Dấu ấn của công nghệ và chuyển đổi số trong Bầu cử Quốc hội khóa XVI

Đặc biệt, lần đầu tiên, dấu ấn của công nghệ thông tin, chuyển đổi số được thể hiện rất đậm nét từ công tác quản lý cử tri, hồ sơ ứng cử và các bước liên quan.

Ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong kỳ bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân lần này được thể hiện ra sao? Giúp ích thế nào cho khâu chuẩn bị, tổ chức? Giúp phát huy quyền làm chủ của người dân và nâng cao chất lượng lá phiếu như thế nào?

Tọa đàm phát thanh với chủ đề: "Dấu ấn của công nghệ và chuyển đổi số trong kỳ bầu cử lần này", phát sóng lúc 12h30' thứ Sáu (06/3/2026) trên các kênh phát thanh và nền tảng số của Ban VOV Giao thông Quốc gia - Đài Tiếng nói Việt Nam.

Chương trình có sự tham gia của 2 vị khách mời: ĐBQH Nguyễn Quang Huân - Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội; và Chuyên gia công nghệ, TS. Đoàn Trung Sơn.

Phường Xuân Đỉnh, TP Hà Nội: Sẵn sàng cho ngày bầu cử

Chăm chú rà soát danh sách cử tri niêm yết tại tổ bầu cử số 6, phường Xuân Đỉnh, chỉ một lúc, ông Nguyễn Thành Long (sinh năm 1944, ở phường Xuân Đỉnh, TP. Hà Nội) đã tìm thấy danh sách cử tri của gia đình. Sau khi kiểm tra thông tin đầy đủ, ông Long rất yên tâm:

"Tôi thấy công tác chuẩn bị và mọi thứ tuyên truyền làm rất tốt đến từng người dân. Chúng tôi ra đây để xem lại danh sách của gia đình xem có đúng hay không. Đây là cách tuyên truyền rất xác đáng, rất vì quyền lợi của nhân dân".

Chị Nguyễn Thị Hồng Hạnh (phường Tây Hồ, Hà Nội) cùng nhóm bạn cũng đang tìm hiểu ký danh sách ứng viên đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 được niêm yết tại tổ bầu cử số 6, phường Xuân Đỉnh. Với việc tuyên truyền đến khu phố, chị Hạnh nắm khá rõ thông tin về các ứng cử viên:

"Em thấy các bác tuyên truyền rất tốt, rất nhiệt tình và tiếp cận dân rất tốt. Em đọc thông tin tại đây và qua mạng xã hội, thấy các ứng cử viên đều rất xuất sắc".

Ông Vũ Đình Khánh, Thành viên Tổ bầu cử số 6, phường xuân Đỉnh, TP. Hà Nội cho biết, hiện, công tác chuẩn bị cho cuộc bầu cử đã thực hiện theo đúng chủ trương của Thành phố, tiến hành niêm yết danh sách ứng cử viên Đại biểu Quốc hội, HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, rà soát, niêm yết danh sách cử tri…

"Chúng tôi đã niêm yết toàn bộ danh sách của cử tri của toàn bộ 3 tổ dân phố số 6, số 7, số 8 và niêm yết toàn bộ các ứng cử viên đại biểu Quốc hội, của Thành phố và của Phường và chúng tôi cũng cử các đồng chí trong tổ bầu cử trực thường xuyên ở đây. Mọi công tác chuẩn bị đến thời điểm này đã sẵn sàng, đầy đủ".

Theo ông Phùng Văn Toản, Phó trưởng Phòng Văn hóa- Xã hội phường Xuân Đỉnh, TP. Hà Nội, đến nay, cả hệ thống chính trị đã vào cuộc thực hiện công tác chuẩn bị bầu cử, từ việc lập và niêm yết danh sách cử tri, phát đến các tổ bầu cử để niêm yết theo đúng quy định.

Phường Xuân Đỉnh cũng thực hiện niêm yết danh sách hơn 52 nghìn cử tri trên địa bàn và các ứng cử viên Đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 tại các khu chung cư, nhà cao tầng để người dân tiện theo dõi:

"Ngoài các điểm bầu cử, trên địa bàn phường Xuân Đỉnh còn có 42 tòa nhà chung cư, thì tại các tòa nhà chung cư này, Phường cũng đã chỉ đạo tổ bầu cử thực hiện niêm yết danh sách cử tri và niêm yết người ứng cử tại các tòa nhà chung cư để cư dân tiện theo dõi, giám sát và thực hiện quyền công dân của mình".

Đồng chí Trương Trọng Đức, cảnh sát khu vực, Công an phường Xuân Đỉnh cho hay, Công an phường đã trích xuất dữ liệu từ phần mềm dữ liệu dân cư và thực hiện rà soát 3 lần để đưa ra cơ sở dữ liệu cử tri một cách chính xác nhất:

"Việc ứng dụng công nghệ trên phần mềm cử tri của hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hỗ trợ cho công an và UBND phường về việc lập danh sách cử tri đến từng gia đình và đến từng nhân khẩu, qua đó, những trường hợp di chuyển đến nơi khác, qua đó có thể biết công dân đang ở đâu để hướng dẫnc ông dân bầu cử hoặc đăng ký bầu cử ở nơi đó".

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 là một sự kiện chính trị trọng đại, là dấu mốc khẳng định quyền làm chủ của nhân dân và sự vận hành nghiêm túc của bộ máy dân chủ.

Từ khâu rà soát danh sách cử tri, thiệu ứng cử viên, đến bảo đảm hậu cần, an ninh… tất cả đang được chuẩn bị kỹ lưỡng, bài bản, cho thấy quyết tâm tổ chức một kỳ bầu cử dân chủ, minh bạch, đúng pháp luật, để mỗi lá phiếu thực sự mang theo kỳ vọng về một nhiệm kỳ trách nhiệm và hiệu quả.

Bước tiến về ứng dụng công nghệ trong bầu cử qua các kỳ bầu cử gần đây

Tham gia ứng cử và trở thành đại biểu Quốc hội khóa XII, XIII, ông Lê Như Tiến, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Các Vấn đề Xã hội (nay là Ủy ban Văn hóa Xã hội của Quốc hội) kể lại, kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XII năm 2007-2011, thông tin về các ứng cử viên đại biểu Quốc hội hầu như chỉ có niêm yết tại tổ bầu cử mà ứng viên ứng cử.

Trong khi hiện nay, với các ứng dụng công nghệ, thông tin về ứng viên được đưa về tại các tổ dân cư, các khu phố để cử tri nắm bắt:

"Tôi từng là đại biểu Quốc hội, từng là ứng cử viên đại biểu Quốc hội, trước kia thường phải kê khai bản giấy, sau đó Hội đồng bầu cử trung ương và Ủy ban bầu cử các cấp họ niêm yết tên tuổi ở đó thôi, nhưng không tìm được dữ liệu ở cac shinfh thức khác như trong mạng, trong máy tính... Bây giờ chúng ta có thể tìm được bất kỳ ứng cử viên nào, hoặc bất kỳ đại biểu Quốc hội nào trên dữ liệu thông tin".

Ông Phạm Văn Hòa, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, đại biểu Quốc hội khóa XV và cũng là ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XVI nhiệm kỳ 2026-2031 cũng đánh giá, những ứng dụng công nghệ vào công tác bầu cử năm nay đã có bước tiến vượt bậc.

So với kỳ bầu cử Quốc hội khóa XV, nhiệm kỳ 2021-2026, việc tuyên truyền, vận động của các ứng cử viên đã được đổi mới toàn diện.

Thay vì vận động bầu cử trực tiếp như những nhiệm kỳ trước, lần này, theo quy định của luật, các ứng viên đại biểu Quốc hội có thể vận động bầu cử trực tuyến hoặc trực tiếp kết hợp trực tuyến. Điều này đem lại cơ hội bày tỏ đầy đủ hơn về chương trình hành động của các ứng viên đại biểu Quốc hội:

"Việc ứng dụng số hóa trong cuộc bầu cử lần này nó thuận lợi cho các đại biểu tham gia ứng cử, thuận lợi cho các tổ bầu cử và chính quyền địa phương trong việc niêm yết danh sách cử tri, niêm yết danh sách ứng cử viên, thẻ cử tri, rồi trong kiểm phiếu... Hiện nay, những điều đó đang vận hành rất trơn tru, rất thuận lợi".

TS Đinh Xuân Thảo, Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đại biểu Quốc hội khóa XII, XIII cũng cho biết, với việc sử dụng công nghệ thông tin, dữ liệu dân cư VNeID để lên danh sách cử tri cũng được thực hiện nhanh chóng, chính xác.

Việc tuyên truyền về các ứng cử viên cũng được thực hiện bằng nhiều hình thức, từ tuyên truyền trên mạng xã hội, internet, đến các khu vực bầu cử, cụm dân cư:

"Lần này thuận lợi hơn, ngay cả việc lên danh sách cử tri đi bầu cũng được nhanh chóng, chính xác, vì các dữ liệu cá nhân của các ứng cử viên cũng như cử tri đã rất rõ ràng, chính xác, nên sẽ thuận lợi trong việc đi bầu cử cũng thuận lợi, chính xác".

Việc ứng dụng công nghệ trong các kỳ bầu cử gần đây, đặc biệt là tại cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 tới đây, đã mở ra một trang mới trong việc tổ chức và quản lý quá trình bầu cử, từ đăng ký cử tri điện tử, truyền tải thông tin minh bạch đến giám sát an ninh mạng.

Những giải pháp số không chỉ nâng cao hiệu quả, giảm thời gian, chi phí mà còn góp phần tăng cường tính công khai và tin cậy trong mắt công chúng. Tuy còn nhiều thách thức về bảo mật và tiếp cận công nghệ, nhưng rõ ràng xu hướng chuyển đổi số là bước tiến tất yếu, khẳng định cam kết đổi mới và hoàn thiện nền dân chủ hiện đại.