Xăng E10: Không chỉ đổi nhiên liệu mà còn là “đổi niềm tin”

Tuy nhiên, bên cạnh kỳ vọng về môi trường, cần nhiều hơn những giải pháp và chính sách hỗ trợ từ cơ quan nhà nước để người dân yên tâm chuyển đổi đối với loại nhiên liệu mới này. 

Bộ Công Thương: Sẽ kiểm tra đột xuất để đảm bảo chất lượng xăng E10

Có nên bán song song xăng E10 và Ron 95?

Xăng E10: Gỡ bỏ những lo ngại trước giờ áp dụng toàn quốc

Người dân vùng nông thôn ĐBSCL “thích ứng” với xăng E10

Việc thay thế xăng khoáng bằng xăng sinh học E10 đánh dấu bước ngoặt về năng lượng xanh. Mặc dù ủng hộ về chủ trương chuyển đổi xanh, bảo vệ môi trường, song sau thời gian đầu sử dụng, không ít người dân băn khoăn về khả năng tương thích với phương tiện, mức tiêu hao nhiên liệu và ảnh hưởng đến động cơ, đặc biệt là những người đang sử dụng phương tiện đời cũ:

"Hiện tại tôi đang dùng xe dream đời 2003, đổ xăng E10 đi ngày đầu chưa thấy vấn đề gì. Ngày thứ hai  lên ga không vọt, hay giật cục không êm, tiếng máy kêu to. Để chạy thêm ít hôm nữa xem tình hình thế nào".

Thạc sĩ Nguyễn Đình Hùng, Giảng viên bộ môn Ô tô - Máy động lực, Trường Đại học Bách khoa TP.HCM đánh giá, xăng E10 đóng vai trò rất tích cực trong kế hoạch giảm ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ngay ống xả. Tuy vậy, một số băn khoăn của người dân không phải hoàn toàn vô căn cứ. So với xăng khoáng truyền thống, ethanol có những đặc tính vật lý khác biệt:

"Bài toán đầu tiên là tính đến nhiệt trị. Khi chúng ta đưa ethanol đi vào động cơ xăng hiệu quả về nhiệt trị chắc chắn sẽ thấp hơn nên sức tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn. Bài toán thứ hai là khan nhiên liệu. Rõ ràng, ethanol pha sẽ bốc hơi nhanh hơn. Khi lưu thông ngoài đường, bốc hơi sẽ cao hơn, nhanh hơn sẽ xảy ra nhiều vấn đề cho xe".

Nói về các lo ngại hao nhiên liệu, PGS.TS Phạm Hữu Tuyến, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và phương tiện tự hành cho hay, mật độ năng lượng (nhiệt trị) xăng E10 thấp hơn khoảng 3-4% so với xăng khoáng. Tuy nhiên, các kết quả thử nghiệm tại Trung tâm cho thấy, sự thay đổi về công suất, tiêu thụ nhiên liệu khi sử dụng xăng sinh học E10 hoàn toàn có thể tương đương so với các phương tiện sử dụng xăng khoáng:

"Với khả năng giúp cải thiện quá trình cháy giúp cho quá trình cháy ở trong động cơ triệt để hơn, sạch hơn, nâng cao hiệu suất nhiệt trong động cơ và hiệu suất này bù cho phần giảm về mặt nhiệt trị. Do đó khi sử dụng xăng E10, về tính năng kỹ thuật, công suất động cơ cũng như tiêu thụ nhiên liệu hoàn toàn tương đương với khi chúng ta sử dụng xăng khoáng".

Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam Đỗ Văn Tuấn cũng cho rằng, những khác biệt của xăng E10 không đồng nghĩa với việc loại xăng này gây hư hỏng động cơ. Theo ông Tuấn, một số hiện tượng bất thường xuất hiện trong những lần đầu sử dụng xăng E10 có thể đến từ chính tình trạng của phương tiện chứ không phải từ chất lượng nhiên liệu:

"Xăng E10 thực chất có đặc tính như một chất dung môi nhẹ. Vì vậy, với những phương tiện đã sử dụng xăng khoáng trong thời gian dài, cặn bẩn có thể đã tích tụ trong đường ống dẫn nhiên liệu và kim phun rồi. Vì vậy, khi chuyển sang sử dụng xăng E10, nhiên liệu này trở thành chất tẩy rửa các lớp cặn bám lâu ngày ở kim phun và đường ống dẫn ấy, từ đó gây ra hiện tượng tắc nghẽn ở lần sử dụng đầu tiên. Vậy khi chúng ta thấy tắc như thế chỉ cần ra hiệu sửa xe máy vệ sinh lại đường ống dẫn nhiên liệu và kim phun thì nó sẽ hết ngay, và từ lần thứ 2 trở đi sẽ không còn hiện tượng này nữa".

Về khả năng tương thích với động cơ, đặc biệt là phương tiện đời cũ, ông Đỗ Văn Tuấn lưu ý:

"Hầu hết các dòng xe máy được sản xuất từ sau năm 2000 trở lại đây đã được Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam trả lời đều tương thích với xăng E10. Có nghĩa là các bình xăng đã được sơn bên trong, hệ thống các đường ống dẫn nhiên liệu đã được thiết kế phù hợp với xăng E10. Đối với những xe máy quá cũ trước năm 2000 có thể ảnh hưởng. Đó là theo thời gian dài nó làm lão hóa cao su ống dẫn nhiên liệu nhanh hơn và chi phí thay thế đường ông dẫn này không đáng kể. Những ảnh hưởng khác liên quan tới hỏng hóc động cơ, ăn mòn động cơ thì không bao giờ xảy ra".

Tuy vậy, để hạn chế rủi ro và tăng tuổi thọ sử dụng của phương tiện, điều quan trọng là phương tiện phải được bảo dưỡng đúng cách và hệ thống nhiên liệu được kiểm tra định kỳ. Thạc sĩ Nguyễn Đình Hùng khuyến cáo:

"Chúng ta phải tập thói quen khi sử dụng xăng E10 là bảo trì xe đúng hạn. Ngoài việc chúng ta kiểm tra thay lọc gió, thay nhớt, bố thắng, phải kiểm luôn hệ thống nhiên liệu thì lúc đó tuổi thọ của xe sẽ tốt hơn".

Theo Bộ Công thương, kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy E10 đã được sử dụng ổn định tại nhiều quốc gia trong hàng chục năm qua. Để người dân an tâm sử dụng xăng E10, Bộ Công thương đã nghiên cứu và triển khai hết sức thận trọng trên cơ sở đánh giá, khảo sát tất cả các điều kiện, từ nguồn cung cho đến hạ tầng lưu chứa, phối trộn, vận chuyển và phân phối đến người dùng tiêu dùng. Ngoài ra, trong giai đoạn chuyển tiếp, xăng E5 vẫn tiếp tục được kinh doanh đến hết năm 2030 để người tiêu dùng có thêm lựa chọn, đặc biệt với các dòng xe cũ.

Xăng E10: không chỉ đổi nhiên liệu mà còn là đổi niềm tin

Vào năm 2018, xăng E5 trở thành loại xăng sinh học phổ biến trên thị trường, nhằm giảm phát thải, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và thực hiện các cam kết về phát triển bền vững. Thế nên, việc đưa xăng E10 vào lưu thông hiện nay không phải là một quyết định đột ngột, mà là bước tiếp theo của lộ trình chuyển đổi nhiên liệu đã được hoạch định từ nhiều năm trước. Chưa kể, E10 hiện là loại nhiên liệu phổ biến tại hơn 60 quốc gia. Cho thấy, xăng sinh học không phải là câu chuyện mới hay chưa được kiểm chứng.

Tuy vậy, từ câu chuyện xăng E5, khi thay đổi một thói quen đã gắn bó nhiều năm để chuyển sang cái mới, không ít người từng lo ngại: xe có hao xăng hơn không, có ảnh hưởng động cơ không, có làm giảm tuổi thọ phương tiện không... Bởi với họ, chiếc xe máy không chỉ là phương tiện đi lại, mà còn là tài sản và sinh kế của hàng triệu người. Sự lo lắng và lựa chọn thận trọng của họ là đều dễ hiểu.

Tương tự là xăng E10. Nếu người dân được truyền thông sớm, mọi thắc mắc đều được giải đáp kịp thời, được hỗ trợ kiểm tra, bảo dưỡng phương tiện trước khi chuyển đổi thì sẽ không tạo thành những “cú sốc” cho người tiêu dùng. Và khi xăng E10 đã chính thức đi vào cuộc sống. Câu hỏi lúc này là làm thế nào để những băn khoăn của người dân được giải đáp và được hỗ trợ giải quyết những khó khăn gặp phải trong quá trình chuyển đổi.

Đầu tiên để gỡ “rào cản” về tâm lý người tiêu dùng, việc nhà nước truyền thông rộng rãi những thông tin khoa học rõ ràng, dễ hiểu về thành phần pha chế, thông số kỹ thuật về độ an toàn cho phương tiện, cảnh báo rủi ro, đến các hướng dẫn xử lý cụ thể trong những trường hợp xe gặp hiện tượng bất thường, là rất cần thiết.

Nhà nước cũng cần có những chính sách hỗ trợ đối với một bộ phận người dân sử dụng phương tiện, máy động cơ đời cũ như chi phí chuyển đổi phương tiện, sửa chữa, thay thế thiết bị phù hợp. Đồng thời, điều chỉnh mức giá thành phù hợp và minh bạch, nhằm giảm tác động về kinh tế cho người dân.

Bên cạnh đó, để tạo bước đệm cho người dân, đặc biệt là những người đang sử dụng phương tiện đời cũ, việc duy trì xăng E5 song song với xăng E10 không dừng lại là giải pháp kỹ thuật, mà còn giúp họ có thêm lựa chọn và thời gian thích nghi. Đặc biệt, nguồn cung xăng E5 cần đủ rộng khắp để người dân dễ dàng tiếp cận, thay vì khó tìm mua tại các cửa hàng bán lẻ thì "quyền lựa chọn" của người tiêu dùng sẽ bị thu hẹp đáng kể.

Muốn người dân tin tưởng xăng E10, ngoài việc khẳng định độ an toàn của nhiên liệu, điều quan trọng là phải chứng minh được mỗi lít xăng bán ra đều đạt đúng tiêu chuẩn. Vì chỉ cần xuất hiện một vài trường hợp nhiên liệu pha trộn không đúng tỷ lệ hoặc chất lượng không đồng đều, niềm tin của người tiêu dùng sẽ bị ảnh hưởng. Do đó, sự minh bạch về quy trình chất lượng, kiểm định định kỳ và siết chặt giám sát từ thành phần phối trộn đến khâu vận chuyển và phân phối, chính là chìa khóa để bảo vệ niềm tin ấy.

Một bài học từng được rút ra từ việc triển khai xăng sinh học E5 trước đây là lợi ích môi trường dù lớn đến đâu cũng khó trở thành động lực, nếu người tiêu dùng chưa cảm nhận được lợi ích trực tiếp đối với bản thân. Vì vậy, để tương lai chuyển đổi xanh bền vững, vấn đề đặt ra không chỉ là cung ứng một loại nhiên liệu mới, mà còn là giúp người dân hiểu đúng, đảm bảo lợi ích và yên tâm đồng hành với sự thay đổi đó. Thiết nghĩ, một chính sách thực sự có ý nghĩa là khi không ai bị bỏ lại phía sau./.