Ấn Độ tái sinh xe xăng thành xe điện

Quá trình này được gọi là “hoán cải”, một giải pháp đang được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh tại quốc gia đông dân nhất thế giới.

Điện hóa từ những chiếc xe cũ

Theo những người tiên phong trong lĩnh vực này, việc điện hóa không nhất thiết phải bắt đầu từ xe hoàn toàn mới. Một chiếc xe tải chạy xăng, dầu truyền thống khi chuyển sang điện vẫn còn rất nhiều bộ phận có thể tiếp tục sử dụng.

Ông Anshu Dewan, Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành IX Energy, công ty chuyên hoán cải xe điện tại Ấn Độ chia sẻ: “Khung gầm, cabin và thân xe vẫn có thể tiếp tục sử dụng. Nguồn gây ô nhiễm chính là động cơ, vì vậy chúng tôi loại bỏ các bộ phận phát thải và thay thế bằng hệ thống truyền động điện hoàn toàn mới. Nhờ đó, một chiếc xe tải động cơ đốt trong được chuyển đổi thành xe điện không phát thải.”

Trung Quốc: Vì sao nhà máy xe điện, drone, hàng không hút khách du lịch?

Từ xe xăng sang xe điện: Hành trình chuyển đổi của người lao động

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để mở rộng mô hình này trên quy mô lớn. Delhi hiện là một trong những đô thị đông đúc nhất thế giới. Ước tính có hơn 15 triệu phương tiện lưu thông trên các tuyến đường của thành phố.

Trong số đó, chỉ tỷ lệ rất nhỏ là xe điện. Mỗi mùa đông, thủ đô của Ấn Độ phải đối mặt với những đợt ô nhiễm không khí nghiêm trọng, đe dọa sức khỏe của hàng triệu người dân.

Phương tiện cơ giới được xem là một trong những nguyên nhân chính, tạo ra một nửa lượng bụi mịn trong không khí và cũng là nguồn phát thải CO₂ đáng kể. Nếu thành công trong việc giảm ô nhiễm từ giao thông, thành phố có thể trở thành hình mẫu cho nhiều siêu đô thị khác.

Ông Chandra Bhushan, Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Tổ chức môi trường iForest nhận định: “Nếu hướng tới một nền kinh tế phát thải ròng bằng 0 thì rõ ràng ngành ô tô phải nằm ở trung tâm của quá trình chuyển đổi này. Thay vì mua xe mới, nếu chúng ta có thể cải tạo và nâng cấp chiếc xe hiện có thì xét về mặt môi trường, đó là giải pháp tốt hơn.”

Tuy nhiên, theo ông Bhushan, thay vì đẩy mạnh đầu tư cho việc hoán cải các phương tiện cũ, chính quyền thường áp dụng các biện pháp khẩn cấp khi tình trạng ô nhiễm không khí vượt ngưỡng nguy hiểm.

Theo đó, các phương tiện chạy dầu diesel và xăng đời cũ bị yêu cầu ngừng lưu thông ngay lập tức. Những quy định này tác động trực tiếp đến sinh kế của nhiều người dân.

Ông Ravinder Singh Rathore, một tài xế mưu sinh bằng nghề lái xe, bày tỏ: “Mỗi khi lệnh cấm xe được áp dụng, nguồn thu nhập của tôi bị gián đoạn nghiêm trọng, khiến ngân sách gia đình thâm hụt đáng kể.”

Nhiều chuyên gia cho rằng việc loại bỏ hoặc cấm lưu hành phương tiện chỉ dựa trên tuổi đời là chưa thực sự công bằng và cũng không mang lại hiệu quả kinh tế. Theo quan điểm này, tiêu chí đánh giá nên dựa trên tình trạng kỹ thuật và mức độ phát thải thực tế của phương tiện. Một chiếc xe vẫn đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn và môi trường thì không nhất thiết phải bị loại bỏ chỉ vì đã sử dụng nhiều năm.

Rào cản trên hành trình điện hóa giao thông

Trong khi đó, quá trình điện hóa phương tiện tại Delhi vẫn diễn ra chậm hơn kỳ vọng. Hiện nay, chưa đến 8% số phương tiện của thành phố là xe điện, trong khi mục tiêu đặt ra là đạt 30% vào năm 2030.

Những chính sách hỗ trợ mới cùng mạng lưới trạm sạc đang dần được xây dựng, nhưng tốc độ chuyển đổi chưa có sự thay đổi rõ rệt. Theo một số chuyên gia, đã đến lúc cần đánh giá lại những thách thức đang tồn tại để xác định đâu là giải pháp hiệu quả nhất.

Bên cạnh việc phát triển xe điện, các lựa chọn giao thông phát thải thấp khác như đi bộ, xe đạp và xe buýt công cộng cũng được xem là hướng đi cần được chú trọng hơn.

Tuy nhiên, vấn đề đặc biệt cấp bách nằm ở nhóm xe thương mại hạng nặng. Xe tải và xe buýt là những nguồn phát thải lớn trong ngành giao thông vận tải. Ấn Độ hiện có hàng triệu phương tiện loại này, và chúng được cho là tạo ra khoảng 40% lượng khí CO₂ liên quan đến hoạt động vận tải. Đây chính là lĩnh vực mà công nghệ hoán cải được kỳ vọng sẽ tạo ra khác biệt đáng kể.

Ông Kuldeep Singh, Trưởng nhóm kỹ thuật của IX Energy, cho biết, quá trình hoán cải có thể giúp một chiếc xe tiếp tục hoạt động thêm nhiều năm: “Động cơ diesel thường cần bảo dưỡng nhiều hơn sau 5 hay 6 năm sử dụng. Chuyển sang xe điện sẽ giúp tiết kiệm các khoản bảo dưỡng đó. Khung gầm của nhiều phương tiện đô thị vẫn còn trong tình trạng rất tốt. Nếu lắp hệ truyền động điện, chi phí vận hành sẽ giảm đáng kể.”

Theo các kỹ sư, một lợi thế khác của công nghệ hoán cải là chi phí thấp hơn 40% so với việc mua xe mới. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn đang đối mặt nhiều thách thức. Các tiêu chuẩn kỹ thuật chưa đồng bộ, hướng dẫn thực hiện còn thiếu và mức hỗ trợ tài chính chưa đủ hấp dẫn đang là những rào cản lớn. Trên phạm vi toàn quốc, số đơn vị được chứng nhận thực hiện hoán cải phương tiện hiện vẫn rất hạn chế.

Ông Anshu Dewan, Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành IX Energy, cho rằng các chương trình hỗ trợ dành cho hoạt động hoán cải hiện thấp hơn đáng kể so với việc mua xe điện mới.

Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc thuyết phục khách hàng chuyển đổi. Theo ông, nếu muốn thúc đẩy điện hóa giao thông trên quy mô lớn, chính phủ cần tăng cường hỗ trợ cho lĩnh vực này, đồng thời đơn giản hóa các quy trình chứng nhận và kiểm định.

Nếu được hỗ trợ bằng chính sách phù hợp cùng hệ thống tiêu chuẩn và hạ tầng đầy đủ, giải pháp này có thể trở thành một phần quan trọng trong quá trình điện hóa giao thông của Ấn Độ, đồng thời là kinh nghiệm tham khảo cho nhiều đô thị khác đang tìm kiếm các giải pháp giảm phát thải.

Câu chuyện hoán cải xe động cơ đốt trong thành xe điện tại Ấn Độ cũng mang đến nhiều gợi mở cho Việt Nam trong quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh. Hiện nay, Việt Nam đang thúc đẩy mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và phát triển phương tiện sử dụng năng lượng sạch. Tuy nhiên, cũng giống như nhiều quốc gia đang phát triển, số lượng lớn xe máy, ô tô và xe tải sử dụng động cơ đốt trong vẫn đang lưu hành, trong khi chi phí đầu tư phương tiện điện mới còn là thách thức đối với nhiều cá nhân và doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, giải pháp hoán cải có thể được xem là một hướng tiếp cận đáng tham khảo. Thay vì loại bỏ hoàn toàn những phương tiện vẫn còn khả năng sử dụng, việc chuyển đổi sang hệ truyền động điện có thể giúp kéo dài tuổi thọ phương tiện, giảm phát thải và tiết kiệm chi phí đầu tư ban đầuĐặc biệt, đối với các doanh nghiệp vận tải hoặc đơn vị sở hữu đội xe lớn, giải pháp này có thể góp phần giảm chi phí vận hành và hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh diễn ra từng bước.

Tuy nhiên, kinh nghiệm từ Ấn Độ cũng cho thấy để mô hình này phát triển hiệu quả cần có hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng, quy trình kiểm định phù hợp và các chính sách hỗ trợ đủ mạnh. Bên cạnh đó, việc phát triển hạ tầng sạc điện đồng bộ vẫn là yếu tố quan trọng để bảo đảm quá trình điện hóa giao thông diễn ra bền vững.