"Điện hóa" xe công nghệ: Chính sách rộng mở, nhưng tài xế còn băn khoăn

Với những gói hỗ trợ lớn được kỳ vọng, đây là cơ hội để giảm thiểu ô nhiễm, đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức và nỗi lo cho chính những người trong cuộc.

Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM (HIDS) đang chủ trì dự thảo đề án "Chuyển đổi xanh - TP.HCM mở rộng", dự kiến sẽ hoàn thiện trong tháng 6 tới. Mục tiêu đặt ra là trong vòng 2 năm đầu triển khai, ít nhất 80% trong số 400.000 phương tiện của tài xế công nghệ và giao hàng phải được chuyển đổi sang xe điện, và đạt tỷ lệ 100% sau 3 năm.

Đây là một con số khổng lồ, phản ánh quy mô và tầm quan trọng của lực lượng lao động này trong đời sống kinh tế - xã hội của thành phố.

Để biến mục tiêu này thành hiện thực, TP.HCM không chỉ dừng lại ở việc đặt ra chỉ tiêu. Một loạt các cơ chế, chính sách hỗ trợ đang được các sở ngành, các đơn vị nghiên cứu. Ông Lê Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Tư vấn ứng dụng kinh tế, thuộc Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, đã có những chia sẻ chi tiết về vấn đề này:

"Gần đây nhất thì đã làm việc với một số ngân hàng thì cũng có thiết kế các sản phẩm cho vay, ngoài ra thì chúng tôi cũng đã làm việc với các đơn vị sản xuất và kinh doanh bán xe điện hai bánh, họ cũng cam kết có những chính sách ưu đãi đặc biệt trong đợt này để đồng hành với cùng với thành phố để quyết tâm chuyển đổi cái đối tượng này sang sang toàn bộ, sang xe xe điện hai bánh".

Cụ thể hơn, các gói vay mua xe điện có thời hạn từ 24-30 tháng, với mức trả góp được tính toán tương đương khoản tiết kiệm từ tiền xăng. Đặc biệt, TP.HCM sẽ vận dụng Nghị quyết 198 để hỗ trợ ít nhất 2% lãi suất.

Ví dụ, nếu lãi suất thương mại là 8%, tài xế chỉ phải trả 6%. Không chỉ vậy, thành phố còn kiến nghị Trung ương nhiều ưu đãi khác.

Ông Lê Thanh Hải chia sẻ thêm: “Chúng tôi kiến nghị đến Trung ương thứ nhất là miễn thuế, lệ phí trước bạ cho xe mới đăng ký lần đầu trong vòng hai năm kể từ khi được ban hành. Chính sách này miễn có thể miễn luôn kiến nghị Trung ương sinh biển luôn thuế VAT cho tài xế công nghệ trong vòng hai năm để thực hiện quyết liệt.

Công tác chuyển đổi này cũng tiếp tục kiến nghị một nội dung nữa là miễn luôn thuế VAT đối với tài xế công nghệ chạy xe điện đối với thuế giá trị gia tăng trên mỗi đơn hàng của tài xế lúc đó là sẽ có một cái độ vênh nhất định giữa tài xế xe xăng và tài xế xe điện trong vòng 2, 3 năm".

Rõ ràng, với một "combo" các chính sách hỗ trợ toàn diện và hấp dẫn như vậy, cánh cửa chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện đang rộng mở hơn bao giờ hết. Nhiều tài xế khi được hỏi đều bày tỏ sự phấn khởi và sẵn sàng thay đổi nếu nhận được sự hỗ trợ thiết thực.

Anh Nhật, một tài xế xe ôm công nghệ đã gắn bó với nghề vài năm, chia sẻ cảm nghĩ: “Việc chuyển đổi được hỗ trợ vay không lãi xuất thì có lợi cho mình, ngoài ra lợi ích khác là xe điện góp phần làm sạch không khí, bảo vệ môi trường”.

Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực và sự hưởng ứng ban đầu, hành trình chuyển đổi này không phải không có những gập ghềnh. Đối với không ít tài xế công nghệ, những người xem chiếc xe máy là "cần câu cơm" chính, việc chuyển đổi sang xe điện cũng đồng nghĩa với những nỗi lo rất đời thường, rất cụ thể.

Nỗi lo lớn nhất, có lẽ, chính là vấn đề về pin và hệ thống trạm sạc. Liệu thời lượng pin có đủ đáp ứng cho một ngày làm việc cật lực, "cày cuốc" trên đường với quãng đường di chuyển có thể lên đến hàng trăm cây số hay không?

Các trạm sạc liệu có được phủ khắp các quận huyện, có đủ nhanh và tiện lợi để đáp ứng nhu cầu của một lượng lớn xe điện hay không? Anh Quý, một tài xế GrabBike có thâm niên, không giấu được sự lo lắng: "Mình phải chạy 9 -10 tiếng đồng hồ mà mình nhận cuốc ở đâu Bình Dương rồi mình phải chờ đợi sạc thì nó bất tiện chuyện đó lắm. Khi đợi sạc xong về lại Sài Gòn đã tối thì thu nhập đã mất rồi".

Nỗi lo về pin và sạc không chỉ dừng lại ở đó. Một vấn đề khác khiến các tài xế đặc biệt quan tâm chính là khả năng vận hành của xe điện trong điều kiện thời tiết đặc thù của TP.HCM, nhất là tình trạng ngập nước thường xuyên xảy ra vào mùa mưa hoặc khi triều cường.

Chú Đặng Thành An, một tài xế xe ôm công nghệ lớn tuổi, người đã quá quen với những con đường ngập sau mỗi trận mưa, chia sẻ nỗi niềm:

“Chú lo lắng ngoài trạm sạc thì những lúc mưa to bị ngập thì chiếc xe mình có vượt qua được quãng đường đó hay không hay là bị ngập rồi chết máy".

Và cuối cùng, dù các gói vay hỗ trợ mua xe trả góp đã được tính đến, áp lực tài chính vẫn là một thách thức không hề nhỏ đối với nhiều tài xế, đặc biệt là những người có thu nhập thấp hoặc đang phải gánh vác nhiều trách nhiệm gia đình.

Anh Nguyễn Văn Hùng, một tài xế công nghệ khác, người đang một mình nuôi vợ con, đã có những chia sẻ rất thẳng thắn và thực tế:

“Cho mình trả góp nhưng mà mình chạy còn phải nuôi gia đình nữa. Một tháng phải trả 1 triệu mấy thì tụi anh còn phải trả tiền nhà trọ, tiền nuôi con ăn học nữa. Nhiều thứ quá thực sự ra mình không lo nổi. 

Theo mình nên xuất phát từ những người kinh tế khá giả hoặc những người đi làm việc nhà nước tiên phong đi đầu. Lộ trình mình đi làm ngắn mình hãy thực hiện bảo vệ môi trường đi để người dân thấy rồi mọi người mới làm theo. Chứ đối với một người thu nhập thấp dùng xe để làm phương tiện chính nuôi gia đình thì điều đó khá khó khăn".

Rõ ràng, đề án chuyển đổi xe máy xăng sang xe điện cho tài xế công nghệ và giao hàng tại TP.HCM là một chủ trương đúng đắn, hướng tới tương lai xanh. Những chính sách hỗ trợ mạnh mẽ từ thành phố là động lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu trên.

Tuy nhiên, để đề án thực sự đi vào cuộc sống và nhận được sự đồng thuận cao, việc lắng nghe, giải quyết thấu đáo những lo ngại của người lao động về pin, hạ tầng sạc, khả năng vận hành trong điều kiện đặc thù và gánh nặng tài chính là vô cùng cần thiết.

Tương lai của hàng trăm ngàn chiếc xe điện trên đường phố Sài Gòn sẽ được định hình như thế nào từ những trăn trở này? Đó vẫn là một câu hỏi lớn, chờ đợi những quyết sách và giải pháp thực sự thuyết phục trong thời gian tới.