ thiết yếu và xe thương mại phục vụ công ích như xe cứu hỏa, cứu thương, xe chở nhiên liệu, xe công trình, xe tải hàng hóa, xe tang lễ và xe thu gom rác cũng nằm trong danh mục miễn trừ.

Liên quan đến quy định mới này, một người dân sinh sống tại Yangon, trung tâm kinh tế của Myanmar, cho rằng:

“Việc vận hành phương tiện theo ngày chẵn – lẻ dựa trên biển số là một hệ thống cực kỳ phiền toái đối với người dân ở một thành phố như Yangon, nơi người dân phụ thuộc rất nhiều vào ô tô.”

Người này cũng cho biết giá cả tăng vọt đã khiến việc đáp ứng nhu cầu trở nên khó khăn, đồng thời đặt ra câu hỏi về quy mô dự trữ chiến lược của quốc gia.

Đồng quan điểm, một người dân khác cho biết: “Quy định biển số chẵn – lẻ bắt đầu từ hôm nay. Tôi được phép lái xe hôm nay vì biển số xe của tôi là số lẻ. Đối với những ngày xe không được phép lưu thông, nghe nói phía nhà trường sẽ cấp giấy xác nhận hỗ trợ đi lại, nhưng đến giờ tôi vẫn chưa nhận được.

Nếu có giấy của trường thì đưa con đi học vẫn ổn, nhưng nếu trường nghỉ mà bọn trẻ lại có các hoạt động khác, ví dụ như đi học thêm ở nơi khác chẳng hạn thì tôi vẫn chưa biết phải giải quyết thế nào. Tôi không biết phải xoay xở thế nào vào những ngày đó.”

Myanmar vốn phụ thuộc lớn vào nguồn nhiên liệu tinh chế nhập khẩu từ Singapore và Malaysia – những trung tâm chế biến dầu thô Trung Đông trong khu vực. Dù nước này vẫn có thể tiếp cận nguồn bổ sung từ Nga và Thái Lan, nhưng sự gián đoạn các tuyến hàng hải đã đe dọa trực tiếp đến nguồn cung năng lượng nội địa.

Trước tình hình này, người phát ngôn chính quyền, Thiếu tướng Zaw Min Tun, khẳng định biện pháp trên mang tính phòng ngừa để đảm bảo sử dụng nhiên liệu có hệ thống hơn, không đồng nghĩa với việc quốc gia đã cạn kiệt dự trữ.

Hiện Myanmar có khoảng 60 triệu gallon xăng và gần 70 triệu gallon dầu diesel dự trữ, đủ dùng trong khoảng 40 ngày với mức tiêu thụ hàng ngày khoảng 3,2 triệu gallon.

Hội đồng Quốc phòng và An ninh Quốc gia Myanmar (NDSC) cũng cảnh báo các doanh nghiệp và cá nhân không được tích trữ nhiên liệu để bán lại với giá cao; các trường hợp vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật.

Kiểm soát xăng dầu bằng mã QR, vận tải Myanmar chật vật thích ứng

Song song với cơ chế chẵn – lẻ, Myanmar triển khai hệ thống phân bổ nhiên liệu kỹ thuật số tại Yangon, Mandalay, Naypyitaw và Taunggyi. Hệ thống sử dụng mã vạch thuế ô tô hoặc mã QR của xe máy để kiểm soát hạn mức nhiên liệu theo từng loại phương tiện.

Tuy nhiên, hệ thống này phát sinh nhiều bất cập. Một người dân Yangon cho biết: “Hàng xe xếp hàng tại cây xăng sáng nay còn dài hơn, và hệ thống quét kỹ thuật số chỉ khiến tình hình tệ hơn”.

Theo người này, nhân viên trạm xăng phải thực hiện thêm thao tác quét mã, làm chậm quá trình tiếp nhiên liệu và gây ùn ứ phương tiện.

Tại vùng Yangon, hạn mức nhiên liệu được áp dụng chặt chẽ: xe cá nhân và taxi chỉ được mua tối đa 15 lít/ngày; xe tải nhẹ tư nhân 25 lít; xe chở khách 50 lít; và xe tải nặng 150 lít/ngày.

Tuy nhiên, nhiều tài xế cho biết mức thực tế còn thấp hơn. Hai tài xế xe cá nhân tại Yangon cho hay họ chỉ được mua lần lượt 12 và 13 lít tại một trạm xăng.

Ngoài ra, nhiều người phản ánh lỗi kỹ thuật trong quá trình quét mã: hệ thống không nhận diện được mã xe hoặc hiển thị sai rằng họ đã đạt hạn mức trong ngày.

Một số trường hợp bị nhận diện nhầm phương tiện, khiến không thể đổ xăng. Một tài xế chia sẻ trên mạng xã hội: “Trạm xăng quét chiếc Toyota Alphard của tôi nhưng lại nhận thành Honda Fit”.

Một người dân chia sẻ về những khó khăn khi đi mua xăng: "Thật sự là bây giờ chúng tôi gần như chỉ dành thời gian ở các trạm xăng thôi. Vì hàng người chờ đợi quá dài nên đành phải chấp nhận vất vả để xếp hàng. Nếu không có xăng thì xe không thể chạy được, nên bắt buộc phải ra đây chờ đợi.

Vì thế, trạm nào còn xăng là chúng tôi cứ ghé vào mua, lấy được bao nhiêu hay bấy nhiêu. Chỉ có cách đó thôi. Như chúng tôi đây, nếu trạm này giới hạn chỉ bán cho 30.000 Kyat thì mình mua 30.000, rồi sau đó lại đi tìm trạm khác, nếu thấy thuận tiện và có thời gian thì lại xếp hàng mua thêm khoảng 50.000 Kyat nữa. Cứ như thế mà đi gom góp từng chút một cho đầy bình."

Bên cạnh cơ chế chẵn – lẻ và các lỗi kỹ thuật, hạn mức nhiên liệu hằng ngày đang ảnh hưởng trực tiếp đến dịch vụ vận tải.

Một chủ dịch vụ cho thuê xe tại Yangon cho biết quy định mới buộc ông phải thu hẹp hoạt động: “Tôi vừa đổ đầy xe minibus ở Mandalay với 100.000 kyat (khoảng 25 USD), chỉ đủ dùng trong ngày. Những đơn hàng tới sẽ phải thương lượng lại với khách và chọn lọc”.

Trong khi các phương tiện đăng ký hợp pháp còn gặp khó khăn, tình hình càng nghiêm trọng hơn với các phương tiện không đăng ký, đặc biệt là xe máy phổ biến ở khu vực nông thôn, khi nhiều người phải tìm đến nguồn nhiên liệu chợ đen với giá cao.

Một đại lý xe máy tại vùng Bago cảnh báo nếu áp dụng hệ thống này, hầu hết xe máy không đăng ký sẽ buộc phải ngừng hoạt động.

Việc siết chặt phân bổ nhiên liệu cũng khiến dư luận nghi ngờ tuyên bố trước đó của chính quyền về khả năng dự trữ đủ dùng trong 40 ngày.

Dù vậy, bên cạnh những lo ngại, vẫn có ý kiến thể hiện sự chia sẻ và tin tưởng vào các biện pháp điều hành:

"Đây là vấn đề mang tính quốc tế mà chúng ta đang phải đối mặt. Vì vậy, có mắng nhiếc chính phủ hay bất kỳ bên nào cũng chẳng giải quyết được gì. Hệ thống mã QR cũng khá tốt. Cứ triển khai như vậy là ổn, nếu không thì chỗ có xăng dầu, chỗ lại không có gì."

"Việc áp dụng mã QR vào lúc này là vô cùng quan trọng, giúp mỗi người đều nhận được lượng nhiên liệu cần thiết."

"Miễn là được cấp xăng dầu, kể cả phải quét mã QR thì cũng không sao. Quan trọng là phải có xăng dầu để hoạt động vào lúc này."

Trong khi đó, Việt Nam đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để ứng phó biến động giá nhiên liệu và nguy cơ thiếu hụt, theo hướng thị trường thay vì siết chặt hành chính.

Theo Nghị quyết 55/NQ-CP (sửa đổi Nghị quyết 36/NQ-CP), việc điều hành giá xăng dầu được thực hiện linh hoạt, kích hoạt điều chỉnh ngay sau 1 ngày khi giá cơ sở của một mặt hàng xăng dầu phổ biến tăng từ 15% trở lên (hoặc giảm từ 10% trở lên) so với kỳ điều hành liền kề, đồng thời sử dụng linh hoạt Quỹ Bình ổn để giảm sốc giá.

Bộ Tài chính đang dự thảo giảm thuế bảo vệ môi trường xuống: xăng (trừ etanol) và nhiên liệu bay: 1.500đ/lít, dầu diesel: 900đ/lít (áp dụng đến 30/6/2026), giúp hạ giá bán lẻ khoảng 1.080đ/lít xăng và 540đ/lít dầu diesel, góp phần kiểm soát CPI 2026 dưới 1,4 điểm phần trăm.

Chính phủ cũng rà soát các loại thuế khác, ưu tiên nguồn dầu thô trong nước cho nhà máy lọc dầu, tăng kiểm tra chống đầu cơ và yêu cầu doanh nghiệp đầu mối đảm bảo nguồn cung 40–60 ngày.

Về dài hạn, Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi sang xe điện thông qua ưu đãi thuế, phí và hỗ trợ tài chính, góp phần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và ổn định kinh tế vĩ mô.