Giữ mảng xanh đô thị sao cho an toàn

Cây xanh không chỉ góp phần điều hòa không khí, giảm nhiệt độ mà còn tạo nên bản sắc riêng cho mỗi đô thị. Những hàng cây lâu năm vì thế luôn được xem là tài sản quý cần được gìn giữ. Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển của thành phố và sự lão hóa tự nhiên của cây xanh, yêu cầu bảo đảm an toàn cho người dân cũng đặt ra ngày càng cấp thiết. Làm thế nào để vừa bảo tồn những mảng xanh đô thị, vừa chủ động phòng ngừa các rủi ro có thể xảy ra?

Vòng “kim cô” lại siết chặt cây xanh Hà Nội

Cây xanh ở dải phân cách không phải là nguyên nhân tai nạn và lợi ích thì nhiều

Cây xanh, bóng mát và phận đời mưu sinh

Cây xanh ở giữa đường cao tốc

Liên tiếp những ngày gần đây, nhiều sự cố cây xanh bật gốc, gãy đổ đã xảy ra tại TP.HCM. Đơn cử như trưa 14/6, trên đường Trần Xuân Soạn (quận 7 cũ), một cây bồ đề cao hơn 10 mét bất ngờ bật gốc, đổ xuống đè trúng cabin một xe tải đang lưu thông. Rất may tài xế kịp thời thoát nạn. Trước đó, sáng 16/6, tại Công viên 23/9, phường Bến Thành, một cây phượng cao khoảng 20 mét cũng bất ngờ ngã đổ khiến nhiều người dân không khỏi hoảng hốt.

Điều đáng chú ý là các vụ việc xảy ra trong điều kiện thời tiết bình thường, không xuất hiện mưa giông hay gió lớn. Dù chưa gây thiệt hại về người, nhưng những sự cố liên tiếp này đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ mất an toàn từ cây xanh đô thị, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường công tác kiểm tra, quản lý và chăm sóc cây xanh tại các khu vực đông dân cư.

Muốn bảo vệ cây xanh, trước hết cần hiểu rõ tình trạng sức khỏe của cây. Điều đó đòi hỏi việc kiểm tra định kỳ phải được thực hiện thường xuyên hơn, nhất là đối với những cây có tuổi đời lớn hoặc nằm tại khu vực tập trung đông người. Việc quan sát bên ngoài vẫn cần thiết, nhưng có lẽ đã đến lúc cần nghiên cứu ứng dụng thêm các giải pháp kỹ thuật để phát hiện sớm nguy cơ mục thân, suy yếu bộ rễ hay mất cân bằng kết cấu của cây.

Bên cạnh đó, cần nhìn nhận cây xanh như một bộ phận của hạ tầng đô thị. Cây không thể phát triển bền vững nếu không gian dành cho bộ rễ ngày càng bị thu hẹp bởi bê tông, hệ thống kỹ thuật ngầm hay các công trình phụ trợ. Trong quá trình chỉnh trang đô thị, cải tạo vỉa hè hoặc xây dựng hạ tầng mới, việc bảo vệ không gian sinh trưởng của cây cần được quan tâm đúng mức.

Đối với những cây có dấu hiệu mất an toàn, ngành chức năng cần có cơ chế đánh giá độc lập, công khai và khoa học trước khi đưa ra phương án xử lý. Có những cây cần được cắt tỉa, gia cố. Có những cây cần theo dõi đặc biệt. Và cũng có thể có những trường hợp buộc phải thay thế để bảo đảm an toàn cho cộng đồng. Điều quan trọng là mọi quyết định đều phải dựa trên cơ sở chuyên môn, thay vì cảm tính hoặc sức ép từ dư luận.

Những vụ cây đổ vừa qua cũng cho thấy một yêu cầu khác, đó là xây dựng cơ sở dữ liệu đầy đủ về cây xanh đô thị. Khi từng cây được theo dõi về tuổi đời, chủng loại, tình trạng sinh trưởng và lịch sử kiểm tra, công tác quản lý sẽ chủ động hơn thay vì chỉ xử lý khi sự cố đã xảy ra.

Một thành phố hiện đại không chỉ cần nhiều cây xanh, mà còn cần một hệ thống quản lý cây xanh hiện đại. Bảo tồn những hàng cây cổ thụ là điều cần thiết. Nhưng đi cùng với đó phải là các giải pháp kiểm tra, theo dõi và chăm sóc phù hợp để những tán cây tiếp tục mang lại bóng mát cho đô thị, thay vì trở thành nỗi lo thường trực của người dân mỗi khi đi dưới những con đường rợp bóng xanh.