Vì sao Trung Quốc cấm quảng cáo thuật ngữ “lái xe thông minh” và “lái xe tự động”?

Theo hãng tin Reuters, từ giữa tháng 4 vừa qua, Chính phủ Trung Quốc đã đưa ra lệnh cấm các nhà sản xuất ô tô sử dụng thuật ngữ "lái xe thông minh" và "lái xe tự động" trong quảng cáo khi đề cập đến tính năng hỗ trợ lái xe.

Quyết định này được Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc công bố trong một cuộc họp với gần 60 đại diện từ các nhà sản xuất ô tô.

Động thái này diễn ra sau vụ tai nạn nghiêm trọng liên quan tới xe ô tô Xiaomi SU7 vào cuối tháng 3. Vào thời điểm xảy ra vụ tai nạn, xe ở chế độ hỗ trợ lái xe thông minh (ADAS) và chạy với tốc độ 116 km/h trên cao tốc Đức Thượng, kết nối thành phố Đức Châu (tỉnh Sơn Đông) và Thượng Nhiêu (tỉnh Giang Tây).

Khi gặp công trường đoạn qua Đồng Lăng, tỉnh An Huy, với làn đường bị đóng lại bằng rào chắn và điều hướng sang làn ngược chiều, hệ thống trên xe phát tín hiệu nhắc nhở và bắt đầu giảm tốc độ. Tài xế khi đó nắm quyền điều khiển và tiếp tục giảm tốc độ, nhưng sau đó xe đã lao vào dải phân cách và bốc cháy, hậu quả khiến 3 người tử vong.

Vụ việc đã dấy lên nhiều lo ngại về an toàn, nhất là những mẫu xe được quảng cáo có tích hợp công nghệ tự lái, công nghệ lái xe thông minh. Ông Simon Burton, Giám đốc khoa học về Đảm bảo an toàn tại Viện Fraunhofer chuyên nghiên cứu về hệ thống tự động, AI chia sẻ:

“Có thể nói rằng, các hệ thống liên quan đến công nghệ tự lái đang trở nên phức tạp, và kéo theo đó là sự không chắc chắn trong hệ thống cũng tăng theo, trở nên khó đoán. Môi trường mà các công nghệ này học hỏi như các luồng giao thông, đặc điểm trực quan của người đi bộ, các vật thể xuất hiện trên đường v.v… cũng liên tục thay đổi.

Thứ hai, các công nghệ cảm biến hiện tại cũng chưa phải hoàn hảo. Luôn có một độ nhiễu, độ sai lệch nhất định với các bộ cảm biến. Nói cách khác, chúng ta đang cố nắm bắt một môi trường phức tạp bằng một tập hợp các công nghệ, cảm biến chưa hoàn thiện”.

Theo quy định mới, các nhà sản xuất ô tô không còn được phép thử nghiệm và cải thiện ADAS của mình thông qua các bản cập nhật phần mềm từ xa cho các xe đã giao cho khách hàng mà không được chấp thuận. Thay vào đó, họ phải thực hiện đầy đủ các thử nghiệm để đảm bảo các bản cập nhật không gây ra lỗi, và sau đó phải có sự chấp thuận từ phía cơ quan chức năng trước khi tiến hành cập nhật.

Cũng theo Reuters, thời gian gần đây, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang bước vào một cuộc cạnh tranh khốc liệt khi liên tiếp tung ra các dòng xe mới với tâm điểm chính là hệ thống lái xe thông minh ADAS. Tập đoàn BYD đã ra mắt ít nhất 21 mẫu xe giá rẻ vào tháng 2 với giá dưới 10.000 USD, được trang bị tính năng "lái xe thông minh" miễn phí. Nhiều đối thủ cạnh tranh bao gồm Leapmotor và Toyota đã nhanh chóng làm theo, giới thiệu các phương tiện giá cả phải chăng với các tính năng tương tự.

Hiện các cơ quan chức năng của Trung Quốc đang thắt chặt việc giám sát, quản lý các công nghệ ô tô, nhất là có liên quan tới xe điện vì ngành này đang phát triển nhanh hơn dự kiến, với doanh số bán xe điện và xe hybrid chiếm hơn một nửa tổng doanh số bán xe vào năm ngoái, đạt được cột mốc trước thời hạn của các nhà hoạch định.

Allen Wans, phóng viên của hãng tin Bloomberg chia sẻ: “Hội chợ ô tô Thượng Hải vừa qua ghi nhận các điểm nhấn chủ yếu tập trung vào xe điện và công nghệ. Tuy nhiên, các nhà nhà sản xuất Trung Quốc dường như đã phải tạm ngưng một phần kế hoạch quảng bá liên quan tới các công nghệ hỗ trợ lái xe sau những quy định mới được chính phủ nước này đưa ra. Hiện các công ty buộc phải công khai về việc hệ thống hỗ trợ lái xe của họ làm được và không làm được những gì, cũng như không được phép quảng cáo quá sự thật. Những quy định mới này sẽ ảnh hưởng khá nhiều trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt như hiện nay”.

Trung tâm nghiên cứu an toàn giao thông của Bộ An ninh Công cộng Trung Quốc cho biết, các nhà sản xuất ô tô lừa dối người tiêu dùng bằng cách bịa đặt hoặc phóng đại chức năng lái xe hỗ trợ trong quảng cáo có thể đối mặt với các khoản tiền phạt gấp 5-10 lần phí quảng cáo hoặc bị thu hồi giấy phép kinh doanh, dẫn chiếu luật quảng cáo của Trung Quốc.

Nhiều chuyên gia cho rằng, việc thắt chặt quản lý sẽ làm tăng chi phí và giảm tốc độ phát triển của ngành. Tuy nhiên, nó cũng có thể đẩy nhanh quá trình hợp nhất trong ngành công nghiệp ô tô đông đúc của Trung Quốc, vốn đang phải đối mặt với tình trạng dư thừa công suất.

Trở lại với Việt Nam, từ năm 2021 đã có doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu phát triển ô tô tự lái. Nhưng đến nay hành lang pháp lý với loại xe này vẫn còn bỏ ngỏ. Để xe tự lái hoạt động, ngoài các quy định, tiêu chuẩn về kỹ thuật, đăng kiểm, còn cần có khung pháp lý cho sự vận hành của loại phương tiện này.

Theo TS Trần Việt Dũng, Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh, một vấn đề hết sức quan trọng phải được giải quyết sớm, đó là trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự khi xe tự lái gây tai nạn. Trách nhiệm pháp lý này sẽ thuộc về ai, chủ phương tiện hay nhà sản xuất? Nếu không sớm ban hành khung pháp lý, sẽ chẳng ai dám mua xe tự lái, các nghiên cứu sẽ bị xếp xó và cũng chẳng có sản xuất.