Chuyện về những người vừa mở đường vừa chiến đấu

Nhân kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, PV VOV Giao thông đối thoại cùng ông Nguyễn Minh Khương, Nguyên quyền Tổng giám đốc Liên hiệp các xí nghiệp giao thông 4, Cục Công trình, Bộ Giao thông vận tải  về những ngày tháng chiến đấu, mở đường với quyết tâm “máu có thể đổ nhưng đường không thể tắc”.

Bài hát viết lên từ máu và hoa

Thuyền phó Tàu Không số kể chuyện “cắt đuôi” tàu địch

Cung đường Thống Nhất: Dòng sông mang lửa và Những hải trình tuyệt mật

Ý chí giữa vòng vây

Thưa ông, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đơn vị được thành lập và có những nhiệm vụ gì?

Cục Công trình thành lập năm 1962 với mục đích là làm hậu phương lớn của khu IV, hỗ trợ cho Đoàn 559, làm công tác vận tải, đường sá, là dân sự nhưng mang tính quốc phòng. Nhiệm vụ đó kéo dài đến năm 1965 thì giặc Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại thì chúng tôi do Bộ trưởng kiêm Tư lệnh 559 giao là trên đường sá thì mở đường, đảm bảo giao thông.

Từ năm 1965-1969 có nhiều công trình được mở ra như đường 15, sau này là đường mòn Hồ Chí Minh, đường 21, 22, đường 20/7. Từ năm 1969-1971 là giai đoạn ngừng bắn thì làm đường 71 với 264 km, có nhiều đoạn trùng với đường Hồ Chí Minh sau này. Sau năm 1972 bị đánh phá nhiều trận ác liệt, Cục Công trình có chiến công đảm bảo giao thông, giữ vững mạch máu tiếp viện cho miền Nam.

Trong chiến tranh, giao thông vận tải trở thành mặt trận chiến đấu quyết liệt, khi đó, những cán bộ, công nhân giao thông đã thực hiện nhiệm vụ mở đường, vận tải, chiến đấu ra sao, thưa ông?

Mở đường thì đầu tiên là phong tuyến, chặt cây, cơ giới, nhân lực hoàn thiện và thông xe là đường đất. Hồi đó làm từ cây số 3 đã bị đánh, Cục đóng ở cây số 13 cũng bị đánh, anh em thanh niên xung phong nằm trong các bờ vực cũng bị lộ nên mở đường gian khổ không thể kể hết được.

Trong chiến tranh phải đảm bảo giao thông - đó là nhiệm vụ chủ yếu của mình nhưng vừa đảm bảo giao thông vừa chiến đấu, bắn máy bay. Chúng tôi bắn rơi 4 máy bay các loại còn chủ yếu là đối phó, phòng chống. Ác liệt và hy sinh nhiều nhất là do bom nổ chậm, bom từ trường ném xuống trúng, nhiều trường hợp phá bom bị nổ rồi hy sinh.

Địch phá ta sửa ta đi, địch phá ta cứ đi, địch phá nữa ta lại sửa ta đi nên cách vượt sông cũng có nhiều sáng tạo: đi ngầm, đi trên mặt nước, làm cầu kéo ra kéo vào, ban ngày thì kéo vào giấu đi còn ban đêm thì bắc cầu mở đường sang bên kia. Hoặc làm đường thiên tuyến thì vận dụng để dây hai bên có ròng rọc, dây có hàng nặng thì rơi xuống rồi bên kia dây nhẹ đi lên thì cân bằng. Những sáng tạo thế thôi nhưng giải quyết được rất nhiều việc nên bom đạn ác liệt nhưng vẫn làm được.

Vượt lên những hy sinh, gian khổ để hoàn thành nhiệm vụ, giờ đây nhìn lại, ông có điều gì muốn nhắn gửi tới thế hệ sau?

Ở đây chúng tôi có những công trình lớn như cầu Bến Thủy, cầu Sông Gianh, cầu Quán Hàu - những công trình đó để cho thế hệ sau này những bài học về việc tích lũy lại những kiến thức cũ bằng công nghệ mới mà công nghệ mới đó phải thực tiễn mới áp dụng được trên đường, từ công nghệ bê tông nhựa, công nghệ lao lắp, bố trí kết cấu mặt đường.

Một người công nhân, cán bộ kỹ thuật phải học tập mới có thể tiến bộ, nắm được công nghệ kỹ thuật, tiếp thu cho được công nghệ mới, hiện đại càng nhiều càng tốt.

PV: Xin được cảm ơn ông!

[Xem thêm: Cung đường Thống nhất]