Có thỏa đáng, nếu thuốc lá điện tử không bị cấm đầu tư kinh doanh?

Hôm nay, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Quốc hội đã nghe tờ trình, báo cáo thẩm tra và thảo luận tại tổ về dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi). Đáng chú ý, tại dự thảo luật này, Ban soạn thảo đã không bổ sung quy định về việc cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc là nung nóng, trong khi nội dung này đã được quy định rõ tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 ngày 30/11/2024.

Việc không quy định cấm kinh doanh thuốc lá điện tử tại dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi) có mẫu thuẫn gì với Nghị quyết 173? Có nên đánh đổi sức khỏe của cả một thế hệ với đầu tư của một vài doanh nghiệp?

PV VOV Giao thông đối thoại với TS Đinh Xuân Thảo, Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Lập pháp (Ủy ban Thường vụ Quốc hội) xung quanh nội dung này:

PV: Thưa ông, cuối năm 2024, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử, nhưng tại dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi) đang được Quốc hội cho ý kiến thì lại không đưa mặt hàng thuốc lá điện tử vào danh mục cấm. Theo ông, như vậy có gì xung đột hay không?

TS Đinh Xuân Thảo: Về vấn đề này, thì Nghị quyết số 173/2024 của Quốc hội khóa XV, trong đó là quy định về việc cấm kinh doanh thuốc lá mới, như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, mục tiêu là đặt sức khỏe của con người là lên trên hết. Bây giờ, trong luật về đầu tư lần này do Chính phủ trình, trong đó không đưa việc cấm sản xuất, kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vào cái danh mục cấm. Ở đây thì Nghị quyết của Quốc hội với luật này cũng sẽ do Quốc hội thông qua.

Theo chiều hướng đúng đắn của nó, thì một Nghị quyết mà phù hợp, hợp lòng dân sẽ được luật hóa, là nâng cao lên một mức độ nữa, thì cái đó nó phù hợp và đúng đắn. Còn trong Nghị quyết 173 đã quy định theo hướng bảo vệ sức khỏe của người dân rồi, mà bây giờ trong luật ấy lại không được luật hóa, không đưa vào cái danh mục cấm, thì tôi cho là nó không phù hợp. Và cái này Quốc hội có thể quyết định được ngay, cũng không phải nghiên cứu gì nhiều nữa, bởi vì vấn đề tác hại của thuốc lá, tác hại của rượu bia Việt Nam đã có luật rồi, quy định rất cụ thể, rõ ràng rồi và đã thực thi trong nhiều năm rồi.

Bây giờ Luật Đầu tư là một luật chuyên ngành, trong đó có liên quan đến luật gốc của một lĩnh vực, như là vấn đề về hạn chế tác hại của rượu bia, đặc biệt là tác hại của thuốc lá thì cái này là phải thực hiện nó nghiêm chỉnh và đồng bộ.

PV: Một số ý kiến cũng viện dẫn báo cáo của Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ để kiến nghị không cấm kinh doanh thuốc lá điện tử. Ông có ý kiến gì về những viện dẫn này?

TS Đinh Xuân Thảo: Các ý kiến đưa ra các cái viện dẫn này, viện dẫn kia để bảo vệ cho việc khuyến khích thu hút đầu tư về lĩnh vực sản xuất thuốc lá loại mới, đó là thuốc lá điện tử, thuốc thuốc lá nung nóng, thì những lập luận đó là không thỏa đáng, mà phải coi thuốc lá mới là hàng cấm, cho nên phải đưa ngay vào doanh mục cấm.

Bởi vì lợi ích đưa lại từ thu hút đầu tư trong lĩnh vực này sẽ không bù đắp được bằng thiệt hại thực tế mà người dân Việt Nam phải gánh chịu, Nhà nước Việt Nam phải gánh chịu. Và lưu ý một điều rằng, những kiến nghị, quyết tâm để bảo vệ cho việc thu hút đầu tư về thuốc lá vào Việt Nam, tôi cho đây là có dấu hiệu vi phạm Chỉ thị số 43 của Bộ Chính trị, ngày mùng 10/04/2025 về việc chống tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật.

Tôi có thể khẳng định như thế. Cho nên, đề nghị phải kiên quyết và tôi tin là đại biểu Quốc hội - những người đã bấm nút để thông qua Nghị quyết 173 năm 2024 sẽ sáng suốt để quyết định nội dung của Luật Đầu tư sửa đổi lần này.

Thực tế nhiều nước đã phải gánh chịu chuyện này rồi. Ngay như ở Mỹ thì việc pháp luật cho phép dùng thuốc lá điện tử thì số lượng học sinh trung học phổ thông đã chịu nhiễm, ảnh hưởng là rất lớn rồi.

PV: Lý do được Ủy ban Kinh tế Tài chính đưa ra để bỏ thuốc lá điện tử ra khỏi danh mục cấm đầu tư kinh doanh theo ông có thỏa đáng hay không?

TS Đinh Xuân Thảo: Theo tôi phải đưa vào trong danh mục cẩm nội dung đó. Chúng ta không thể đánh đổi lợi ích kinh tế bằng sức khỏe của người dân. Một đất nước mà phát triển bền vững thì trước hết là phải có một thế hệ người dân khỏe mạnh, cho nên là sức khỏe phải luôn luôn là đặt là lên trên hết.

PV: Xin cảm ơn ông.