Bangkok trước thách thức an toàn đường sắt đô thị

Thảm kịch khiến 8 người thiệt mạng, 30 người khác bị thương và kéo theo hàng loạt câu hỏi về những lỗ hổng tồn tại quá lâu trong hệ thống giao thông đô thị của Thái Lan.

 Thảm kịch ở nút giao tử thần

Sau vụ tai nạn, hiện trường nhanh chóng được dọn dẹp. Những mảnh vỡ, đống đổ nát biến mất chỉ sau một đêm. Nhưng với nhiều người dân Bangkok, cảm giác bất an vẫn còn nguyên mỗi khi đi qua khu vực này.

Nút giao gần nhà ga Makkasan nơi xảy ra tai nạn từ lâu được xem là một trong những điểm giao cắt hỗn loạn nhất Bangkok. Nhìn từ trên cao mới thấy rõ sự chằng chịt của các làn xe đổ dồn từ nhiều hướng.

Ô tô, xe buýt, xe máy, thậm chí cả người đi bộ chen chúc nhập làn trong không gian hẹp, đặc biệt vào giờ cao điểm buổi sáng.Theo mô tả của nhiều tài xế, việc xảy ra tai nạn nghiêm trọng dường như chỉ còn là vấn đề thời gian.

Ở điểm giao cắt này, các dòng xe thường xuyên bị chặn đứng bởi lượng phương tiện quá lớn. Nhiều ô tô, xe máy buộc phải dừng ngay trên đường ray khi ùn tắc kéo dài. Dù khu vực đã được kẻ vạch vàng nhằm giữ khoảng trống cho tàu đi qua, nhưng quy định đó liên tục bị phá vỡ trong thực tế. Một số người dân chia sẻ:

“Mỗi ngày có rất nhiều ô tô, xe máy vội vã băng qua đường ray, ngay cả khi barie đã đóng. Quả thực trước đây tôi cũng từng làm như vậy, nhưng tôi nghĩ đã đến lúc chúng ta phải thay đổi thói quen.”

“Theo tôi mọi người cần tuân thủ luật giao thông. Như vậy sẽ tốt hơn là để xảy ra tai nạn rồi mới sửa chữa và đặt thêm quy định.”

Đoạn video ghi lại hình ảnh vào những ngày bình thường cho thấy, giao thông ở nút giao này thường xuyên ùn ứ, nhân viên gác chắn liên tục chạy qua lại để ngăn dòng xe, cố giữ cho đường ray thông thoáng trước khi tàu tới. Sau khi thanh chắn được hạ xuống, vẫn còn nhiều người và xe máy cố băng qua.

Nhưng hôm xảy ra thảm kịch, mọi thứ vượt khỏi tầm kiểm soát. Khi tàu hàng tiến tới, chiếc xe buýt cùng nhiều phương tiện khác bị mắc kẹt giữa đường ray do dòng xe phía trước không thể di chuyển. Thanh chắn không thể hạ xuống hoàn toàn vì khu vực vẫn còn phương tiện chắn ngang. Trong lúc nhân viên gác chắn cố xử lý tình huống, đoàn tàu vẫn lao tới mà không giảm tốc kịp thời.

Kênh CNA dẫn lời lãnh đạo Cục Vận tải Đường sắt Thái Lan cho biết: “Đoàn tàu chở hàng nặng hàng nghìn tấn cần ít nhất khoảng 2 km để dừng hẳn. Tuy nhiên, hệ thống phanh khẩn cấp chỉ được kích hoạt khi đoàn tàu còn cách điểm giao cắt khoảng 100 mét. Khi đó đã quá muộn. Đoàn tàu lao vào các phương tiện với tốc độ khoảng 35 km/h."

Những gì diễn ra sau vụ tai nạn kinh hoàng còn khiến dư luận Thái Lan phẫn nộ hơn nữa. Kết quả điều tra ban đầu cho thấy lái tàu dương tính với ma túy. Người này cũng không có giấy phép điều khiển tàu hợp lệ. Theo lời khai ban đầu, lái tàu thừa nhận thường xuyên sử dụng ma túy đá và cần sa.

Không chỉ vậy, cảnh sát còn phát hiện người này từng liên quan đến một vụ việc về ma túy vào năm 2019. Điều khiến nhiều người đặt câu hỏi là bằng cách nào một người không đủ điều kiện pháp lý và có dấu hiệu liên quan đến ma túy vẫn có thể điều khiển đoàn tàu chở hàng hoạt động trong khu vực đông dân cư.

Lỗ hổng quản lý và bài toán an toàn đường sắt

Song, với nhiều chuyên gia và người dân Bangkok, vấn đề không chỉ nằm ở một cá nhân. Sau vụ tai nạn, giao thông tại khu vực gần như không thay đổi đáng kể. Nhiều ô tô và xe buýt tiếp tục dừng giữa đường ray trong giờ cao điểm. Người tham gia giao thông vẫn cố vượt qua khi tín hiệu cảnh báo tàu đã bật.

Nhà báo Nad Bunnag từ Kênh Thai PBS World nhận định: “Nguyên nhân dẫn đến vụ tai nạn không chỉ là sự thiếu ý thức của các tài xế mà còn liên quan đến tình trạng giao thông và điều kiện cơ sở hạ tầng đường bộ, đường sắt.”

Thực tế tại Bangkok, nhiều điểm giao cắt đường bộ với đường sắt đang hoạt động trong tình trạng quá tải kéo dài. Điều này khiến các dòng xe thường xuyên bị dồn ứ liên hoàn. Khi tín hiệu tàu sắp đến, nhiều tài xế vẫn cố lao qua trước khi rào chắn hạ xuống, khiến xe bị mắc kẹt giữa đường ray.

Các chuyên gia giao thông cũng chỉ ra, hệ thống đèn tín hiệu tại nhiều giao cắt đường sắt ở Bangkok chưa được đồng bộ với tín hiệu cảnh báo tàu. Vì vậy, tình trạng xe máy vượt đèn đỏ, chen qua đường ray trước khi tàu đến vẫn diễn ra phổ biến.

Theo thống kê của Cơ quan Đường sắt Quốc gia Thái Lan, trên toàn quốc hiện có khoảng 2.600 điểm giao cắt đường sắt. Trung bình mỗi năm xảy ra gần 90 vụ tai nạn tại các đường ngang này. Riêng năm 2025 ghi nhận tới 121 vụ, khiến 68 người thiệt mạng và 186 người bị thương.Những con số cho thấy tai nạn đường sắt tại Thái Lan không phải sự cố cá biệt, mà là vấn đề kéo dài nhiều năm.

Bộ Giao thông Thái Lan thông báo, gia đình mỗi nạn nhân thiệt mạng sẽ nhận khoản bồi thường 2,3 triệu baht (gần 1,8 tỷ đồng). Những người bị thương được hỗ trợ từ 130.000 baht đến tối đa 1 triệu baht.

Nhưng với nhiều người dân Bangkok, tiền bồi thường không thể xóa đi nỗi ám ảnh còn hiện hữu mỗi ngày tại các đường ngang tàu hỏa.

Điều khiến dư luận lo ngại nhất là sau mỗi vụ tai nạn nghiêm trọng, những cảnh báo quen thuộc được nhắc lại: giao thông hỗn loạn, tài xế vi phạm, hệ thống thiếu đồng bộ, lực lượng kiểm soát quá tải. Thế nhưng các vấn đề ấy vẫn tiếp tục tồn tại qua nhiều năm mà chưa được giải quyết triệt để.

Vụ tai nạn tại Bangkok cũng gợi nhiều suy nghĩ đối với Việt Nam, nơi vẫn còn nhiều điểm giao cắt giữa đường sắt và đường bộ tồn tại ngay trong khu dân cư đông đúc. Tại nhiều thành phố lớn, đặc biệt ở Hà Nội hay TP.HCM, hình ảnh xe máy, ô tô cố vượt qua đường ray khi chuông cảnh báo vang lên không phải điều hiếm gặp.

Không ít trường hợp phương tiện dừng ngay trên đường ray gây nguy cơ tai nạn rất lớn nếu tàu tới bất ngờ.Thực tế cho thấy, dù hệ thống rào chắn, đèn tín hiệu hay biển cảnh báo đã được lắp đặt ở nhiều nơi, nhưng ý thức chấp hành luật giao thông của một bộ phận người dân vẫn còn hạn chế. Nhiều người sẵn sàng đánh đổi an toàn để tranh thủ vượt qua vài giây trước khi tàu tới.

Từ câu chuyện ở Bangkok có thể thấy, tai nạn nghiêm trọng thường không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là sự cộng dồn của nhiều lỗ hổng: ý thức người tham gia giao thông, áp lực hạ tầng đô thị, công tác kiểm soát và cả sự thiếu đồng bộ trong vận hành hệ thống. Đó cũng là lời cảnh báo để các đô thị tiếp tục rà soát các điểm giao cắt nguy hiểm, siết chặt xử lý vi phạm và đầu tư hạ tầng an toàn hơn trước khi tai nạn xảy ra.