Ấn Độ nỗ lực bảo tồn di sản, hệ thống xe điện cuối cùng ở Kolkata

Giờ đây, lượng xe điện ngày càng ít ỏi đang đối mặt với một tương lai bất định, khi Ấn Độ chuẩn bị nói lời tạm biệt với một trong những mạng lưới xe điện cuối cùng còn sót lại trên thế giới.

Tháng 9 năm ngoái, Người đứng đầu cơ quan vận tải Tây Bengal, ông Sri Snehasis Chakraborty, đã công bố kế hoạch ngừng hoạt động hệ thống xe điện - hệ thống lâu đời nhất ở châu Á và cuối cùng ở Ấn Độ do tình trạng tắc nghẽn giao thông ngày càng trầm trọng tại đây. Mặc dù chính phủ nước này đã đề xuất giữ lại một đoạn đường di sản ngắn, quyết định này đã gây ra sự bất bình rộng rãi, dẫn đến một cuộc chiến pháp lý khi cư dân và những người bảo tồn di sản đấu tranh để cứu lấy tuyến xe điện.

Từng hoạt động với 52 tuyến đường vào những năm 1970, mạng lưới này đã bị thu hẹp đáng kể xuống chỉ còn 25 tuyến vào năm 2015, và hiện chỉ còn lại hai tuyến, Tuy nhiên, cả hai tuyến này đang được các nhà hoạt động lo ngại cũng sẽ sớm biến mất.

Tuyến xe đầu tiên của Kolkata là một phương tiện kéo bằng ngựa, bắt đầu hoạt động vào năm 1873 và được điện khí hóa vào năm 1902. Tuyến xe di chuyển chậm chạp giữa dòng xe cộ đông đúc ở Kolkata có vé chỉ 7 rupee (0,08 đô la) - rẻ hơn vé xe buýt - và chủ yếu thu hút những người muốn cảm giác bình yên để có được một chút hoài niệm.

Đứng trước tấm bảng giờ tàu chạy vẫn còn viết tay, ông Bacchu Sidda, một người soát vé 36 năm kinh nghiệm cho biết: “Tôi đã chứng kiến rất nhiều thay đổi. Đầu tiên, khi tôi mới gia nhập vào những năm 90, có 340 xe điện hoạt động ở Kolkata. Dần dần, con số này giảm xuống còn 7-8 xe điện.”

Đối với nhiều người, xe điện không chỉ đơn thuần là phương tiện giao thông, nó  còn là minh chứng lịch sử và bản sắc của thành phố. Deep Das, 19 tuổi, sinh viên báo chí và là thành viên của Hiệp hội Người sử dụng Xe điện Kolkata (CTUA), tổ chức đã vận động từ năm 2016 để cứu hệ thống này, bày tỏ:

“Tôi yêu xe điện và tôi không biết điều gì sẽ xảy ra với mình nếu một ngày nào đó, xe điện thực sự rời khỏi thành phố. Bởi vì tôi yêu xe điện hơn cả bản thân mình, tôi cảm thấy nó là một phần của cuộc sống, một phần của gia đình tôi. Vì vậy, việc nhìn thấy xe điện mỗi ngày rất quan trọng đối với tôi. Nếu nó biến mất, sẽ giống như một phần cơ thể tôi rời bỏ tôi vậy.”

Nhóm hoài niệm xe điện Kolkata cho rằng việc loại bỏ xe điện không chỉ sai lầm mà còn là bước thụt lùi đối với sự phát triển bền vững môi trường, bởi vì những phương tiện điện này cung cấp một giải pháp thay thế thân thiện với môi trường so với các phương tiện giao thông gây ô nhiễm nặng nề ở Kolkata.

So sánh với các thành phố lớn khác đang xây dựng hoặc mở rộng hệ thống xe điện như một phần của nỗ lực tái tạo đô thị, ông Sagnik Gupta, thư ký liên tịch của Hiệp hội người sử dụng xe điện Kolkata cho rằng, thật sai lầm nếu những cố đô nhu Kolkata bỏ đi di sản của mình là xe điện bởi đây là lựa chọn rẻ hơn và tiết kiệm năng lượng hơn so với xe buýt điện.

“Thật đáng buồn với những gì đã xảy ra với hệ thống xe điện thân yêu của chúng ta kể từ năm 2016. Trong khi hơn 450 thành phố trên toàn thế giới đang lựa chọn xe điện, đang khôi phục lại hệ thống này, thì ở Kolkata, chúng ta lại vứt bỏ nó, từ chối nâng cấp và thẳng thừng tuyên bố rằng xe điện ở Kolkata nên bị xóa sổ.”

Vấn đề trở nên nan giải hơn khi hệ thống xe điện ở đây liên tục xuống cấp, chỉ còn một trạm xe điện hoạt động, khiến Hiệp hội người sử dụng xe điện Kolkata phải đưa vụ việc ra tòa. Hiện tại, vụ việc đang được Tòa án Tối cao Kolkata xem xét, đồng thời thành lập một Ủy ban tư vấn để tìm cách khôi phục và duy trì dịch vụ xe điện ở Kolkata. Bởi vậy, xe điện vẫn có thể hoạt động trước khi chính phủ ra quyết định cuối cùng về việc bảo tồn hay xóa bỏ loại hình vận tải gắn liền với ký ức, hoài niệm này./.