"Trái tim" của ngành ô tô Đức chật vật giữa những khó khăn chồng chất

Doanh nghiệp ở Baden-Wuerttemberg "vật lộn" giữa khó khăn

Dostech, một nhà cung cấp nhỏ về công nghệ chất trám kín (sealant) tại bang công nghiệp phát triển Baden-Wuerttemberg của Đức, đã chuyển hướng hoạt động vào năm 2018 khi làn sóng yêu cầu từ ngành ô tô tăng vọt, khiến công ty bắt tay vào một dự án lớn liên quan đến vận tải điện.

Ban đầu, bước đi này mang lại hiệu quả, thúc đẩy tăng trưởng nhanh chóng và giúp công ty mua lại tòa nhà hiện là trụ sở chính tại phía nam thành phố Stuttgart. Tuy nhiên, điều đó cũng khiến họ phụ thuộc nhiều hơn vào các hãng xe Đức – những doanh nghiệp hiện đang chìm trong khủng hoảng. Và hiện họ đã buộc phải cắt giảm nhân sự khi doanh thu từ lĩnh vực ô tô đang giảm sút.

Ông Steffen Braun, giám đốc và đồng sáng lập công ty, chia sẻ với Reuters:

“Chúng tôi đang trải qua một sự thay đổi mang tính cấu trúc. Điều này ảnh hưởng đến các ngành công nghiệp và thị trường. Nhiều điều từng giúp chúng tôi đứng ở vị trí số một trước đây, giờ không còn như vậy nữa. Các ngành công nghiệp và quốc gia khác đã bắt kịp, và chúng tôi phải phản ứng, phải đưa ra quyết định. Nhưng đồng thời, chúng tôi cũng phải tin tưởng vào sự đổi mới của mình và thúc đẩy nó.”

Những áp lực tương tự đang diễn ra trên khắp Baden-Wuerttemberg. Bang này là nơi đặt trụ sở của Mercedes và Porsche, những thương hiệu xe hơi từng là biểu tượng của sự xuất sắc trong ngành sản xuất của Đức suốt nhiều thập kỷ. Nhưng sự cạnh tranh gay gắt – đặc biệt từ Trung Quốc – cùng với quá trình chuyển đổi sang xe điện không đồng đều và chi phí gia tăng đã làm rung chuyển toàn bộ ngành.

Nhu cầu suy giảm trong chuỗi cung ứng ô tô đang gây áp lực lên hàng trăm nhà sản xuất nhỏ hơn và đe dọa sự ổn định việc làm cũng như các dịch vụ công của địa phương.

Từng là một đầu tàu, Baden-Wuerttemberg hiện chịu tác động mạnh hơn nhiều nơi khác trước những thay đổi mang tính cấu trúc đang quét qua ngành công nghiệp Đức.

Bang này là khu vực xuất khẩu lớn nhất của Đức, chiếm 15,5% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia, và ngành sản xuất đóng góp 38,1% tổng giá trị gia tăng của bang, so với 28,5% trên toàn nước Đức.

Nền kinh tế của Baden-Wuerttemberg đã suy giảm 0,4% trong năm 2024, lớn hơn mức giảm 0,2% của toàn nước Đức. Và dù nền kinh tế quốc gia đã quay lại tăng trưởng nhẹ trong năm vừa qua, bang này được dự đoán vẫn tiếp tục suy giảm.

Theo cơ quan thống kê bang, số vụ phá sản tại Baden-Wuerttemberg đã tăng năm thứ hai liên tiếp lên 2.445 vụ trong năm 2024, tăng 30% và là mức cao nhất kể từ năm 2010. Khả năng cao năm nay con số này sẽ tiếp tục tăng năm thứ ba liên tiếp.

Ông Matthias Bianchi, phụ trách quan hệ công chúng của DMB – tổ chức đại diện cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, nền tảng của kinh tế Đức – cho rằng đang xuất hiện hiệu ứng domino, khi cuộc khủng hoảng của ngành ô tô lan sang các ngành khác, và Baden-Wuerttemberg là nơi chịu ảnh hưởng đặc biệt rõ rệt: 

“Tôi nghĩ nhìn chung tình hình kinh tế ở Baden-Wuerttemberg vẫn khá vững, nhưng đang đối mặt với một số thách thức lớn. Cuộc khủng hoảng của ngành ô tô đang tạo ra hiệu ứng lan tỏa xuống các ngành khác, đặc biệt là thị trường cung ứng rất mạnh tại Baden-Wuerttemberg, từ các nhà cung cấp đến các doanh nghiệp nhỏ. Hiện có một số dấu hiệu cho thấy sự phục hồi nhẹ, nhưng nhìn tổng thể, đây là một sự thay đổi mang tính cấu trúc mà Baden-Wuerttemberg đang phải trải qua.”

Ngành công nghiệp ô tô Châu Âu đang chịu áp lực lớn

Không chỉ ở Đức, mà doanh số của ngành công nghiệp ô tô Châu Âu nói chung trong đầu năm 2026 cũng đang giảm sút. Theo dữ liệu được Hiệp hội Các nhà sản xuất Ô tô châu Âu (ACEA) công bố, doanh số bán xe mới tại châu Âu trong tháng 1 giảm 3,5% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn hơn 961 nghìn chiếc, đánh dấu lần sụt giảm đầu tiên kể từ tháng 6 năm ngoái. Mức giảm này chủ yếu do nhu cầu yếu tại các thị trường quan trọng như Đức, Pháp, Bỉ và Ba Lan.

Số lượng đăng ký xe chạy xăng giảm khoảng 26% so với một năm trước, trong đó mức giảm mạnh hơn ở Pháp (giảm 49%) và Đức (giảm 30%). Ngược lại, các dòng xe điện hóa lại tăng trưởng. Tuy nhiên, mức tăng trưởng mạnh chỉ ghi nhận ở các thương hiệu Trung Quốc như BYD (tăng 165%), trong khi các thương hiệu từ khu vực khác chỉ tăng nhẹ như Stellantis và Mercedes tăng lần lượt 6,7% và 2,8%; Volkswagen, BMW, Renault và Toyota lần lượt giảm 3,8%, 5,7%, 15% và 13,4%.

Những con số này cho thấy, ngành công nghiệp ô tô châu Âu đang chịu áp lực từ các đối thủ Trung Quốc có chi phí thấp hơn, cùng với quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế ít carbon diễn ra chậm hơn dự kiến.

Hiện, tỷ lệ thất nghiệp tại Baden-Wuerttemberg vẫn thấp hơn mức trung bình toàn quốc, nhưng đã tăng lên 4,8% vào tháng 1/2026, so với 3,9% vào tháng 1/2023.

Tác động của sự chững lại kinh tế không chỉ được cảm nhận ở các thành phố, mà còn ở các thị trấn và làng nhỏ. Có nơi đã ghi nhận việc nhà cung cấp linh kiện ô tô bất ngờ sa thải nhân viên và ngừng tuyển dụng. Những vụ việc kiểu này có thể gây áp lực không nhỏ lên chính quyền địa phương.

Ông Hendrik Bednarz, người đứng đầu quận Tuebingen của bang Baden-Wuerttemberg cho biết:

“Điều chúng tôi đang cảm nhận rõ ràng là tình hình tài chính chung. Ai cũng biết rằng tài chính của các chính quyền địa phương hiện đang ở giai đoạn khó khăn hơn so với 2, 3 hoặc 4 năm trước. Chúng tôi đã trải qua một thời gian dài mà nguồn thu liên tục tăng. Tuy nhiên, trong cùng giai đoạn đó – đặc biệt là trong những năm gần đây – chi tiêu lại tăng nhanh hơn nhiều. Đồng thời, tốc độ tăng của nguồn thu lại chậm lại, dẫn đến khó khăn tài chính cho các thành phố và chính quyền đô thị, cũng như cho các cấp huyện như chúng tôi.”

Vậy cần làm gì để vực dậy nền kinh tế đang trì trệ? Chính phủ của Thủ tướng Friedrich Merz năm ngoái đã thông qua quỹ 500 tỷ euro cho mục tiêu này và cải cách quy định vay nợ của các bang. Baden-Wuerttemberg sẽ nhận 13 tỷ euro bao gồm 8,7 tỷ euro dành cho các địa phương cấp dưới.

Nhiều chủ doanh nghiệp cho rằng, số tiền này nên được đầu tư vào hạ tầng, như internet siêu tốc, đường bộ và đường sắt. Song theo các nhà kinh tế, dòng tiền vẫn chưa thực sự được giải ngân.