TP.HCM làm gì để thu ngân sách đạt 1 triệu tỷ?

Vậy thành phố cần làm gì và có thể tăng thu từ những nguồn nào để đat mục tiêu đề ra?

Theo đó, tại buổi làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM vào cuối tháng 4 vừa qua, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang khẳng định thành phố quyết tâm hoàn thành các mục tiêu kinh tế - xã hội ở mức cao nhất để xứng đáng là cực tăng trưởng của cả nước. Đặc biệt, người đứng đầu thành phố cam kết nỗ lực đạt mốc thu ngân sách 1 triệu tỉ đồng trong năm 2026.

Để thực hiện mục tiêu đó, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang cho biết, thành phố đã xây dựng kế hoạch tăng thu khoảng 20% so với năm 2025, có tính khả thi:

“Cho đến giờ này, chúng tôi đã xây dựng một kế hoạch tăng khoảng 20% so với năm 2025, có tính khả thi, là đạt 964.000 tỷ đồng, nghĩa là còn khoảng 36.000 tỷ nữa. Chúng tôi hứa với đồng chí Tổng Bí thư, sẽ cố gắng để đạt được mốc 1 triệu tỷ. Nhưng theo nguyên tắc là không chỉ thu bằng đất mà phấn đấu theo hướng phải chắt chiu các nguồn lực khác để có thể đảm bảo được con số 1 triệu tỷ đồng.”

Đánh giá về mục tiêu nay, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, Chuyên gia Kinh Tế - Giảng viên cấp cao Học viện Tài chính cho rằng, mục tiêu thu ngân sách 1 triệu tỉ đồng trong năm 2026 của TP.HCM là hết sức thách thức, song không phải là bất khả thi.

Năm 2025, thu ngân sách đạt hơn 800.000 tỉ đồng. Riêng 4 tháng đầu năm 2026, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn ước đạt hơn 328.100 tỷ đồng. Đây là mức tăng trưởng ấn tượng, cho thấy đà phục hồi rõ nét của nền kinh tế thành phố:

“Để đạt mục tiêu 1 triệu tỷ đồng trong năm 2026, TP.HCM cần phải nỗ lực vươn lên ở tất cả các lĩnh vực, các ngành nghề, đặc biệt là xuất nhập khẩu. Việc xuất nhập khẩu và hoạt động sản xuất kinh doanh của chúng ta trong thời gian vừa qua TP.HCM có mức chậm lại, có những khó khăn. Vì thế, việc đưa hoạt động sản xuất kinh doanh, đặc biệt là hoạt động xuất nhập khẩu vươn lên chiếm một vị thế lớn, trở thành một trong những yêu cầu lớn của nền kinh tế quốc dân sẽ là tiền đề giúp cho tăng trưởng kinh tế của chúng ta tốt hơn."

TP.HCM bước sang Quý II với kỳ vọng phải đạt được mục tiêu tăng trưởng từ 12 - 13%, hướng đến tăng trưởng 2 con số trong cả năm. Đây là áp lực không nhỏ, đặc biệt đối với cộng đồng doanh nghiệp trong nước. Thách thức chi phí gia tăng nhưng sức mua giảm, thủ tục hành chính còn nhiều bất cập khiến doanh nghiệp thiếu động lực mở rộng quy mô.

Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM yếu tố then chốt nằm ở sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền đô thị. Việc tổ chức lại chính quyền hai cấp cần đi đôi với sự tinh gọn và đồng bộ, bám sát chủ trương của Chính phủ về việc cắt giảm 30% thủ tục hành chính.

Ngoài ra, Thành phố cần rút ngắn tối đa thời gian xử lý hồ sơ để doanh nghiệp có thể nhanh chóng triển khai dự án cũng như thiết lập các cơ chế hỗ trợ đồng bộ về lãi suất và vốn vay sẽ là đòn bẩy quan trọng để doanh nghiệp bứt phá, góp phần đạt được các chỉ tiêu kinh tế kỳ vọng:

“Đặc biệt, nguồn nội lực hết sức là quan trọng để kích hoạt cho các doanh nghiệp trong nước tiếp cận và đẩy nhanh triển khai nhiều dự án đầu tư, thu hút được dòng vốn và sẽ thu hút được nhiều khoản thu. Ví dụ khi doanh nghiệp đầu tư thì người ta cần đất, người ta phải nộp tiền sử dụng đất, rồi nhập máy mốc thiết bị…. Nói chung là làm thế nào giải quyết nhanh tất cả các thủ tục và có các cơ chế chính sách để doanh nghiệp mạnh dạn triển khai dự án, mạnh dạn bung tiền ra để đầu tư và có những cơ chế kích thích."

Trả lời câu hỏi về việc TP.HCM cần làm gì và có thể tăng thu từ những nguồn nào để đat mục tiêu đề ra, TS Kinh tế, Luật sư Lê Bá Thường, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Pháp luật và Văn hoá Doanh nghiệp cho rằng, TP.HCM cần đồng bộ hóa các giải pháp.

Thứ nhất, cải cách hành chính quyết liệt: cắt giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết công việc và 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, loại bỏ 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết nhằm khơi thông nguồn lực dòng vốn và kích thích sự đầu tư của các doanh nghiệp đổ vốn vào TP.HCM để tạo ra dòng tiền. Thứ hai, đó là thúc đẩy đầu tư công và hạ tầng trọng điể, cần ưu tiên hoàn tất thủ tục để khởi công và đẩy nhanh tiến độ các siêu dự án như đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành, cầu hầm vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu, cầu Thủ Thiêm 4, các dự án nhà ở xã hội… nhằm kích cầu kinh tế toàn diện.

Ngoài ra, cần thắt chặt kỷ cương tài chính - ngân sách, tăng cường thanh tra, kiểm tra chống thất thu thuế: “Các nguồn thu dịch chuyển, TP.HCM khai thác nguồn thu chủ yếu từ 3 nhóm chính. Trong khối sản xuất, kinh doanh có 3 nguồn thu chính: Thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế tiêu thụ đặc biệt. Nguồn thu từ khối khu vực kinh tế số và thương mại điện tử (TMĐT): Quản lý hóa đơn điện tử, giao dịch xuyên biên giới. Nguồn thứ 3 là nguồn thu từ đất đai và tài sản công. Cần phải đấu giá quyền sử dụng đất, thẩm định giá đất theo Bảng giá đất điều chỉnh mới, thu hồi vốn nhà nước từ nhà ở xã hội/chung cư.”

Các chuyên gia cũng phân tích, mục tiêu này chỉ có thể trở thành hiện thực nếu thành phố đồng thời đạt được nhiều điều kiện then chốt, trong đó tăng trưởng kinh tế phải thực sự bứt phá; sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng, đầu tư và xuất nhập khẩu phải được cải thiện tích cực; công tác quản lý thu ngân sách phải hiệu quả hơn, nhất là chống thất thu, chống chuyển giá.

Quan trọng hơn, thành phố cần được Trung ương ủng hộ nhiều hơn ở các chương trình các đột phá phát triển, mạnh dạn phân cấp, phân quyền và trao quyền chủ động lớn hơn. Ngoài ra, TP.HCM cần tăng thu ngân sách theo mục tiêu đặt ra nhưng đồng thời cần tránh làm tổn thương sức tăng trưởng của nền kinh tế.

Phá thế kẹt thể chế để hướng đến mục tiêu thu ngân sách 1 triệu tỷ đồng

Con số 1 triệu tỷ đồng thu ngân sách nhà nước trong năm 2026 mà người đứng đầu TP.HCM đã đề cập trong cuộc làm việc với Tổng Bí thư Chủ tịch Nước Tô Lâm cuối tháng 4 vừa qua không đơn thuần là một chỉ tiêu tài chính khô khan mà là một "mệnh lệnh lịch sử", là thước đo bản lĩnh quản trị của đô thị được ví như đầu tàu kinh tế cả nước.

Thử làm một phép so sánh để thấy, con số 1 triệu tỷ đồng lớn hơn tổng mức thu ngân sách của hàng chục tỉnh thành cộng lại, và gần như nhiều gấp đôi quy mô thu của chính thành phố này những năm trước đại dịch. Đây là một áp lực cực đại nhưng dường như TP.HCM đã xây dựng 1 kịch bản phù hợp để có thể về đích. Và nếu mục tiêu này hoàn thành, TP.HCM hoàn toàn là chiếc đầu kéo vững chãi để đưa đoàn tàu tăng trưởng cả nước băng băng tiến về phía trước không chỉ trong năm 2026 mà cả giai đoạn sau này

Nhiều nhận định cho rằng hành trình chinh phục cột mốc 1 triệu tỷ đồng này không cho phép TPHCM đi theo lối mòn của tư duy thu vén manh mún. Thay vào đó, con số này đòi hỏi một tinh thần hành động dứt khoát, hiệu quả, rõ trách nhiệm, và phải có kết quả đo đếm được. Ở đó, tối ưu nguồn thu ngân sách không phải là "tận thu" hay trông chờ vào nguồn thu “đất đai” truyền thống mà cần có cách làm đột phá, chắt chiu các nguồn lực khác để có thể thu lớn, thu bền vững về lâu dài.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, trước hết thành phố cần tập trung kích hoạt "mũi khoan" đầu tư công và hạ tầng giao thông. Khi dòng vốn đầu tư công được giải ngân thần tốc, hiệu quả sẽ giúp "đại công trường" với các dự án đường vành đai, cao tốc và metro luôn trong trạng thái “không ngủ”, trực tiếp xóa bỏ rào cản logistics, kích thích hàng loạt ngành công nghiệp, dịch vụ ăn theo, từ đó sinh ra nguồn thu bền vững. Do vậy, cần xem giải ngân vốn đầu tư công là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, không thể là chuyện của từng sở, ngành.

Không chỉ vậy, cần triệt để cách hành chính từ "cắt giảm thủ tục" sang giải phóng hoàn toàn các nguồn lực bị đóng băng. Quyết liệt khơi thông thể chế, công khai minh bạch quy trình giải quyết thủ tục chính là cách "cởi trói" tốt nhất cho khối doanh nghiệp tư nhân và FDI vốn là những con gà đẻ trứng vàng của ngân sách.

Cần xác định rằng, ngân sách nhà nước dù lớn đến đâu cũng có giới hạn. Cho nên thành phố cần vận dụng hiệu quả hơn nữa các cơ chế đặc thù của Trung ương mà mới đây nhất là Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị hay sắp tới là Luật Đô thị đặc biệt để thu hút vốn xã hội hóa vào các dự án hạ tầng, dịch vụ công, qua đó giúp thành phố "mượn thêm lực" từ thị trường, giảm tải gánh nặng chi và nhân đôi hiệu quả thu. Song song với tăng thu cũng phải thắt chặt chi tiêu thường xuyên và ưu tiên chi đầu tư phát triển. Một thành phố muốn giàu mạnh không thể duy trì bộ máy cồng kềnh, lãng phí.

Năm 2026 sẽ là một năm của những thử thách chưa từng tiền lệ. Nhưng với một tư duy quản trị chủ động, biến áp lực thành động lực, chuyển tâm thế từ "quản lý" sang "kiến tạo", TP.HCM hoàn toàn có thể biến con số 1 triệu tỷ đồng từ một thách thức trên kế hoạch thành một kỳ tích có thật trong thực tế.