Trăm giọng nói tìm về một bến neo

Thành phố này sòng phẳng và bao dung đến lạ kỳ: nó "vay" sức lao động và âm sắc trăm miền để làm giàu cho bản sắc riêng, rồi trả lại cho những cuộc đời tha hương một bến neo đậu bình yên, nơi mọi thổ âm xa xứ đều được chở che như người một nhà.

Có những ngày thành phố bảng lảng trong cơn mưa chiều bất chợt, người ta thường co mình lại dưới những mái hiên, lặng yên ngắm nhìn dòng người hối hả ngược xuôi. Giữa lạt dài âm thanh của tiếng còi xe, tiếng mưa bong bóng dội xuống mặt đường, nếu lắng lòng lại, bạn sẽ nghe thấy một bản đại hòa tấu vô cùng kỳ diệu của lòng trắc ẩn và bao dung.

Đó là tiếng gọi nhau hối hả bằng chất giọng Bắc trầm ấm, tiếng cười giòn tan mang theo cái nắng rát của dải đất miền Trung, và tiếng rao đêm ngọt lịm như phù sa của người con Cửu Long. Họ đến từ trăm ngả, mang theo những hành lý trĩu nặng âu lo và cả những thổ âm khác biệt. Nhưng kỳ lạ thay, mảnh đất này chưa bao giờ dò xét và từ chối một ai. Sài Gòn cứ thế, lặng lẽ mở lòng làm một bến neo bình yên, dang rộng vòng tay chở che cho những cuộc đời tha hương, trao cho họ một mái nhà, một sự nghiệp và gieo vào lòng họ một niềm tin mãnh liệt về tương lai.

Nhiều người trẻ khi mới chân ướt chân ráo đặt chân đến ga tàu, bến xe, lòng không khỏi khấp khởi lo âu rằng liệu cái giọng nói quê xứ của mình có lạc lõng giữa chốn phồn hoa đô hội? Nhưng Sài Gòn xoa dịu nỗi sợ ấy bằng một sự điềm nhiên đến lạ kỳ. Cái giọng gốc của đất Gia Định - Bến Nghé xưa - thứ ngữ âm thanh thoát, dứt khoát và phóng khoáng, không đứng ở vị thế của một chủ nhà thượng đẳng để phán xét hay bắt lỗi, không ép một ai phải uốn lưỡi đổi giọng để đổi lấy sự công nhận.

Ngược lại, giọng Sài Gòn gốc đóng vai trò như một chiếc dung môi ngập tràn tình nghĩa. Nó dịu dàng ôm lấy nét mộc mạc của miền Trung, nâng niu sự rõ ràng của miền Bắc, và hòa quyện với cái chân chất của miền Tây...

Sự bao dung ấy khiến một người vừa đặt chân đến đây dẫu còn lạ lẫm đường đi lối về, nhưng chỉ cần nghe một tiếng "dạ" ngọt ngào từ cô bán nước bên đường, hay một câu "đi thong thả nghen con" của chú xe ôm, là đã thấy lòng mình ấm lại. Tiếng "dạ" ấy chính là viên gạch đầu tiên dựng nên một mái nhà tinh thần, che chở cho những tâm hồn xa quê khỏi sự ngột ngạt, lạnh lùng của bê tông thị thành.

Sau năm năm, mười năm lăn lộn với nắng gió phương Nam, những người tha hương chợt nhận ra trong thói quen ngôn ngữ của mình tự bao giờ đã mọc ra những tiếng "nè", "nghen", "đó" đầy mời gọi thân tình. Người miền Bắc bắt đầu quen miệng dùng chữ "hổng", người miền Trung biết cười xòa nói "thôi xí xóa nghen" sau một va quẹt nhẹ trên đường. Họ không mất đi giọng gốc của quê hương mà có thêm một "lớp áo" ngôn từ mới – thứ ngôn từ được nhuộm bằng tình người Sài Gòn.

Sự đồng hóa này không đến từ sách vở, mà từ những bình trà đá miễn phí đặt đầu hẻm vào những ngày nắng đổ lửa, đến từ hộp cơm tấm nghĩa tình của những ngày thắt ngặt… Người ta yêu cái giọng nói này vì họ yêu cách con người ở đây đối xử với nhau. Thành phố không có một quy chuẩn nào bắt buộc, nhưng chính lối sống xởi lởi, bao dung của con người nơi đây đã khiến người nhập cư tự nguyện gắn bó và yêu thương mảnh đất này như ruột thịt.

Thành phố chấp nhận mọi giọng nói, trân trọng mọi ngữ điệu và biến tất cả thành những nốt nhạc không thể thiếu trong bức tranh đời sống thị thành. Nó dang tay đón nhận những con thuyền viễn xứ rách nát, mệt mỏi sau những hải trình dông bão của cuộc đời, dịu dàng ôm lấy chúng và bảo: "Về đây neo đậu, có tôi che chở rồi".

Rồi đến một ngày, những người rời quê lập nghiệp nhận ra Sài Gòn đã trở thành quê hương từ lúc nào không rõ. Đó là khi tiếng "dạ", tiếng "nghen" rơi vào câu nói tự nhiên như hơi thở. Trăm giọng nói đổ về đây, sau cùng đều được mài nhẵn những nhọc nhằn để chung một tần số của tình người. Giữa lòng Sài Gòn, đêm về, tiếng rao muộn của một người miền xa cất lên không còn lạc lõng nữa, vì họ biết thành phố đang lắng nghe họ, bằng tất cả sự bình yên của một mái nhà.