Chợ Kim Biên: Liệu có xóa được danh xưng "chợ thần chết"?

Thế nhưng, đi cùng với sự sầm uất đó là một cái tên không mấy ai mong muốn: chợ "tử thần". Mức độ nguy hiểm từ nguy cơ cháy nổ và việc hóa chất độc hại có thể bị lạm dụng đã trở thành nỗi lo thường trực của người dân và là bài toán quản lý nan giải cho các cơ quan chức năng.

Hiểm họa cháy nổ rình rập giữa khu dân cư

Dạo một vòng quanh khu vực chợ Kim Biên trên đường Vạn Tượng và các tuyến đường lân cận, điều đầu tiên cảm nhận được không phải là mùi thơm của hương liệu, mà là một hỗn hợp mùi hóa chất nồng nặc, khó tả, xộc thẳng vào mũi. Hàng chục cơ sở kinh doanh san sát nhau. Bên trong và cả ngoài lề đường, những can nhựa, thùng phuy, chai lọ đủ kích cỡ được bày bán công khai.

Đáng nói, phần lớn trong số đó đều không có nhãn mác rõ ràng, hoặc chỉ được ghi tên một cách sơ sài bằng bút lông. Chỉ cần một bất cẩn nhỏ, một tàn thuốc vô tình cũng có thể biến cả khu dân cư đông đúc thành một biển lửa. Nỗi lo về an toàn cháy nổ và sức khỏe luôn đè nặng lên những người dân sống xung quanh.

Một người dân đã sống lâu năm tại đây không giấu được sự lo lắng: “Ít nhiều cũng ảnh hưởng đến bà con lân cận, nếu cháy nổ thì ảnh hưởng đến người dân hết sức trầm trọng".

Đáng lo ngại hơn, chính sự dễ dãi trong mua bán đã mở đường cho hóa chất công nghiệp độc hại len lỏi vào chuỗi cung ứng thực phẩm. Bất kỳ ai cũng có thể mua được những loại hóa chất tạo màu, tạo mùi, chất bảo quản... mà không cần bất kỳ giấy tờ nào chứng minh mục đích sử dụng hợp pháp.

Từ những ly trà sữa không rõ nguồn gốc, những miếng thịt được "tắm" hóa chất để trở nên tươi ngon, cho đến những giọt cà phê được pha từ đậu nành và hương liệu hóa học... những thông tin về tình trạng thực phẩm bẩn vẫn luôn là nỗi bất an của hàng triệu người tiêu dùng.

Chị Nhung không giấu được sự quan ngại: “Giờ ăn uống gì cũng cảm thấy lo lắng, nhiều vụ thức ăn tẩm hóa chất hay dùng hóa chất để làm cà phê, trà sữa nên mình thấy không an tâm lắm, nếu mà quy định chặt chẽ, kiểm soát ngành hàng này thì người tiêu dùng sẽ an tâm hơn".

Mỗi khi một vụ ngộ độc thực phẩm do hóa chất bị phanh phui, cái tên chợ Kim Biên gần như ngay lập tức được nhắc đến như một nguồn cung cấp. Chính sự tai tiếng này đã giáng một đòn mạnh vào hoạt động kinh doanh của những tiểu thương chân chính, những người vẫn đang nỗ lực xây dựng uy tín bằng các sản phẩm chất lượng, có nguồn gốc rõ ràng.

Họ đang phải chịu chung một "bản án" bất công từ dư luận. Một nữ tiểu thương kinh doanh phụ gia thực phẩm có đăng ký tại chợ Kim Biên buồn bã cho biết:

"Vừa qua tình hình mua bán rất là ế ẩm, những người khi đến đây mua hàng thì mọi người rất cần những mặt hàng có chất lượng sản phẩm, chất lượng công bố hay bất cứ có thông tin rõ ràng thì người ta mới mua chứ không phải mình muốn bán là mình bán bừa bãi được".

Tiểu thương bị vạ lây vì tai tiếng chợ hóa chất

Nhiều tiểu thương khẳng định, những loại hóa chất độc hại gây ra các vụ ngộ độc thường được mua bán bởi các đối tượng kinh doanh trôi nổi, không có sạp hàng cố định ở khu vực bên ngoài, hoạt động chui lủi để né tránh sự kiểm tra. Chính họ đã làm vấy bẩn danh tiếng của cả một khu chợ.

“Những hộ kinh doanh ở đây bán hóa chất thực phẩm, phụ gia thực phẩm những thứ ăn được. Hóa chất công nghiệp là người ta mua bán ở đâu ở ngoài không à, ngộ độc cứ nói là chợ Kim Biên chứ đúng ra chợ Kim Biên không có bán mấy cái đó rồi làm cho những người bán hàng ở đây bị ảnh hưởng".

Trong thời đại số, hoạt động buôn bán hóa chất đã vươn vòi bạch tuộc lên các nền tảng trực tuyến. Chỉ cần vài cú nhấp chuột trên mạng xã hội hay các sàn thương mại điện tử, người mua có thể dễ dàng đặt hàng các loại hóa chất không rõ nguồn gốc, được giao tận nơi mà không gặp bất kỳ rào cản nào.

Sự ẩn danh và tính linh hoạt của thương mại điện tử đang khiến công tác giám sát, truy vết của cơ quan chức năng trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Trước thực trạng phức tạp này, các lực lượng chức năng của thành phố đã liên tục tổ chức các đợt kiểm tra định kỳ và đột xuất. Ông Nguyễn Lê Tân - Phó phòng Năng lượng, Sở Công Thương TP.HCM, cho biết ngành chức năng luôn nỗ lực xử lý các vi phạm, thế nhưng vẫn còn nhiều khó khăn trong việc kiểm tra, giám sát các cơ sở kinh doanh:

“Trong 6 tháng đầu năm 2025, có thêm 5 vụ vi phạm liên quan đến hóa chất bị phát hiện với tổng số tiền xử phạt 58 triệu đồng. Tuy nhiên việc giám sát còn gặp nhiều trở ngại do các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, di động, thiếu biển hiệu rõ ràng nên việc quan sát rất khó. Về việc tồn chứa thì hiện nay quy định các cơ sở kinh doanh không tồn chứa tại chỗ nên khi thực hiện kiểm tra thì các hộ kinh doanh có thể tồn chứa tại các nhà dân nên rất khó cho cơ quan phát hiện ra tồn chứa hóa chất".

Hành lang pháp lý sẽ sớm được củng cố khi Luật Hóa chất sửa đổi có hiệu lực. Trọng tâm của giải pháp lâu dài là đề xuất xây dựng một mô hình quản lý tập trung, tiến tới đưa các cơ sở kinh doanh hóa chất ra khỏi các khu dân cư đông đúc để đảm bảo an toàn.

Về các hành động cụ thể trong thời gian tới, ông Tân nhấn mạnh sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị để tăng cường giám sát, không để chợ Kim Biên tiếp tục là một "điểm nóng" phức tạp.

“Thời gian tới Sở Công thương sẽ phối hợp với UBND Quận 5 và các cơ quan có liên quan để giám sát chặc chẽ, thường xuyên chợ Kim Biên để không trở thành điểm nóng về buôn bán hóa chất độc hại ảnh hưởng đến cộng đồng, môi trường mà còn áp dụng rộng rãi với các cơ sở kinh doanh hóa chất trên địa bàn. Tiếp tục triển khai kiểm tra định kỳ năm 2025 trong đó có kiểm tra hóa chất, hàng giả, hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ".

Rõ ràng, chặng đường để "bình thường hóa" chợ Kim Biên vẫn còn nhiều thách thức. Tuy nhiên, với những giải pháp quyết liệt đang được triển khai và sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, người dân thành phố có quyền hy vọng về một tương lai an toàn, nơi biệt danh “chợ thần chết” sẽ chỉ còn là một ký ức.