"Cú hích" đưa cửa khẩu vào sâu trong nội địa, nâng tầm logistics

Mới đây, ngành đường sắt Việt Nam đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng với việc tổ chức thành công chuyến tàu liên vận quốc tế chạy thẳng từ Thanh Hải (Trung Quốc) đến ga Trảng Bom (Đồng Nai). Đây không chỉ là một hành trình vận tải thông thường mà còn hiện thực hóa chiến lược "đưa cửa khẩu vào sâu trong nội địa".

Để giúp có cái nhìn sâu sắc hơn về ý nghĩa của sự kiện này, PV VOV Giao thông Quốc gia đã có cuộc đối thoại trực tiếp với ông Nguyễn Chính Nam, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam.

PV: Vừa qua chúng ta đã đón chuyến tàu liên vận quốc tế đầu tiên xuất phát từ tỉnh Thanh Hải (Trung Quốc) đi sâu vào phía Nam, tới ga Trảng Bom (Đồng Nai). Ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của hoạt động này đối với chiến lược phát triển vận tải hàng hóa và mở rộng thị trường quốc tế của ngành đường sắt, đặc biệt là trong quan hệ giao thương với nước bạn Trung Quốc?

Ông Nguyễn Chính Nam: Việc chạy tàu liên vận quốc tế container thẳng từ một địa phương của Trung Quốc sang Việt Nam đã được chúng tôi tổ chức thường xuyên. Tuy nhiên chuyến tàu này nó có một ý nghĩa đặc biệt là chuyến tàu Liên vận quốc tế không chỉ dừng lại ở ga Yên Viên mà còn tiếp tục chuyển sang tàu Việt Nam đi sâu vào trong phía nam của nước ta, đích đến của nó là ga Trảng Bom của tỉnh Đồng Nai.

Trước đây nếu mà đi bằng các loại hình vận tải khác như đường biển, đường bộ thì thời gian sẽ kéo rất là dài, nhưng nhờ vào việc chạy tàu liên lận quốc tế chuyên tuyến thời gian sẽ được rút ngắn đáng kể, chỉ còn bằng 2/3 so với bình thường và tạo điều kiện rất thuận tiện cho chủ hàng.

Vì cùng một lô hàng, với gần 30 container đi một lần thủ tục cũng rất là nhanh gọn và được đảm bảo được về mặt thời gian cũng như chất lượng vận tải, về phía nước bạn cũng rất đánh giá rất cao hành lang Trung Quốc - ASEAN hành lang vận tải quan trọng của phía bạn.

PV: Như ông vừa chia sẻ, điểm đến của đoàn tàu là các khu vực sản xuất trọng điểm ở phía Nam. Việc đưa hoạt động hải quan, hay có thể nói là "đưa cửa khẩu" vào sâu trong nội địa như vậy sẽ mang lại những lợi ích cụ thể gì cho doanh nghiệp, đặc biệt là về bài toán chi phí và năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế?

Ông Nguyễn Chính Nam: Việc đưa cửa khẩu vào sâu trong nội địa như chúng tôi đang làm hiện nay tạo điều kiện rất thuận lợi cho chủ hàng. Thứ nhất là cắt giảm được thời gian vận chuyển để giúp cho hàng hóa lưu chuyển nhanh hơn, từ hàng hóa lưu chuyển nhanh hơn thì chi phí vốn cũng sẽ giảm.

Bên cạnh đó thì chất lượng vận chuyển cũng sẽ tăng do thời gian vận chuyển được rút ngắn và đặc biệt là không phải trung chuyển nhiều lần và chạy một mạch. Bên cạnh đó cũng tạo điều kiện cho chủ hàng khi làm các thủ tục về thông quan rất là thuận tiện và điểm thông quan gần nhất với nơi giao nhận hàng.

Đấy là những lợi thế rất lớn của hình thức vận tải liên vận quốc tế bằng đường sắt, với các ga đích nằm sâu trong nội địa của nước ta.

PV: Thực tế cho thấy nhu cầu kết nối là rất lớn. Vậy để đường sắt có thể tiếp cận sâu hơn nữa vào các khu công nghiệp, cảng cạn và trung tâm logistics, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đang triển khai các giải pháp và phương án cụ thể nào?

Ông Nguyễn Chính Nam: Trong thời gian vừa qua chúng tôi đã triển khai phương án nâng cao năng lực vận tải liên vận quốc tế bằng đường sắt mà đã được Thủ tướng phê duyệt với mục tiêu là đến năm 2030 tăng gấp ba lần năng lực vận tải liên vận quốc tế so với năm 2023.

Chúng tôi đã thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp và cũng đã kiến nghị các cơ quan chức năng thực hiện một loạt các giải pháp để giúp chúng tôi hoàn thiện được mục tiêu của phương án đề ra.

Đối với Tổng công ty chúng tôi tích cực làm việc với đường sắt Trung Quốc để tạo thêm các luồng hàng tuyến từ nhiều thành phố của Trung Quốc sang Việt Nam cũng như từ Việt Nam sang Trung Quốc và quá cảnh đi nước thứ ba và ngược lại.

Về phía trong nước chúng tôi cũng đã tổ chức một loạt các giải pháp, kể cả về cơ sở hạ tầng cũng như là các điều kiện tổ chức chạy tàu, các phương án quản trị để tổ chức tốt hơn các hoạt động liên vận quốc tế.

Chúng tôi cũng đã làm việc với các địa phương để mở rộng các khu vực ga để mở thêm các nhà ga vào sâu trong nội địa để làm các thủ tục hải quan, với phương châm là đưa nhà ga vào sâu trong nội địa. Tổ chức kết nối tốt với các phương tiện vận tải khác để đưa hàng đến cho khách hàng nhanh chóng, thuận tiện; làm việc với các cơ quan chức năng để hoàn thiện, rút ngắn thời gian làm các thủ tục về xuất nhập khẩu hàng hóa.

PV: Hướng tới tương lai, ngành đường sắt đặt mục tiêu phát triển mạng lưới liên vận quốc tế ra sao? Và theo ông, chúng ta cần những cơ chế, chính sách hỗ trợ nào từ Chính phủ và các bộ ngành để vận tải hàng hóa đường sắt thực sự trở thành một mắt xích then chốt trong chuỗi logistics quốc gia?

Ông Nguyễn Chính Nam: Trong thời gian vừa qua hoạt động vận tải liên vận quốc tế luôn tăng trưởng ở mức cao và dư địa thì chúng tôi nhận định là còn rất nhiều dư địa để tăng trưởng. Tuy nhiên, về nguyên nhân chủ quan, khách quan còn nhiều cái mà chúng ta cần phải giải quyết.

Về chủ quan chúng tôi cũng phải nâng cao năng lực điều hành, năng lực vận tải của Tổng công ty, vẫn phải đầu tư mua sắm thêm phương tiện sức kéo, toa xe cũng như là mở rộng thêm các kho bãi và thu hút thêm khách hàng. Về khách quan chúng tôi cũng đề xuất với nhà nước đầu tư thêm vào hạ tầng của đường sắt.

Cuối năm 2025 nhà nước, chính phủ đã khởi công tuyến dự án kết nối giữa đường sắt Việt Nam với Trung Quốc thông qua ga Lào Cai, đó là tuyến Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai và cũng đang nghiên cứu để xây dựng tuyến mới Hà Nội - Đồng Đăng cũng như tuyến Hải Phòng - Móng Cái - Lào Cai. Đây là ba tuyến rất là quan trọng kết nối với phía Trung Quốc, là thị trường chính của chúng ta cũng như là nơi mà sản lượng hàng hóa rất lớn để vận chuyển.

Bên cạnh đấy chúng tôi cũng tích cực tham gia vào các hiệp hội đường sắt quốc tế như là tổ chức USZD, tổ chức UIC, tổ chức đường sắt ASEAN để tăng cường hợp tác với đường sắt các nước bạn để nâng cao ờsản lượng hàng hóa vận chuyển qua lại giữa các nước.

Bên cạnh đó chúng tôi cũng tiếp tục nghiên cứu để triển khai thêm, mở rộng thêm nhiều kho bãi ở phía sâu trong nội địa để tăng năng lực xếp rỡ trên toàn tuyến. Đồng thời triển khai nhiều giải pháp đồng bộ khác để đạt mục tiêu tăng trưởng hàng hóa liên vận quốc tế bằng đường sắt, góp phần đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu, tăng sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

PV: Xin cảm ơn những chia sẻ rất tâm huyết và chi tiết của ông. Hy vọng rằng những chuyến tàu liên vận đầu tiên này sẽ là "cú hích" quan trọng, tạo đà cho ngành đường sắt bứt phá và đạt được các mục tiêu chiến lược đã đề ra. Một lần nữa xin cảm ơn ông!