Sửa đổi Quy chuẩn 72, giải pháp sống còn cho an toàn đường thủy trước thời tiết cực đoan

Chỉ trong vài ngày đầu tháng 7/2026, những vụ tai nạn đường thủy thảm khốc tại Phú Quốc và Vân Đồn đã gây ra thiệt hại vô cùng lớn về người và tài sản. Đặc biệt, vụ lật ca nô khiến 15 du khách thiệt mạng tại Phú Quốc một lần nữa đặt ra yêu cầu cấp bách về việc nâng cấp các quy chuẩn an toàn cho tàu du lịch hoạt động tại vùng vịnh và ven biển trong bối cảnh thời tiết diễn biến bất thường.

Vậy các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện nay đã đủ sức ứng phó với thiên tai? Việc sửa đổi Quy chuẩn 72 và đổi mới công tác hậu kiểm sẽ được triển khai ra sao để ngăn chặn các sự cố tương tự?

Trong chương trình hôm nay, phóng viên Ban VOV Giao thông Quốc gia có cuộc đối thoại với ông Trần Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam về các nội dung này.

PV: Thưa ông Trần Ánh Dương, sau những vụ tai nạn đau lòng vừa qua, dư luận rất quan tâm đến chất lượng kỹ thuật của đội tàu du lịch. Qua công tác rà soát, ông đánh giá như thế nào về mức độ đáp ứng của các quy chuẩn kỹ thuật hiện nay so với thực tế hoạt động tại các vùng hồ, vùng vịnh có địa hình phức tạp?

Ông Trần Ánh Dương: Hiện nay, quy chuẩn an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với các phương tiện thủy nội địa, đặc biệt là phương tiện tàu du lịch là rất chặt chẽ và tiếp cận với các quy định của các nước trong khu vực cũng như các quốc gia tiên tiến trên thế giới. Các phương tiện này đều được trang bị đầy đủ các trang thiết bị cứu sinh, cứu hỏa và các trang thiết bị về nghi khí hàng hải để phục vụ quá trình hoạt động.

Khi xảy ra các vụ việc, chúng tôi đã có các chỉ đạo yêu cầu các đơn vị đăng kiểm chủ động bám sát địa bàn, rà soát hồ sơ kỹ thuật của phương tiện và kết quả kiểm tra cấp giấy chứng nhận trong quá trình khai thác. Qua đó, kịp thời chấn chỉnh đội ngũ đăng kiểm viên để bảo đảm thực hiện tốt hơn các dịch vụ công về đăng kiểm phương tiện thủy nội địa, đặc biệt là đối với các phương tiện tàu du lịch.

Tuy nhiên, hiện nay tại một số vùng hồ, có hiện tượng bà con hoặc các tổ chức, cá nhân tự phát đóng mới, hoán cải phương tiện, không có đăng kiểm. Thời gian qua, các Sở Xây dựng địa phương đã chủ động rà soát, kiểm soát chặt chẽ hoạt động của các phương tiện này.

PV: Vấn đề thời tiết bất thường tại các vùng biển, vùng vịnh gần bờ đang là mối nguy lớn nhất. Ông nhận định thế nào về việc nâng cao sức chịu đựng của tàu du lịch trong các điều kiện này, và Cục có kế hoạch sửa đổi Quy chuẩn 72 như thế nào để đảm bảo an toàn?

Ông Trần Ánh Dương: Hiện nay, quy chuẩn của chúng ta có quy định các mức trang thiết bị khác nhau phù hợp với từng vùng nước và điều kiện sóng gió. Đối với các khu vực biển, chắc chắn yêu cầu về trang thiết bị cứu sinh, sức bền và mức độ ổn định của phương tiện sẽ cao hơn so với vùng nước tĩnh sâu trong nội thủy.

Trước những biến động bất thường về thời tiết gần đây, chúng tôi đã báo cáo Bộ Xây dựng để báo cáo Thủ tướng về việc bổ sung, sửa đổi các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia liên quan.

Trong năm 2026, chúng tôi sẽ cập nhật thêm các quy định của Quy chuẩn 72/2025, nghiên cứu tích hợp các tiến bộ mới trong công nghệ liên lạc viễn thông. Mục tiêu là giúp các phương tiện hoạt động tại vùng thường xuyên xảy ra thời tiết cực đoan có trang thiết bị tốt hơn, đáp ứng yêu cầu an toàn cao hơn trong quá trình khai thác.

Ví dụ như tỉnh Quảng Ninh đang nghiên cứu áp dụng công nghệ mới về vô tuyến viễn thông để phục vụ việc liên lạc và định vị phương tiện nhanh hơn, không bị ảnh hưởng bởi điều kiện địa hình.

PV: Trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp phân quyền cho địa phương quản lý, làm sao để Cục có thể kiểm soát chặt chẽ chất lượng đăng kiểm tại cơ sở, tránh tình trạng buông lỏng các tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật?

Ông Trần Ánh Dương: Hiện nay chúng ta đã thực hiện rất mạnh việc phân cấp phân quyền, tôi mong rằng các địa phương tăng cường hơn nữa năng lực của các cơ quan quản lý điều hành trên tuyến để quản lý kỹ thuật phương tiện khi xuất bến, rời bến cũng như kiểm soát phương tiện trong quá trình khai thác vận hành.

Về phía cơ quan đăng kiểm, chúng tôi sẽ chủ động có các biện pháp nâng cao quy định, bảo đảm phương tiện có trạng thái kỹ thuật ngày càng phù hợp hơn với các yêu cầu mới và điều kiện hoạt động thực tiễn hiện nay

PV: Được biết, từ ngày 01/01/2026, Cục đã thực hiện tách bạch chức năng quản lý. Vậy công tác "hậu kiểm" sẽ được thực hiện bằng những công nghệ hay quy trình mới nào để siết chặt an toàn kỹ thuật, thưa ông?

Ông Trần Ánh Dương: Từ ngày 01/01/2026, Cục Đăng kiểm thực hiện tách bạch chức năng quản lý và hiện có hệ thống các chi cục đăng kiểm tại 3 khu vực là Hải Phòng, Đà Nẵng và TP.HCM. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tăng cường nhân lực cho các đơn vị này, vì đây là nơi trực tiếp thực hiện kiểm tra chuyên ngành và giám sát hoạt động cung cấp dịch vụ công đăng kiểm tại các tỉnh, thành phố.

Về việc hậu kiểm, chúng tôi vẫn duy trì hệ thống quản lý phương tiện thủy nội địa dựa trên cơ sở phần mềm tập trung. Khi thực hiện đăng kiểm, các đơn vị phải cung cấp và truy xuất thông tin dữ liệu phương tiện trên hệ thống này, cho phép lưu trữ hồ sơ kỹ thuật và cung cấp kết quả kiểm tra trực tuyến để Cục và các cơ quan liên quan có thể truy cập.

Qua đó, chúng tôi thực hiện hậu kiểm kết quả kiểm tra cấp giấy chứng nhận của phương tiện. Thời gian tới, chúng tôi sẽ nâng cấp phần mềm để đáp ứng tốt hơn nhu cầu quản lý và cung cấp dịch vụ theo mô hình mới

PV: Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi thẳng thắn này!