Thay đổi hành vi sử dụng điện từ đề xuất thay đổi khung giờ cao điểm

Tập đoàn Điện lực VN vừa đưa ra kiến nghị triển khai ngay khung giờ tính giá điện mới. Đây không đơn thuần là một sự điều chỉnh về mặt kỹ thuật hay biểu giá, mà là một chiến lược căn cơ nhằm giảm áp lực cung ứng lên hệ thống điện quốc gia, đồng thời gián tiếp định hình lại thói quen sử dụng năng lượng của toàn xã hội.

Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế tạo áp lực lớn lên hạ tầng năng lượng, đề xuất này cần được nhìn nhận như một giải pháp tất yếu cấp bách.

Hai trong ba ngày nắng nóng cao điểm vừa qua, khu nhà của anh Đỗ Anh Đức ở phường Đông Ngạc, TP. Hà Nội, mất điện hai lần đều vào giờ cao điểm buổi tối trước giờ đi ngủ. Việc này ảnh hưởng rất lớn đến sinh hoạt của cả gia đình, đặc biệt là trẻ nhỏ. Trao đổi về việc điều chỉnh khung giờ cao điểm sử dụng điện điện kinh doanh, Anh Đức cho biết.

“Việc điều chỉnh khung giờ cao điểm ít nhiều ảnh hưởng đến hộ gia đình mặc dù hộ gia đình không thuộc phạm vi điều chỉnh mà là các hộ kinh doanh. Nhưng các hộ gia đình đôi khi phải sử dụng các loại dịch vụ của hộ kinh doanh như ăn uống buổi tối, vui chơi giải trí.

Như vậy các hộ kinh doanh đều giá bán tương xứng. Nhìn chung với tình hình thực tế hiện nay tôi nghĩ chính sách này phù hợp vì hạ tầng quá tải.

Điều chỉnh khung giờ khiến người dân điều chỉnh hành vi cũng như thói quen tiêu dùng. Như ở khu nhà tôi những ngày qua một số gia đình cũng thay đổi thói quen thay vì sử dụng 3 điều hòa thì họ tập trung vào 1 thôi”.

Nhiều năm qua, bài toán cung ứng điện tại Việt Nam luôn đối mặt với thách thức lớn vào các khung giờ cao điểm, khoảng từ 9h30 - 11h30 và từ 17h00 đến 20h00. Khi hàng triệu thiết bị công suất lớn cùng khởi động vào một thời điểm, hệ thống nguồn và lưới điện phải hoạt động cực hạn.

Để đáp ứng lượng công suất đỉnh này, ngành điện buộc phải huy động các nguồn năng lượng có chi phí rất cao như nhiệt điện dầu hoặc khí chạy nền. Ngược lại, vào giờ thấp điểm (đêm muộn hoặc rạng sáng), nhu cầu giảm sâu khiến các nhà máy phải giảm phát, gây lãng phí nguồn lực đầu tư.

Việc dịch chuyển biểu giá theo khung giờ mới chính là công cụ điều tiết vĩ mô nhằm phân bổ lại dòng công suất một cách hợp lý hơn.

Ông Trịnh Quốc Vũ - Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương chia sẻ. “Có lẽ chúng ta cần phải rà soát, đánh giá và điều chỉnh thiết kế thị trường, đó là làm sao tạo ra được tín hiệu để thu hút được các nhà đầu tư.

Bởi vì mục tiêu của thị trường là tạo ra được môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch, qua đó giúp cho các doanh nghiệp nâng cao được hiệu quả sản xuất kinh doanh điện, đồng thời phải tạo ra một tín hiệu giá điện phản ánh đúng nhu cầu của thị trường, thông qua đó là các nhà đầu tư có thể tự tin, mạnh dạn để đầu tư vào các nguồn điện mới tham gia thị trường điện”.

Chưa tính đến yếu tố kinh tế, đối với khối sản xuất, các nhà máy có động lực cơ cấu lại ca kíp hơn với khung giờ cao điểm mới, chuyển các công đoạn tiêu thụ nhiều điện sang khung giờ thấp điểm hoặc bình thường.

“Thay vì làm việc vào giờ cao điểm thì chúng tôi điều chỉnh thời gian làm việc sang thời gian thấp điểm thì chúng tôi tiết kiệm được một phần chi phí”.

“Khi mà chúng tôi sử dụng điện vào khung giờ thấp điểm đương nhiên giá trị tiền điện sẽ giảm đi, một tháng ví dụ 600 triệu chỉ còn 400 triệu tiền điện thôi”.

Đối với người dân, việc này có thể hình thành thói quen sử dụng điện tiết kiệm hơn, ví dụ như việc hạn chế bật đồng thời các thiết bị làm mát công suất lớn vào giờ cao điểm của hệ thống như cách tiết kiệm điện mà gia đình chị Nguyễn Hải Vân ở phường Hà Đông đang hướng tới:

“Nếu áp khung giá giờ cao điểm tôi nghĩ phải cực kì tiết kiệm, điện thì không tự nhiên sinh ra, không bảo quản lưu trữ được nên phải tiết kiệm”.

Sự thay đổi này về lý thuyết không làm giảm tổng sản lượng điện tiêu thụ nhưng trên thực tế, điều chỉnh khung giờ cao điểm góp phần làm cân bằng lượng điện phụ tải. Khi đỉnh tải giảm xuống, nguy cơ quá tải cục bộ gây sự cố lưới điện giảm theo, từ đó nâng cao độ an toàn cũng như ổn định cho toàn hệ thống.

Sự bùng nổ của các thiết bị làm mát trong những đợt nắng nóng kỷ lục khiến phụ tải điện tăng trưởng nóng. Hệ quả là công suất đỉnh của hệ thống liên tục phá vỡ các kỷ lục cũ, gây nguy cơ quá tải lưới điện cục bộ. Ông Nguyễn Mạnh Tấn, nguyên Phó Giám đốc Kỹ thuật Công ty điện lực Phú Xuyên, cho biết.

“Phụ tải sử dụng điện nói chung, hộ sản xuất sử dụng điện ngoài mục đích sinh hoạt ảnh hưởng tương đối đến hệ thống vì dùng ổn định công suất trong vòng 24 giờ góp phần ổn định hệ thống, bớt phụ tải nhiều”.

Điều mà người dân quan tâm lúc này là hóa đơn tiền điện cuối tháng tăng cao không? Câu trả lời là KHÔNG, vì biểu giá điện theo khung giờ thấp điểm - bình thường - cao điểm chỉ áp dụng cho nhóm khách hàng sản xuất, kinh doanh dịch vụ lắp công tơ 3 giá.

Đối với hộ gia đình, điện sinh hoạt của người dân vẫn được tính theo biểu giá lũy tiến bậc thang từ 1 đến 6, tức là sử dụng điện giờ nào trong ngày thì giá của bậc đó vẫn giữ nguyên, không nhân hệ số theo giờ.

Tất nhiên, cũng có những ảnh hưởng gián tiếp đến đời sống do khung giờ cao điểm kéo dài liên tục 5 tiếng tác động không nhỏ đến sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, sự điều chỉnh này là cần thiết, nhằm thay đổi thói quen sử dụng điện của người dân, vì sự phát triển năng lượng lâu dài, bền vững, của cả quốc gia.