Tận dụng khủng hoảng nhiên liệu, xe điện Trung Quốc mở rộng thị phần tại Đông Nam Á

Trong bối cảnh đó, các nhà sản xuất Trung Quốc nhanh chóng tận dụng cơ hội để mở rộng xuất khẩu và hiện diện tại khu vực vốn được xem là “thủ phủ xe máy” của thế giới.

Giá xăng tăng cao thúc đẩy làn sóng chuyển sang xe điện

Tại Phnom Penh, thủ đô Campuchia, Chan Dy, 38 tuổi, nhân viên văn phòng một công ty tư nhân vừa quyết định chuyển từ xe máy chạy xăng sang xe điện. Theo Chan, điều này giúp anh tiết kiệm được một khoản chi phí đáng kể: “Khi sử dụng xe xăng, mỗi ngày tôi thường tốn khoảng 5 USD tiền nhiên liệu. Tôi nghĩ rằng nếu chuyển sang xe máy điện, chi phí sẽ tiết kiệm hơn rất nhiều, chỉ khoảng 0,5 đến 0,7 USD cho mỗi lần sạc. Xe điện cũng có thiết kế đẹp và tốc độ phù hợp để di chuyển trong thành phố.”

Thời gian gần đây, các phương tiện thân thiện môi trường đang ngày càng phổ biến tại Campuchia. Nắm bắt xu hướng, nhiều nhà sản xuất xe điện hai bánh và scooter điện đẩy mạnh hiện diện tại thị trường này, mang đến nhiều lựa chọn hơn cho người tiêu dùng.

Chan Dy cho rằng, việc chuyển từ xe máy truyền thống sang xe điện là thay đổi tích cực với người dân địa phương. Không chỉ góp phần giảm ô nhiễm môi trường, xe điện còn giúp tiết kiệm đáng kể chi phí đi lại và sinh hoạt hằng ngày.

Nhiều người tiêu dùng Campuchia đánh giá các dòng xe điện sản xuất tại Trung Quốc có chất lượng ổn định, tiết kiệm năng lượng. Với chi phí vận hành thấp cùng thiết kế hiện đại, xe điện được dự báo sẽ ngày càng trở nên phổ biến. Ông Yiv Phanna, Giám đốc điều hành người địa phương của một hãng xe điện Trung Quốc cho biết: “Một số mẫu xe điện mỗi lần sạc có thể đi tới 70 km, một số mẫu khác thậm chí 200 km. Các mẫu xe điện ở chi nhánh của chúng tôi có chất lượng cao, tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường."

Xe điện hai bánh của Trung Quốc đang ngày càng mở rộng hiện diện tại thị trường Đông Nam Á, đặc biệt trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao và nguồn cung xăng dầu thiếu ổn định.

Theo số liệu trong quý I năm nay, giá trị xuất khẩu xe điện hai bánh của Trung Quốc sang Myanmar tăng khoảng 620% so với cùng kỳ năm trước, đạt gần 65 triệu nhân dân tệ (khoảng 250 tỷ đồng). Xuất khẩu sang Lào và Campuchia cũng tăng lần lượt khoảng 26% và 34%, đạt khoảng 170 tỷ đồng và 150 tỷ đồng.

Myanmar là nơi ghi nhận làn sóng chuyển từ xe xăng sang xe điện rõ rệt nhất. Chính phủ nước này áp dụng cơ chế phân bổ nhiên liệu theo biển số chẵn – lẻ đối với ô tô cá nhân và xe máy chạy xăng. Trong bối cảnh đó, một đại lý địa phương nhập về 200 xe điện và nhanh chóng bán hết chỉ sau thời gian ngắn.

Xu hướng tương tự cũng đang xuất hiện tại Lào và Campuchia. Nhằm giảm áp lực từ giá nhiên liệu tăng cao, giữa tháng 3 vừa qua, Chính phủ Lào quyết định cắt giảm thuế tiêu thụ nhiên liệu. Trước đó, nhiều trường đại học trên cả nước giảm lịch học xuống còn ba ngày mỗi tuần để tiết kiệm năng lượng.

Theo Tân Hoa Xã, tại Campuchia, giá xăng, dầu diesel và khí hóa lỏng liên tục tăng kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát. Kênh New China TV thông tin: “Chính phủ Campuchia khuyến khích người dân sử dụng xe đạp, xe máy điện vì chúng thân thiện với môi trường và tiết kiệm chi phí hơn.”

Một lãnh đạo doanh nghiệp xe điện Trung Quốc cho biết công ty của họ đã nhanh chóng mở rộng hệ thống đại lý tại Lào và Campuchia ngay trong quý I năm nay nhằm đáp ứng nhu cầu tăng mạnh của thị trường. Các nguồn tin trong ngành nhận định quy mô thực tế của hoạt động xuất khẩu có thể còn lớn hơn nhiều so với số liệu hải quan, do nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đang xuất khẩu linh kiện rời để lắp ráp tại chỗ, qua đó tận dụng các ưu đãi về thuế.

Cơ hội lớn nhưng chưa dễ bền vững

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng sự gia tăng nhu cầu do khủng hoảng nhiên liệu hiện nay chủ yếu mang tính ngắn hạn, trong khi triển vọng dài hạn của xe điện hai bánh tại Đông Nam Á vẫn đối mặt với nhiều thách thức.

Theo nghiên cứu của Công ty chứng khoán và dịch vụ tài chính của Trung Quốc Guotai Haitong, khoảng 15 triệu xe máy được tiêu thụ tại 9 quốc gia Đông Nam Á trong năm 2025, nhưng tỷ lệ xe điện vẫn còn ở mức khá thấp.

Một trong những trở ngại lớn nhất nằm ở công nghệ sản phẩm. Đại diện một doanh nghiệp xe điện hàng đầu Trung Quốc cho biết các mẫu sử dụng pin axit-chì có giá rẻ hơn xe máy chạy xăng, nhưng quãng đường di chuyển ngắn và độ bền chưa cao. Trong khi đó, các dòng xe sử dụng pin lithium-ion hiện đại hơn lại có giá thành quá cao để phổ biến rộng rãi.

Trước xu hướng này, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đang đẩy mạnh xây dựng năng lực sản xuất ngay tại khu vực Đông Nam Á nhằm mở rộng thị phần và nâng cao khả năng cạnh tranh.

Có thể thấy, khủng hoảng năng lượng và giá nhiên liệu leo thang đang mở ra cơ hội tăng trưởng hiếm có cho thị trường xe điện hai bánh tại Đông Nam Á, đồng thời giúp các doanh nghiệp Trung Quốc nhanh chóng mở rộng ảnh hưởng trong khu vực.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, phía sau đà tăng trưởng mạnh mẽ đó, bài toán về công nghệ pin, giá thành sản phẩm và hạ tầng phục vụ xe điện vẫn là những rào cản lớn. Để xu hướng chuyển đổi này thực sự bền vững, các quốc gia Đông Nam Á sẽ cần nhiều hơn một cú hích từ khủng hoảng nhiên liệu, đó là những chính sách dài hạn, hạ tầng đồng bộ và các dòng xe phù hợp với khả năng chi trả của người dân.

Tại Việt Nam, làn sóng chuyển dịch sang xe điện hai bánh đang diễn ra rõ nét hơn bao giờ hết, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM, nơi mật độ xe máy thuộc hàng cao nhất khu vực. Việc giá xăng liên tục biến động trong thời gian gần đây khiến nhiều người bắt đầu cân nhắc xe điện như một giải pháp tiết kiệm chi phí di chuyển hằng ngày. Không chỉ người lao động hay sinh viên, các đơn vị giao hàng, xe công nghệ cũng dần chuyển sang sử dụng xe điện để giảm áp lực nhiên liệu.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang trở thành thị trường chiến lược của nhiều doanh nghiệp nước ngoài trong đó có Trung Quốc. Hàng loạt nhà máy được xây dựng cho thấy các hãng xe điện muốn tận dụng lợi thế vị trí địa lý, chi phí sản xuất và nhu cầu ngày càng tăng của người tiêu dùng Việt. Đồng thời, các chính sách định hướng phát triển giao thông xanh của Chính phủ cũng tạo thêm động lực cho quá trình chuyển đổi.

Tuy nhiên, thị trường Việt Nam vẫn đối mặt nhiều thách thức tương tự các nước Đông Nam Á khác. Giá xe điện chất lượng cao vẫn còn khá đắt so với thu nhập của người dân. Ngoài ra, tâm lý lo ngại về độ bền pin, quãng đường di chuyển và khả năng sửa chữa cũng khiến không ít người tiêu dùng còn dè dặt. Dù vậy, với sức ép từ ô nhiễm môi trường và xu hướng hạn chế xe xăng trong tương lai, xe điện hai bánh được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng thị phần tại Việt Nam trong những năm tới.