Nhận diện tin giả, bảo đảm an toàn thông tin bầu cử

Chúng ta đang ở rất gần ngày hội lớn của toàn dân – cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Thế nhưng, trên "xa lộ thông tin" mà chúng ta lướt mỗi ngày, bên cạnh những luồng tin chính thống, vẫn luôn tồn tại những "hố đen" tin giả, những thông tin xuyên tạc đầy tinh vi nhằm làm nhiễu loạn niềm tin xã hội.

Làm thế nào để nhận diện các phương thức và thủ đoạn tung tin giả, tin đồn thất thiệt? Cần thực hiện những giải pháp gì để bịt “lỗ hổng” trên không gian mạng và thiết lập cơ chế “phòng ngừa từ sớm, từ xa”?

 Câu trả lời có trọng Tọa đàm phát thanh với chủ đề: “Nhận diện tin giả, bảo đảm an toàn thông tin bầu cử ”, 16h00 chủ nhật, ngày 08/03/2026, trực tiếp trên FM91 và vovgiaothong.vn với sự tham gia của 2 vị khách mời: TS Lê Quốc Vinh, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc của Tập đoàn Truyền thông Lê (Le Media Group) và TS Đặng Minh Tuấn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu ứng dụng công nghệ CMC

 Tin giả về bầu cử lan trên mạng: Nhận diện và cảnh giác

Trước thềm bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031, bên cạnh những thông tin về các ứng cử viên được công khai trên các trang thông tin và mạng xã hội, thời gian gần đây cũng xuất hiện nhiều thông tin giả, tin đồn thất thiệt trên không gian mạng.

Một số người dân phản ánh:

"Thường em thấy có những chương trình sử dụng AI, họ cắt ghép video hay cắt ghép những lời nói không đúng, biến thành những dạng bình thường. Người già mà mở điện thoại ra không biết cái nào thật, cái nào giả.  Em thấy rất độc hại."

"Kênh thông tin của em không có những thông tin tiêu cực như thế và thấy rất nhiều hình ảnh thông tin tự ứng cử cũng có nhiều thông tin hay trên các nền tảng."

"Trước còn có những trang, page dạng chống đối nhưng bây giờ ít hơn rồi, hầu như không có."

"Các mạng xã hội Thread, Instagram, gần đây cũng đưa tin vào một số đại biểu quốc hội. Đầu tiên, em cũng cũng giật mình và sau đó bàn tán với nhau, Có một bộ phận bàn tán với nhau về những hình ảnh không hay hoặc những tin đồn. Gần đây có một số thông tin, cháu nghĩ không là thật, nhưng cháu cũng băn khoăn nếu không có thông tin ngược lại, cũng băn khoăn khi mà nhân vật đấy xuất hiện."

Theo các chuyên gia về an toàn thông tin, một trong những thủ đoạn phổ biến của các thế lực thù địch, cơ hội chính trị, phản động là tung tin sai sự thật trên không gian mạng về quy trình hiệp thương, giới thiệu người ứng cử, tiêu chuẩn đại biểu và bóp méo bản chất của bầu cử. Các đối tượng cố tình xuyên tạc về việc lựa chọn ứng viên đã được “sắp đặt”, “không có cạnh tranh thực chất”... nhằm phủ định tính dân chủ của chế độ.

Điều đáng nói, các thế lực thù địch tận dụng mạng xã hội để tiếp cận với giới trẻ. Khi thông tin sai lệch được chia sẻ với tốc độ cao, nếu không được nhận diện và xử lý kịp thời sẽ dễ tạo hiệu ứng đám đông, tác động tiêu cực đến nhận thức xã hội.

Em Nguyễn Nam Anh, Uỷ viên Ban chấp hành Liên chi đoàn khoa Chính trị học, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam phản ánh:

"Trên mạng xã hội rất nhiều thông tin xấu độc, xuyên tạc làm xấu các hình ảnh của những người ứng cử đại biểu Quốc hội. Cá nhân chúng tôi là những người trẻ nhiều khi cũng khó có thể xác minh là thật hay giả, nữa là những người già, người trung niên, chưa có nhiều kinh nghiệm trong sử dụng mạng xã hội rất dễ bị lôi kéo, rất dễ bị những thông tin xấu độc đấy làm ảnh hưởng đến tâm lý, khiến người dân cảm thấy hoang mang trước thông tin xấu độc."

Theo quan sát của Đại tá Đỗ Phú Thọ, Tổng biên tập Báo Cựu chiến binh Việt Nam, trước ngày chuẩn bị diễn ra những sự kiện trọng đại của đất nước, các thế lực thù địch thường xuyên tăng cường các âm mưu thủ đoạn để chống phá Đảng, Nhà nước và nhân dân ta, và cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026- 2031 cũng không phải ngoại lệ. Tuy nhiên, lần này, phương thức và thủ đoạn của thế lực thù địch có sự khác biệt:

"Năm nay, các thế lực thù địch và cơ hội chính trị là tận dụng tiến bộ của khoa học công nghệ nhất là trí tuệ nhân tạo, chúng tung ra những hình ảnh cắt ghép, xuyên tạc, bôi nhọ các đồng chí lãnh đạo Đảng nhà nước với thủ đoạn hết sức tinh vi. Nó có khả năng làm giả những hình ảnh, những âm thanh rất khó nhận biết, có những thông tin là thật nhưng pha trộn một vài thông tin không đúng sự thật. Chính vì vậy, cử chi nhầm lẫn đó là những thông tin sự thật, đó là những thông tin từ cơ quan có trách nhiệm."

Bên cạnh đó, các đối tượng xấu còn có thủ đoạn tấn công, xâm nhập vào  hệ thống thông tin, trang mạng của các cơ quan, đơn vị, đặc biệt là những hệ thống liên quan đến truyền tải thông tin chính thức về bầu cử, thậm chí chỉnh sửa, đưa những thông tin sai lệch gây hoang mang dư luận.

Ngăn chặn tin sai lệch, giữ vững niềm tin cử tri

Ngày 6/3 vừa qua, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Hà Nội đã phát hiện và xử lý 2 trường hợp đăng tải thông tin sai sự thật liên quan đến cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 theo quy định tại Điều 101 Nghị định 15 năm 2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử, được sửa đổi, bổ sung bằng Nghị định số 14 năm 2022 và Nghị định 211 năm 2025.

Trước đó, công an tỉnh Lâm Đồng cũng đã phát hiện và đang củng cố hồ sơ để xử lý 2 trường hợp trên địa bàn dùng mạng xã hội để đăng tải nội dung xúc phạm ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Nhằm đảm bảo an toàn thông tin cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội, bảo vệ tính công bằng, dân chủ của quá trình bầu cử, Đại tá Đỗ Phú Thọ, Tổng biên tập Báo Cựu chiến binh Việt Nam cho rằng, cần đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền để cho người dân hiểu được tầm quan trọng và ý nghĩa của ngày bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp là ngày hội của toàn dân. Cùng với đó, các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương chủ động cung cấp thông tin về cuộc bầu cử:

"Chúng ta phải có những thông tin chính thống ở trên báo chí từ các cơ chức năng và những thông tin truyền miệng. Các cấp ủy, chính quyền địa phương phải đi đến từng nhà để vận động giúp đỡ các cử tri hiểu rõ tầm quan trọng ý nghĩa cuộc bầu cử. Và qua đó, động viên các tầng lớp nhân dân để tham gia cuộc bầu cử đúng luật và đúng trách nhiệm nghĩa vụ của công dân."

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần phải vạch mặt chỉ tên, nhận diện những âm mưu thâm độc của các thế lực thù địch để các cử tri hiểu rõ và đấu tranh có hiệu quả với những thông tin sai lệch đó.

Theo Chuyên gia công nghệ, TS. Đoàn Trung Sơn, các ứng cử viên phải chủ động công khai các chương trình hành động trực tiếp và trực tuyến một cách minh bạch, rõ ràng và kịp thời đến các cử tri, đảm bảo cạnh tranh công bằng, các ứng cử viên tuyệt đối không sử dụng, tiếp tay cho các chiến dịch gây ảnh hưởng đến uy tiến của các ứng cử viên khác. Ông Sơn cho rằng, cần xây dựng kịch bản xử lý trong trường hợp xuất hiện những tin giả, tin đồn thất thiệt:

"Xây dựng cơ chế phản ứng nhanh khi xuất hiện tin giả liên quan đến các ứng viên, quy trình bầu cử hoặc kết quả kiểm phiếu, phối hợp với các cái nền tảng mạng xã hội nhằm phát hiện nhanh, gỡ bỏ hoặc là gắn cảnh báo với các nội dung sai sự thật, xử lý nghiêm theo pháp luật đối với các hành vi cố ý tung tin sai lệch gây ảnh hưởng đến an ninh bầu cử. Ngoài ra, cũng cần nhanh chóng phản hồi khi có các  thông tin sai sự thật. Trường hợp này cũng cần phản hồi tới các cơ quan, tổ chức để xử lý, nhất là đối với thông tin cá nhân của các ứng cử viên mà bị đưa tin sai sự thật trên các nền tảng mạng xã hội."

Các chuyên gia an toàn thông tin cho rằng, người dân và cử tri cũng cần chủ động kiểm tra các nguồn tin, ưu tiên các thông tin từ các báo, nguồn thông tin chính thống, không nên vội vã để chia sẻ các nội dung trên mạng xã hội khi nguồn tin chưa được xác minh, cảnh giác các nội dung mang tính kích động, gây chia rẽ. Đặc biệt, phát huy vai trò tiên phong, chủ động của những cử tri trẻ:

Em Nguyễn Nam Anh bày tỏ: "Những người trẻ nên tiên phong đầu tiên, vì những người trẻ là những người rất thông thạo về công nghệ, nên tích cực chia sẻ thông tin của những trang chính thống như trang Thông tin chính phủ, hay những trang báo để lan toả những thông điệp, những thông tin đúng. Bản thân tôi là người trẻ, là sinh viên, tôi luôn tích cực tham gia các câu lạc bộ Lý luận trẻ, thường xuyên đăng tải những thông tin chính thống và phản bác những bài viết mang tính phá hoại Đảng và Nhà nước."

"Giới trẻ bọn cháu không hay đọc báo. Những thông tin chính thống nên được đưa nên nhiều trang mạng hơn, nhiều nền tảng hơn (Insta, Thread, facebook..), cháu mong những thông tin chính thống nên xuất hiện trên các trang mạng cháu thường xuyên truy cập.", em Nguyễn Thuỳ Phương cho biết.

 Mỗi cá nhân là một người chiến sĩ trên không gian mạng và trên cơ sở đấy giúp cho cộng đồng có thể phản ứng lại được các cái tin giả, tin xấu tràn lan trên không gian mạng, đảm bảo an toàn thông tin cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội sắp tới. Đồng thời, các cơ quan chức năng kịp thời xử lý nghiêm các hành vi phát tán thông tin sai sự thật góp phần bảo vệ tính công bằng, dân chủ của quá trình bầu cử.