Taxi AI: Có thể dự đoán hành vi của người tham gia giao thông và nguy cơ tài xế mất việc

Nhưng liệu hành khách có sẵn sàng giao phó sự an toàn cho trí tuệ nhân tạo? Và khi công nghệ tiến nhanh hơn thói quen, xã hội sẽ đón nhận hay dè dặt trước bước ngoặt này?

Khi trí tuệ nhân tạo trở thành “tài xế” trên phố

Vận tải biển toàn cầu và Việt Nam “lao đao” do xung đột tại Trung Đông

Hàng không châu Âu "chao đảo" vì giá nhiên liệu và đóng cửa không phận do xung đột Trung Đông

Chi phí leo thang, thấp thỏm không biết giá xăng dầu tăng bao lâu

Xung đột Trung Đông: Hành khách hay hãng bay thiệt hại nhiều nhất

Mỗi năm, tai nạn giao thông cướp đi sinh mạng của khoảng 1,2 triệu người trên toàn thế giới. Nhưng có những “tài xế” đã thực hiện hơn 5 triệu chuyến đi mà chưa gây ra bất kỳ ca tử vong nào.

Ông Sashwat Panigrahi, Giám đốc sản phẩm của Waymo, Công ty công nghệ Xe tự lái thuộc hệ sinh thái Alphabet (công ty mẹ của Google) chia sẻ: “Họ không bao giờ mệt mỏi, không chán nản, cũng không nổi nóng vì một cuộc gọi điện thoại. Và chúng tôi tin rằng, taxi tự lái sẽ là tương lai của an toàn giao thông.”

Waymo hiện là đơn vị cung cấp dịch vụ taxi tự lái lớn nhất tại Mỹ. Mỗi tuần, các “tài xế AI” của doanh nghiệp này thực hiện khoảng 250.000 chuyến đi ở khu vực San Francisco, Los Angeles, Phoenix và Austin. Trong thời gian tới, dịch vụ dự kiến mở rộng sang Atlanta, Miami và ít nhất 10 thành phố khác.

Theo ông Sashwat Panigrahi, công nghệ xe tự hành không chỉ là câu chuyện tiện ích, mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc:

“Cứ 5 người trên 65 tuổi thì có một người không có bằng lái. Hơn 7 triệu người Mỹ bị suy giảm thị lực. Đường sá không nên là đặc quyền của một số người và là hiểm họa đối với những người khác. Chúng tôi tin rằng xe tự hành có thể khiến giao thông an toàn và dễ tiếp cận hơn cho tất cả mọi người.”

Không ít hành khách tỏ ra sẵn sàng đón nhận công nghệ mới. Tại San Francisco, Steve Carmel là một trong những hành khách thường xuyên sử dụng dịch vụ taxi tự lái. Ông cho biết rất thích cảm giác ngồi trên một chiếc xe không người lái và trải nghiệm này thậm chí còn tiện lợi hơn so với Uber hay Lyft: “Tôi không sợ, ngược lại cảm thấy rất an toàn. Thời gian chờ thường ngắn hơn. Và đặc biệt, bạn không phải trả tiền tip cho tài xế”

Hiện Waymo sở hữu khoảng 1.500 xe taxi tự hành hoạt động trên đường phố. Phần lớn là những chiếc Jaguar trắng chạy hoàn toàn bằng điện, được trang bị hàng loạt công nghệ cảm biến hiện đại. Những tấm bảng màu đen gắn quanh xe là radar, có khả năng “nhìn xuyên” qua sương mù và mưa lớn. Trên nóc xe là các thiết bị lidar quay tròn, giúp phát hiện vật thể trong bán kính gần 300 mét theo mọi hướng. Ngoài ra, xe còn được trang bị 29 camera có thể đọc nội dung trên biển báo giao thông.

Nhìn vào hệ thống cảm biến dày đặc này, nhiều người đặt câu hỏi liệu con người có thể đạt mức độ quan sát tương tự. Theo các kỹ sư, chúng ta không thể sở hữu khả năng nhận biết toàn diện như radar, đặc biệt trong các tình huống bị che khuất tầm nhìn, chẳng hạn khi xe đi qua khúc cua hoặc vật cản lớn.

Phóng viên David Pogue từ Đài CBS chia sẻ: “Nếu có 5 hay 6 người thò đầu ra khỏi nóc xe, nhìn đủ mọi hướng, thì tầm mắt con người cũng khó đạt mức an toàn như radar.”

Tương lai giao thông hay nỗi lo thay đổi?

Để kiểm tra khả năng xử lý tình huống, một thử nghiệm bất ngờ được thực hiện. Theo đó, một người đóng vai khách đi bộ mải mê sử dụng điện thoại, bước ngang qua đường. Khi đó, chiếc xe lập tức giảm tốc và dừng lại từ xa, thậm chí trước khi người này hoàn toàn bước vào làn đường. Cho thấy, hệ thống AI không chỉ phản ứng với hiện tại mà còn dự đoán hành vi tiếp theo của người tham gia giao thông.

Trải nghiệm ngồi trên taxi tự lái khiến nhiều hành khách có cảm giác “rờn rợn” lúc đầu, bởi ghế lái hoàn toàn trống. Tuy nhiên, điều này nhanh chóng bị thay thế bằng sự yên tâm. Xe luôn tuân thủ tốc độ cho phép, dừng hẳn ở biển báo, và chủ động nhường đường cho xe cứu hỏa.

Thậm chí, vào các dịp lễ hội như Halloween, xe tự hành có thể phát hiện khu vực có hoạt động phát kẹo cho trẻ em để chủ động tránh những tuyến phố đó theo thời gian thực. Dẫu vậy, không ít người tỏ ra lo ngại trước sự xuất hiện của taxi tự lái. Số khác cho rằng chúng tạo nguy cơ mất việc làm đối với tài xế truyền thống. Thậm chí, đã có những hành động phá hoại như đặt nón giao thông lên xe để khiến phương tiện không thể di chuyển.

Bà Megan Neese, Giám đốc nghiên cứu người dùng của Waymo, nhận định phần lớn sự e dè bắt nguồn từ tâm lý sợ thay đổi: “Bất cứ điều gì hoàn toàn mới cũng cần thời gian để mọi người thích nghi. Vì vậy, khi đến một thành phố mới, chúng tôi thường cho xe chạy không chở khách trong nhiều tháng, chỉ để người dân quen với sự hiện diện của chúng. Khi người dân thấy xe tự hành xuất hiện ngày càng nhiều, mức độ chấp nhận công nghệ sẽ tăng lên.”

Theo số liệu từ Waymo, các xe tự hành của hãng chở khách tổng cộng 50 triệu dặm, với số vụ tai nạn gây chấn thương ít hơn 78% so với tài xế con người, và chưa ghi nhận trường hợp tử vong nào.

Những con số này cho thấy xe tự hành không còn là viễn cảnh xa vời mà đang hiện hữu trên đường phố, mỗi ngày đưa đón hàng chục nghìn người. Sự xuất hiện của taxi tự lái mở ra kỳ vọng về một hệ thống giao thông an toàn hơn, giảm thiểu rủi ro từ cảm xúc và sai sót của con người.

Dẫu vẫn còn những tranh luận và thách thức phía trước và công nghệ này đang từng bước khẳng định vị thế, khi trí tuệ nhân tạo dần trở thành “tài xế” mới trên những tuyến đường đông đúc của thế giới.

Tại Việt Nam, câu chuyện xe tự hành vẫn đang ở giai đoạn thử nghiệm và nghiên cứu, song những tín hiệu ban đầu cho thấy công nghệ này không còn quá xa vời. Trong bối cảnh đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM thường xuyên đối mặt với tình trạng ùn tắc, mật độ phương tiện cao và ý thức tham gia giao thông chưa đồng đều, các giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào điều khiển phương tiện đang được nhiều doanh nghiệp và cơ quan quản lý quan tâm. Một số dự án thử nghiệm xe tự hành trong khu công nghệ cao, khu đô thị mới hay xe buýt thông minh bắt đầu được triển khai, mở ra hướng tiếp cận mới cho giao thông thông minh.

Tuy nhiên, thực tế hạ tầng giao thông phức tạp, đặc thù phương tiện hỗn hợp cùng thói quen di chuyển linh hoạt của người Việt đặt ra không ít thách thức cho việc áp dụng taxi tự lái. Các tình huống giao thông khó dự đoán như xe máy di chuyển đan xen, người đi bộ băng qua đường tùy ý hay hoạt động buôn bán ven đường đòi hỏi hệ thống trí tuệ nhân tạo phải được huấn luyện với dữ liệu đặc thù địa phương. Bên cạnh đó, hành lang pháp lý, tiêu chuẩn an toàn và sự chấp nhận của xã hội cũng là những yếu tố cần thời gian hoàn thiện.

Dù vậy, trong xu thế phát triển đô thị thông minh và chuyển đổi số quốc gia, xe tự hành vẫn được xem là một hướng đi tiềm năng. Nếu được nghiên cứu, thử nghiệm bài bản và phù hợp với điều kiện thực tế, công nghệ này có thể góp phần nâng cao an toàn giao thông, giảm áp lực cho hạ tầng đô thị và mở ra cách tiếp cận mới ở lĩnh vực vận tải hành khách trong tương lai.