Giấc mơ an cư trong vòng xoáy nhà ở xã hội

Hàng trăm dự án đã được khởi công, hàng chục nghìn căn hộ đã hoàn thành, cùng với đó là những chính sách mới mang tính đột phá đã được ban hành, như việc nâng trần thu nhập được mua nhà ở xã hội lên 20 triệu đồng/tháng hay mức lãi suất cho vay ưu đãi 5,4%/năm (theo Nghị định 261/2025).

Tất cả nhằm hiện thực hóa "giấc mơ an cư" cho hàng triệu người lao động thu nhập thấp. Tuy nhiên, thực tế triển khai luôn chứa đựng những vòng xoáy thách thức, nơi hy vọng và khó khăn vẫn đan xen.

Giấc mơ nhà ở xã hội và những "chốt chặn" vô hình

Những chính sách mới mở rộng đối tượng và nới lỏng điều kiện đã mang lại niềm hy vọng lớn, nhưng cánh cửa vào nhà ở xã hội dường như vẫn còn nhiều "chốt chặn" vô hình. Đó là sự phức tạp về thủ tục, là tình trạng đầu cơ đẩy giá, và cả những rủi ro tài chính mà người mua phải đối mặt.

Tại Hà Nội, một trong những thị trường sôi động nhất về nhà ở xã hội, chị Bùi Thị Huệ, một người lao động đang nộp hồ sơ, đã chia sẻ về một thực tế đáng buồn ngay từ khâu xếp hàng:

"Đứng xếp hàng xong người ta hỏi là “Chị ơi chị xếp hàng mua nhà à? Xếp hàng lâu lắm, chị có cần bọn em cho số chủ đầu tư không?”. Người ta bảo hồ sơ thì các chị sẽ tự phải lo, còn nếu bọn em lo hộ các chị thì các chị mất số tiền đảm bảo để bốc nhà. Bốc được nhà thì đóng thêm tiền, còn không bốc được thì số tiền này coi như mất luôn".

Những câu chuyện về "suất ngoại giao ảo", "tiền đảm bảo bốc thăm" cho thấy những quy định chặt chẽ vẫn chưa thể ngăn chặn hoàn toàn được hiện tượng "thổi giá" nhà ở xã hội, biến chính sách an sinh thành món hàng sinh lời.

Không chỉ riêng chị Huệ, anh Đinh Ngọc Hùng cũng là một người có thu nhập trung bình, đang tìm kiếm cơ hội an cư, nhưng lại e ngại về giá bán và thủ tục:

"Tôi cũng có tìm hiểu qua rất nhiều về giá nhà ở Hà Nội, tuy nhiên giá của nó rất cao. Do đó tôi có tìm hiểu qua nhà ở xã hội. Nhưng mà thủ tục của cái nhà ở xã hội thì khá là phức tạp. Tôi thấy có một số bên bán nhà xã hội tuy nhiên giá nó khá là cao và nó gần bằng giá nhà ở thương mại nên là tôi cũng đang cân nhắc hơn về vấn đề này".

Thực tế ghi nhận tại một số dự án, giá bán nhà ở xã hội trên thị trường thứ cấp đã bị đẩy lên mức cao, thậm chí tiệm cận với nhà thương mại, khiến những người có nhu cầu thực sự khó tiếp cận. Đây cũng là lý do vì sao, Bộ Xây dựng và các địa phương như Hà Nội, TP.HCM đang tích cực thanh tra, rà soát để kịp thời thu hồi những căn hộ sử dụng sai mục đích, đặc biệt trong bối cảnh các quy định về thu hồi và xử phạt nhà ở xã hội sai đối tượng đang được thắt chặt đến hết 31/12/2025.

Nhà ở xã hội, chỗ ở hay tài sản của người dân?

Gói tín dụng 120.000 tỷ cho vay phát triển nhà ở xã hội: Ai cho vay và ai vay?

Nhiều điểm mới “cởi trói” thủ tục cho nhà ở xã hội

“Phá băng” nhà ở xã hội: Ưu tiên người bị thu hồi đất, cho bán 20% quỹ đất làm nhà thương mại

Làm cách nào "mở khóa" nguồn cung nhà ở xã hội?

Để thực sự "mở khóa" nguồn cung nhà ở xã hội, chúng ta không chỉ cần tháo gỡ những rào cản từ thị trường mà còn cần những giải pháp căn cơ từ chính sách.

Ông Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, đã thẳng thắn phân tích về vai trò và những khó khăn đang cản trở tiến trình này:

"Chúng ta đang sử dụng vai trò của doanh nghiệp là chủ đạo, doanh nghiệp thì lại đang chưa có nhiều cái thuận lợi trong việc phát triển là cái thứ nhất. Do vậy chúng tôi cho rằng cái vai trò phải định hướng là nhà nước. Thứ hai là khó khăn về quỹ đất ở các địa phương gần như là chưa xác định bố trí phát triển nhà ở xã hội, quy hoạch kế hoạch sử dụng đất trong việc phát triển nhà ở xã hội tại các địa phương là chưa được đưa vào. Do vậy, nó tạo ra các khó khăn. Thứ ba là các vấn đề về dòng vốn, chúng ta đang quá phụ thuộc vào hệ thống tín dụng. Tín dụng nó cũng là một loại kinh doanh tiền tệ thôi, nên chúng ta cũng đang bị phụ thuộc vào đấy".

Lời kiến nghị của ông Đính đã chạm đến ba điểm cốt lõi: Vai trò chủ đạo của Nhà nước trong việc định hướng, quỹ đất sạch được quy hoạch rõ ràng, và đa dạng hóa nguồn vốn thay vì quá phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Mặc dù nửa đầu năm 2025, cả nước đã có 692 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô lớn, nhưng khối lượng cần hoàn thành từ nay đến cuối năm vẫn còn rất lớn, đòi hỏi các địa phương phải "chạy nước rút" để đạt chỉ tiêu. Thủ tướng Chính phủ cũng đã chỉ đạo các dự án phải được thi công “3 ca, 4 kíp” để bảo đảm tiến độ, nhằm đạt mục tiêu hoàn thành ít nhất 100.000 căn nhà ở xã hội trong năm 2025.

Dù còn nhiều chông gai, "giấc mơ an cư" vẫn là động lực lớn nhất đối với người lao động trẻ. Những chính sách như nới lỏng điều kiện thu nhập, giảm lãi suất cho vay đang tiếp thêm sức mạnh cho những người như bạn Võ Hà Trang:

"Hy vọng là có thể mua nhà được trước độ tuổi 35-40. Đối với những người có thu nhập chưa được cao lắm và cần phải có nguồn vốn nhất định để có thể đầu tư mua nhà thì nếu có ngân hàng và nhà nước hỗ trợ thì sẽ thúc đẩy nhanh được tiến trình đấy".

Hy vọng của Hà Trang cũng là hy vọng chung của hàng triệu người. Với Nghị định 261/2025, việc rút ngắn thời gian lựa chọn chủ đầu tư, đơn giản hóa hồ sơ, cùng việc bổ sung Công an cấp xã xác nhận thu nhập cho lao động tự do, là những bước tiến thiết thực. Nó chứng minh quyết tâm của Chính phủ trong việc tháo gỡ những nút thắt hành chính, tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho người dân và doanh nghiệp.

Năm 2025 đang khép lại với những dấu ấn rõ rệt trong nỗ lực phát triển nhà ở xã hội. Mục tiêu đảm bảo an sinh, cung cấp nhà ở cho người thu nhập thấp là một chiến lược lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và sự giám sát chặt chẽ từ cộng đồng. Để "giấc mơ an cư" thực sự trọn vẹn, cần phải tiếp tục bịt kín các kẽ hở chính sách, ngăn chặn triệt để tình trạng trục lợi, và quan trọng hơn cả, là đưa quỹ đất sạch, nguồn vốn ưu đãi đến tận tay người có nhu cầu thực sự./.