Mua hàng trả chậm, trả góp từ 5 triệu đồng: Doanh nghiệp vẫn có quyền khấu trừ thuế giá trị gia tăng

Đáng chú ý, Nghị định hạ hạn mức bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt từ 20 triệu xuống còn 5 triệu đồng đối với các giao dịch trả chậm, trả góp để được khấu trừ thuế VAT.

Quy định mới này tại sẽ mang lại sự minh bạch của dòng tiền ra sao, và các doanh nghiệp đang phải đối mặt với những áp lực gì trước thời điểm Nghị định mới có hiệu lực?

Linh hoạt cơ chế khấu trừ VAT, giảm áp lực vốn cho doanh nghiệp

Việc Chính phủ ban hành Nghị định 144/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 181/2025/NĐ-CP về thuế giá trị gia tăng (VAT) đang thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu, đầu tư và thường xuyên phát sinh hoàn thuế.

Trước đây, theo quy định cũ, ranh giới kiểm soát chứng từ chuyển khoản được ấn định ở mức 20 triệu đồng. Với Nghị định 144, đối với các giao dịch trả chậm, trả góp từ 5 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp được trao một cơ chế linh hoạt hơn: Đó là cho phép tạm khấu trừ thuế VAT đầu vào ngay cả khi chưa đến hạn thanh toán và chưa có chứng từ chuyển khoản. Điều này mang lại sự thuận tiện lớn trong hạch toán kế toán.

Bà Hoàng Thị Hồng Liên, Giám đốc Dịch vụ Tư vấn Thuế và Doanh nghiệp - Công ty TNHH Nexia STT nhận định, quy định này đang đi đúng theo xu hướng chung về mặt quản lý thuế, ở phương thức quản trị dựa theo dòng tiền và giao dịch.

Về phía quyền lợi của doanh nghiệp, bà Liên phân tích: "Trước đây, hầu như doanh nghiệp nào cũng hiểu mức 5 triệu đồng là mốc cần chứng từ thanh toán không bằng tiền mặt đối với các giao dịch mua bán trực tiếp có hóa đơn, hoặc khi chi trả lương. Thế nhưng bây giờ, quy định mở rộng thêm cả hàng hóa, dịch vụ trả chậm, trả góp cũng yêu cầu điều kiện đó. Quy định này giúp họ quản lý phần thanh toán tối ưu hơn".

Theo ông Nguyễn Quang Huy, Trưởng khoa Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, đây là một bước tiến quan trọng trong lộ trình xây dựng nền kinh tế số, nơi các giao dịch kinh tế ngày càng được số hóa, minh bạch và có khả năng truy xuất nguồn gốc cao hơn:

"Cách tiếp cận này góp phần giảm áp lực vốn lưu động, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có chu kỳ sản xuất dài hoặc các dự án đầu tư quy mô lớn. Đồng thời, cơ chế điều chỉnh giảm thuế nếu không đáp ứng điều kiện thanh toán đúng hạn cũng giúp nâng cao kỷ luật tài chính, khuyến khích doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các quy trình quản trị dòng tiền theo chuẩn mực hiện đại".

Doanh nghiệp "chạy đua" công nghệ trước ngày 20/06

Xu hướng quốc tế hiện nay cho thấy nhiều ngân hàng đang từng bước chuyển từ mô hình thẩm định dựa chủ yếu vào tài sản bảo đảm sang mô hình đánh giá dựa trên dòng tiền, doanh thu thực tế và chất lượng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Do vậy, ưu điểm và lợi ích dài hạn với doanh nghiệp là rất rõ ràng. Tuy nhiên, từ nay đến ngày 20/06 là một khoảng thời gian khá ngắn để chuẩn bị, khi khối lượng công việc phát sinh tại các doanh nghiệp được dự báo là sẽ tăng lên. Việc hạ hạn mức từ 20 triệu xuống 5 triệu đồng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải đồng bộ hệ thống hóa đơn điện tử để quản lý tốt hơn.

Để chuẩn bị cho điều kiện này, LS Nguyễn Văn Được, TGĐ công ty Tư vấn thuế Trọng Tín cho rằng, doanh nghiệp cần phải rà soát và theo dõi sát sao các khoản mua hàng trả chậm, trả góp theo từng đối tượng, từng thời hạn cụ thể trên hợp đồng để kịp thời hạch toán và điều chỉnh:

"Đối chiếu với các chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Nếu đến hạn mà chưa có chứng từ thì bắt buộc phải kê khai điều chỉnh giảm tại kỳ phát sinh. Sau đó tiếp tục theo dõi, đến khi nào có chứng từ không dùng tiền mặt thì lại kê khai khấu trừ bổ sung vào kỳ có chứng từ".

Để tháo gỡ nút thắt về khối lượng công việc và sự phức tạp trong quy trình, ông Nguyễn Quang Huy, Trưởng khoa Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, giải pháp cốt lõi nằm ở công nghệ. Việc đồng bộ hóa hệ thống hóa đơn điện tử với phần mềm kế toán và tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để quản lý tốt hơn.

"Việc thiết lập các cơ chế cảnh báo tự động trước thời hạn thanh toán sẽ giúp hạn chế rủi ro bỏ sót chứng từ hoặc phát sinh điều chỉnh thuế ngoài ý muốn. Bên cạnh đó, cần tăng cường kết nối giữa bộ phận mua hàng, kế toán, tài chính và ngân quỹ để hình thành quy trình quản lý khép kín từ khâu ký hợp đồng đến hoàn tất thanh toán".

Có thể thấy, Nghị định 144/2026/NĐ-CP không đơn thuần là một điều chỉnh kỹ thuật trong chính sách thuế VAT. Xa hơn, đây là một mắt xích quan trọng trong quá trình xây dựng nền tài chính minh bạch, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và tạo động lực cho doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi số. Việc kết nối giữa hóa đơn điện tử, hợp đồng điện tử, thanh toán điện tử và dữ liệu thuế sẽ góp phần hình thành một hệ sinh thái quản trị hiện đại, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đồng thời tạo nền tảng để doanh nghiệp phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh./.