Nhà nước nên quản lý, vận hành nhà ở cho thuê

Trong bối cảnh đó, nhà ở cho thuê được xác định là trụ cột chiến lược nhằm góp phần đảm bảo an sinh xã hội.

Hà Nội hiện nay có một thị trường nhà ở cho thuê rất lớn. Thị trường này đã tồn tại từ rất lâu, là những dãy phòng trọ của công nhân ở ngoại thành, những căn nhà chia nhỏ cho sinh viên thuê. Trước đây, ở Hà Nội cũng từng có mô hình nhà cho thuê khá phổ biến dưới dạng các khu tập thể, chung cư cũ do Nhà nước hoặc doanh nghiệp nhà nước đầu tư xây dựng để phục vụ cán bộ, công nhân viên. Tuy nhiên, tới nay, mô hình này gần như biến mất. Trong khi đó, giá nhà hiện nay tăng cao, vượt xa khả năng chi trả của phần lớn người dân nên việc phát triển nhà ở cho thuê là giải pháp quan trọng nhằm đáp ứng nhu cầu an cư.

Chỉ vài ngày sau các cuộc làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với Đảng ủy Chính phủ, các bộ, ngành và của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng với UBND Hà Nội cùng các bộ, ngành về phát triển nhà ở cho thuê, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội vừa yêu cầu triển khai ngay một số dự án trọng điểm trước ngày 15/6 và thúc đẩy khởi công thí điểm ngay trong tháng 6.2026. Những động thái này cho thấy vấn đề nhà ở cho thuê, trước hết là ở Hà Nội, đang được xúc tiến với tốc độ rất nhanh.

Song song với việc phát triển nguồn cung nhà ở cho thuê thì mô hình này đang đòi hỏi những thay đổi để bổ sung và hoàn thiện một nền tảng vận hành thông minh, hiệu quả. Nhà cho thuê đòi hỏi việc quản lý, bảo trì, kiểm soát đối tượng thuê và duy trì chất lượng sống phải kéo dài liên tục. Bên cạnh đó, cần xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng cho thị trường thuê nhà, bao gồm cơ chế bảo vệ quyền lợi người thuê, kiểm soát giá thuê hợp lý và tiêu chuẩn vận hành dự án.

Hơn nữa, nhà ở xã hội cho thuê chỉ phát huy ý nghĩa khi người thuê đúng đối tượng, điều kiện thụ hưởng được cập nhật thường xuyên và các hành vi cho thuê lại hoặc sử dụng sai mục đích được kiểm soát. Việc kết nối dữ liệu dân cư, thu nhập và tình trạng sở hữu nhà ở có thể giúp giảm xét duyệt cảm tính, bảo đảm công bằng hơn, để người không còn nhu cầu hoặc không còn đủ điều kiện sẽ nhường lại chỗ ở cho người thực sự cần.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các mô hình nhà ở xã hội cho thuê ổn định thường không chỉ dựa vào doanh nghiệp bất động sản thương mại theo từng dự án, mà còn có một khu vực cung ứng mang tính công ích, phi lợi nhuận hoặc gắn với nghĩa vụ xã hội dài hạn

Với nhà cho thuê, thành công trong giai đoạn tới không chỉ được đo bằng tốc độ khởi công hay quy mô vốn ban đầu, mà còn bằng khả năng hình thành một nền tảng vận hành đủ bền phía sau các dự án để phục vụ đúng những người cần một chỗ ở ổn định.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, các chuyên gia cho rằng cần một chiến lược tổng thể với sự tham gia đồng bộ của Nhà nước và khu vực tư nhân; trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua đất đai, quy hoạch, hạ tầng và thể chế, còn doanh nghiệp là lực lượng đầu tư và vận hành thị trường.