Đốt 1 tấn rác nhựa sẽ phát thải 3 tấn CO2

Bên cạnh các giải pháp lớn về năng lượng hay phát triển xanh, quản lý chất thải cũng được xem là một trong những mắt xích quan trọng trong nỗ lực giảm phát thải khí nhà kính. Từ rác hữu cơ, rác nhựa đến thói quen tiêu dùng hàng ngày đều có những tác động nhất định đến môi trường và khí hậu.

Vậy đâu là mối liên hệ giữa chất thải sinh hoạt và biến đổi khí hậu? Người dân đã thực sự thay đổi hành vi hay chưa? Và cần làm gì để mỗi cá nhân có thể góp phần vào mục tiêu giảm phát thải?

PV Ban VOV Giao thông Quốc gia đã có cuộc trao đổi với bà Trần Thị Hoa, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Xanh GreenHub về nội dung này.

PV: Thưa bà, chủ đề Ngày Môi trường Thế giới năm nay nhấn mạnh hành động vì khí hậu. Từ góc độ quản lý chất thải, vì sao câu chuyện rác thải sinh hoạt lại liên quan trực tiếp đến biến đổi khí hậu?

Bà Trần Thị Hoa: Trước hết, chúng ta có thể biết rác thải sinh hoạt là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính tương đối lớn. Khi chôn lấp, rác hữu cơ phân hủy tạo ra khí metan (CH4). Đây là loại khí gây hiệu ứng nhà kính mạnh gấp khoảng 25 lần so với khí CO2.

Bên cạnh đó, việc đốt rác thủ công, đốt rác mở cũng gây phát thải khí CO2 và nhiều khí nhà kính khác. Ví dụ như đốt 1 tấn rác nhựa thì sẽ phát thải khoảng 3 tấn khí CO2 và có thể phát sinh nhiều khí độc khác. Vì vậy, có thể khẳng định quản lý rác thải hiệu quả chính là một phần rất quan trọng trong hành động khí hậu.

PV: Qua các nghiên cứu và khảo sát của GreenHub, đâu là những nguồn phát sinh chất thải đang gây áp lực lớn nhất hiện nay? Người dân đã thực sự quan tâm đến việc giảm phát sinh rác và phân loại rác tại nguồn hay chưa?

Bà Trần Thị Hoa: Qua các nghiên cứu và khảo sát của Green Hub, có thể thấy một số nguồn phát sinh chất thải đang gây áp lực lớn nhất hiện nay: Đầu tiên đó là rác hữu cơ từ hộ gia đình, nhà hàng và chợ dân sinh. Theo kết quả khảo sát của Green Hub, rác hữu cơ chiếm khoảng 60%, thậm chí đến 80% tổng lượng rác của hộ gia đình, nhà hàng và chợ dân sinh. Bên cạnh đó, rác nhựa và bao bì dùng một lần chiếm khoảng 12% đến 15% tổng lượng rác đô thị.

Chúng ta đã biết hàng ngày, hộ gia đình mua đồ ở chợ hay siêu thị sử dụng một lượng túi ni lông rất lớn. Tính toán cho thấy khoảng hơn 10 túi ni lông được sử dụng trên một hộ gia đình trên một ngày từ việc mua đồ. Gần đây, chúng ta cũng thấy việc đặt hàng online, các dịch vụ giao hàng phát sinh một lượng lớn nhựa bao bì mềm hay các vật liệu chống sốc, gia tăng rất là lớn.

Bên cạnh đó, với nguồn phát sinh từ trường học, trong các khảo sát mà chúng tôi ghi nhận được, túi ni lông hay chai nhựa, bao bì đóng gói thực phẩm được tìm thấy rất phổ biến ở trường học. Nhóm rác dùng một lần và khó tái chế cũng được tìm thấy nhiều ở trường học, đó chính là hộp xốp và vỏ hộp sữa.

Với các khu vực ven biển, bãi biển, Green Hub cùng các đối tác thực hiện khảo sát trong những năm qua, có khoảng 70% đến 90% rác thải tại các bãi biển được khảo sát là rác nhựa. Rác nhựa dùng một lần có tỷ lệ cao nhất như túi ni lông, chai nhựa, hộp xốp, bao bì thực phẩm. Phần lớn rác ven biển có nguồn gốc từ sinh hoạt đô thị hay dịch vụ du lịch ven biển. Ngoài ra còn từ các hoạt động đánh bắt thủy sản như các loại lưới, dây hay phao nhựa.

Với các khảo sát đầu vào của một số địa bàn dự án mà Green Hub thực hiện, phần lớn người dân chưa nắm bắt được thông tin cụ thể về quy định phân loại rác tại nguồn và chưa thực sự quan tâm để có thể biến thành các hành động giảm phát sinh rác.

PV: Theo bà, doanh nghiệp sản xuất, phân phối hàng hóa và các cơ quan quản lý cần đóng vai trò như thế nào trong việc giảm phát sinh chất thải và giảm phát thải khí nhà kính?

Bà Trần Thị Hoa: Theo chúng tôi, doanh nghiệp cần đẩy mạnh hơn vai trò của mình. Doanh nghiệp có vai trò rất quan trọng trong việc chủ động chuyển đổi sang thiết kế bao bì thân thiện với môi trường hay là dễ tái chế. Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần thực hiện trách nhiệm thu hồi, xử lý sản phẩm bao bì sau khi thải bỏ theo đúng quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, đối với các cơ quan Nhà nước, việc tăng cường các chương trình giáo dục, truyền thông về phân loại rác tại nguồn, hay giảm sử dụng đồ dùng một lần rất là ý nghĩa, cùng với việc thúc đẩy thực thi đi vào đời sống để thực hiện chính sách liên quan. Có một điều cũng rất cần thiết, các cơ quan Nhà nước nên chủ động thực hành về phân loại rác tại nguồn cũng như hạn chế sử dụng đồ dùng một lần tại các văn phòng, cơ quan làm việc.

PV: Từ thực tiễn triển khai các dự án môi trường, bà đánh giá đâu là những hành động đơn giản nhưng hiệu quả mà mỗi cá nhân hay hộ gia đình có thể thực hiện ngay để vừa giảm lượng rác thải, vừa góp phần ứng phó với biến đổi khí hậu?

Bà Trần Thị Hoa: Theo tôi, có rất nhiều các hành động đơn giản mà hiệu quả mỗi cá nhân cũng như hộ gia đình có thể thực hiện được ngay, vừa giảm rác thải, góp phần giảm khí nhà kính, ứng phó với biến đổi khí hậu. Ví dụ như tại gia đình, chúng ta tách được rác. Ví dụ như tách được rác hữu cơ, rác thực phẩm, rác ướt không để lẫn với rác khô, với các loại rác tái chế, có thể giúp tăng cường được tỷ lệ rác tái chế.

Với đồ dùng một lần, chúng ta cố gắng có thói quen mang các hộp sử dụng nhiều lần. Trước khi đi mua sắm, chúng ta tạo thành một thói quen, cứ trước khi đi ra khỏi nhà, định đi đâu mua đồ thì chúng ta nhớ để mang đi.

Tiết kiệm thực phẩm, tôi nghĩ cũng vô cùng quan trọng. Chúng ta hãy lên một kế hoạch mua sắm vừa đủ, sử dụng vừa đủ, tránh lãng phí thực phẩm, cũng đồng thời giảm được rác thải thực phẩm, giảm bao bì thực phẩm.

Thực ra trong đời sống chúng ta bao nhiêu năm nay cũng đã hình thành những thói quen, có một số đồ cũ thì có thể điều chỉnh về mục đích sử dụng, có thể là trao đi các sản phẩm mà chúng ta có thể không dùng nữa nhưng vẫn có thể tốt với người khác. Có thể thúc đẩy được việc tái sử dụng và giảm được rác thải ra môi trường, đóng góp vào giảm khí nhà kính, ứng phó với biến đổi khí hậu.

PV: Xin cảm ơn bà về những thông tin vừa rồi.