Chuyện tư duy quy hoạch đường sá

Nếu có một điều khác biệt giữa các tuyến cao tốc từ các thành phố lớn đi các địa phương khác nhau, các hướng khác nhau ở Việt Nam và nhiều nước trên thế giới, tôi xin lấy ví dụ một cao tốc mà nhiều người Việt Nam sang Mỹ khá quen thuộc, đó là đường số 5 nối giữa Los Angeles và San Francisco.

Ở những đoạn giữa của con đường đó, chỉ có bốn làn (giống như đường của chúng ta có 4 làn, 2 làn khẩn cấp ở hai bên. Nhưng khi đến gần các đô thị lớn, gần đến Los Angeles, gần đến San Francisco thì đường sẽ được mở rộng ra, bắt đầu lên 6 làn, lên 8 làn, 8 10 làn và thậm chí lên 18 làn.

Tương tự, những con đường như thế ở Trung Quốc, Nga, Châu Âu cũng vậy. Khi các con đường cao tốc đi gần đến các đô thị lớn, có lưu lượng xe lớn hơn, người ta cũng mở đượng rộng ra. Cái đấy khác với cách mà chúng ta thiết kế các con đường cao tốc.

Đôi khi tôi cố gắng tìm hiểu, nhưng chưa thể hiểu thật sự cách mà chúng ta đưa ra các thiết kế quy hoạch các con đường, mà đoạn đi qua những vùng nông thôn ít xe hơn thì cũng có từng đó làn đường. Ví dụ đường Pháp Vân Cầu Giẽ, đoạn qia Pháp Vân cũng chỉ có 6 làn, những đoạn tiếp nữa là 4 làn.

Các đường cao tốc khác từ Hà Nội, từ thành phố Hồ Chí Minh đi các tỉnh cũng chỉ có 4 làn hoặc 6 làn. Trong khi đó, rõ ràng lưu lượng ở đoạn gần về đến thành phố lớn hơn rất nhiều và nó đòi hỏi cần một con đường rộng hơn.

Tôi nghĩ, đây là câu chuyện của tư duy. Lẽ ra với những con đường như vậy không nhất thiết phải xây dựng giống nhau. Tư duy của thiết kế, quy hoạch các con đường cũng cần phải tương xứng với cách mà chúng ta phục vụ nhu cầu của xã hội. Ở những chỗ nhu cầu lớn hơn thì con đường phải rộng hơn.

Ở rất nhiều quốc gia, người ta không làm 2 làn đường và 2 làn khẩn cấp mà người ta làm 3 làn, để cứ một đoạn có chỗ cho bên này tránh, thì đến đoạn sau tôi có chỗ cho bên khác tránh. Cách tiếp cận như vậy giúp cho mọi người có thể linh hoạt hơn trong việc tổ chức các con đường, đáp ứng được yêu cầu của giao thông trên đường.

Tôi nghĩ, việc đó là cần thiết trong những bước phát triển tiếp theo của chúng ta, cùng với việc xây dựng thêm những con đường, tôi nghĩ có lẽ đến lúc phải nói đến việc thay đổi tư duy tiếp cận để thiết kế quy hoạch các con đường, các công trình giao thông phù hợp với nhu cầu. Một con đường không nhất thiết là đoạn đầu 4 làn và đoạn sau cũng phải 4 làn.

Con đường đó có thể có những đoạn đi qua các đô thị thì cần phải làm rộng hơn và khi đi khỏi đó thì làm hẹp lại.

Tôi nghĩ đấy mới là cách tiếp cận phù hợp.

Khi làm kế hoạch, quy hoạch có nhiều vấn đề nhưng đó là một vấn đề mà tôi nghĩ là trong giai đoạn tới đây, khi nói về câu chuyện xây dựng hạ tầng, chúng ta cần phải có được một cách tiếp cận đúng hơn, hợp lý hơn, toàn diện hơn.