Chúng ta đang lãng phí vỉa hè

Nếu ai đi qua tuyến đường Võ Chí Công, một trong những điểm giao thông huyết mạch mới, nối sân bay Nội Bài, cầu Nhật Tân các khu đô thị như Ciputra, Ngoại giao đoàn, hay các khu đô thị khác và với trung tâm thành phố… Có thể thấy nhiều đoạn vỉa hè trên tuyến đường này xuống cấp nghiêm trọng, gạch lát vỡ, bong tróc, lộ phần cốt bên dưới.

Nếu định nghĩa vỉa hè dành cho người đi bộ thì có lẽ, với khách bộ hành, vỉa hè này là một thử thách khá khó khăn. Chỉ cần sơ xảy là trẹo chân như chơi, gần như không có một mét vỉa hè nào còn nguyên vẹn, kéo dài nhiều kilomet… Mặt khác, có thể nhận thấy, phần vỉa hè này được xây dựng cũng không phải nhằm mục đích dành cho người đi bộ, bởi ở tuyến đường này, phía bên phải, tính theo trục đường từ cầu Nhật Tân đi vào nội đô, gần như không gần các khu dân cư đông đúc, và chắc chắn nhu cầu đi lại trên vỉa hè không cao.

Có lẽ, mục đích làm vỉa hè chỉ là để cho đủ tiêu chuẩn một con đường – có đường là có vỉa hè. Đến đây, câu hỏi đặt ra là, tuyến đường Võ Chí Công hay nhiều tuyến đường vành đai khác, việc xây vỉa hè cho có mà không khai thác hết công năng hay để cho chúng “tự nhiên” xuống cấp theo thời gian vì lý do chất lượng xây dựng và chỉ để làm chỗ đỗ ô tô liệu có lãng phí?

Câu chuyện không phải là bỏ vỉa hè, vì chắc chắn cần phải có, nhưng với một đô thị đang phát triển cực nhanh như Hà Nội, những khoảng không gian vỉa hè quý giá ấy, chúng ta nên làm gì với nó?

Trong đề án Quy hoạch tổng thể Hà Nội tầm nhìn 100 năm vừa được công bố trên các phương tiện truyền thông, chỉ duy nhất có 1 từ “xanh” được đề cập trong “11 nhóm giải pháp đột phá”, cụ thể: Đồ án đề xuất 11 nhóm giải pháp đột phá, trong đó nổi bật là tăng cường liên kết vùng; phát triển đô thị theo mô hình TOD lấy giao thông công cộng làm trung tâm; hình thành các cực tăng trưởng mới để giãn dân khu vực nội đô; xây dựng đô thị thông minh, xanh và bền vững; tái thiết đô thị có chọn lọc; khai thác không gian đa tầng, đa lớp; phát triển sân bay thứ hai của vùng Thủ đô tại phía Nam; đồng thời giải quyết căn bản các vấn đề môi trường.

Chưa rõ cụ thể Hà Nội sẽ xây dựng đô thị xanh như thế nào, nhưng hiện nay, theo những nghiên cứu gần đây thì diện tích cây xanh đô thị ở Hà Nội đang chỉ đạt khoảng 1,9m2/người, thấp xa tiêu chuẩn của các đô thị hiện đại là 10-15m2/người.

Hà Nội vốn là một thành phố được phủ xanh bởi hàng triệu cây bóng mát và các dải vành đai xanh, tuy nhiên với một thành phố đang trên đà đô thị hóa mạnh mẽ, việc “bê tông hóa” là khó tránh khỏi. Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể rút kinh nghiệm từ những thành phố lớn trên thế giới, để có thể hài hòa giữa sự phát triển và bảo vệ môi trường tự nhiên, đảm bảo môi trường sống xanh cho hàng triệu cư dân đô thị.

Theo báo cáo của Sở Xây dựng Hà Nội, hệ thống đường vành đai của thành phố Hà Nội có tổng số 7 tuyến vành đai với tổng chiều dài 303,39km. Trong đó, 5 tuyến vành đai chính (Vành đai 1, Vành đai 2, Vành đai 3, Vành đai 4, Vành đai 5) và 2 tuyến đường vành đai hỗ trợ (Vành đai 2,5; Vành đai 3,5).

Và theo định hướng quy hoạch tổng thể Thủ đô, tầm nhìn 100 năm sẽ định hướng hình thành thêm một tuyến đường vành đai 4,5 (hiện trạng quy hoạch là trục kinh tế phát triển Bắc-Nam). Như vậy, trên địa bàn thành phố sẽ có 8 tuyến đường vành đai, với tổng chiều dài 377,04km.

Ngoài các tuyến vành đai 1, 2, 3 chủ yếu nằm trong lõi đô thị, thì các tuyến đường còn lại chúng ta hoàn toàn có thể nghiên cứu tăng thêm diện tích cây xanh hai bên đường…

Một trong những dự án đang chiếm sự quan tâm rất lớn của người dân Thủ đô là Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, theo đó Hà Nội sẽ xây dựng một trục đô thị với quy mô 11.000ha, đi qua 19 xã, phường dọc hai bên sông Hồng.

Chưa nói tới việc có ý kiến cho rằng với dự án này, tuyến đường cao tốc được xây dựng dọc bờ sông sẽ làm giảm cơ hội tiếp xúc trực tiếp với cảnh quan ven sông của người dân Hà Nội, mà nếu không tính toán cẩn thận, chúng ta sẽ làm giảm đi giá trị tự nhiên vốn có của sông Hồng – linh hồn và là nguồn sống của Thủ đô ngàn năm tuổi này.

Như đã đề cập, thì ngay tại thời điểm này, Hà Nội nên “tận dụng” tối đa các vỉa hè, đặc biệt là vỉa hè ở các tuyến đường vành đai để lập nên các vành đai xanh cho thành phố. Bằng cách, sử dụng chính phần vỉa hè này để trồng cây thay vì bỏ không cho xuống cấp như hiện nay.

Việc trồng cây, tất nhiên vẫn có phần đường dành cho người đi bộ, trên các tuyến vỉa hè này, không những góp phần tăng diện tích cây xanh đang ngày càng hạn chế của Thủ đô, mà còn làm giảm chi phí xây dựng, hạn chế việc sử dụng vỉa hè làm bãi đỗ xe tràn lan như hiện nay, khiến các vỉa hè dù được công bố là lát đá vĩnh cửu vẫn nhanh chóng xuống cấp sau một thời gian ngắn đưa vào sử dụng.