Bảo tàng chứng tích chiến tranh - Bảo tàng vì hoà bình

Bảo tàng không chỉ là địa điểm lưu giữ những hiện vật, hình ảnh về một giai đoạn lịch sử đau thương của dân tộc mà còn nêu cao ý thức chống chiến tranh phi nghĩa, bảo vệ hoà bình và tình đoàn kết hữu nghị giữa nhân dân các nước trên thế giới. 

Với 9 chuyên đề trưng bày thường xuyên, nhiều triển lãm ngắn ngày, lưu động, và các hoạt động gặp gỡ, giao lưu giữa công chúng với nhân chứng chiến tranh, bảo tàng Chứng tích chiến tranh đón hơn 1 triệu khách tham quan hàng năm và là một trong những điểm đến văn hóa - du lịch có sức thu hút đặc biệt đối với khách quốc tế. Năm 2025, bảo tàng vượt mốc 25 triệu lượt khách tham quan.

Bà Đinh Ngọc Hằng, Phó Giám đốc Bảo tàng cho biết: 

“Bảo tàng chứng tích chiến tranh - Bảo tàng vì hoà bình – đó là mục tiêu chính mà Bảo tàng muốn hướng đến. Khi du khách đến đây đều được gợi nhớ về quá khứ, đồng thời nhắc nhở thế hệ trẻ luôn nhớ về lịch sử đấu tranh của ông cha, để cùng nhau gìn giữ hoà bình của hiện tại.

Du khách khi đến với TP.HCM đều lựa chọn Bảo tàng chứng tích chiến tranh là một điểm đến. Đây cũng là một điều mà Bảo tàng tự hào, nhưng cũng đặt ra nhiều trọng trách quan trọng cho tất cả viên chức, người lao động đang làm việc tại Bảo tàng". 

Bảo tàng hiện lưu giữ hơn 20.000 tài liệu, hiện vật và phim ảnh. Không gian bên trong gồm tầng trệt và hai lầu, trưng bày các chuyên đề về tội ác chiến tranh, chất độc da cam, sự thật lịch sử.

Đặc biệt, khu vực ngoài trời là nơi tái hiện lại một góc “địa ngục trần gian”: khu chuyên đề về "Chế độ lao tù".

Bảo tàng Quân sự Việt Nam: Hành trình qua dòng "máu đỏ"

Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam: “Địa chỉ đỏ” về giáo dục truyền thống

Tại đây, mô hình "chuồng cọp" khét tiếng của nhà tù Côn Đảo được phục dựng, cùng vô số hiện vật và hình ảnh minh họa sự tàn bạo của chế độ lao tù kéo dài từ thời Pháp thuộc cho đến ngày đất nước thống nhất. Mỗi hiện vật ở đây không chỉ là bằng chứng lịch sử, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị của hòa bình.

Chị Trần Thị Kiều Vy, thuyết minh viên Bảo tàng chia sẻ:

“Hiện nay, tại Bảo tàng chứng tích chiến tranh có hai khu vực để tham quan. Đây là khu vực ngoài sân với hai khu trưng bày với không gian mở bên ngoài là các trang thiết bị vũ khí hiện đại mà quân đội Mỹ đã từng mang sang tham chiến trong chiến tranh xâm lược Việt Nam.

Và khu vực thứ hai Bảo tàng tái hiện lại khu nhà tù nơi mà chính quyền Việt Nam Cộng hoà và chính quyền Mỹ đã từng xây dựng và sử dụng để giam giữ và tra tấn những người dân yêu nước ở Việt Nam".

Bảo tàng có tên gọi ban đầu là “Nhà trưng bày tội ác Mỹ – ngụy”, nhanh chóng trở thành điểm đến quen thuộc của nhân dân thành phố và khách quốc tế. Năm 1995, Bảo tàng chính thức mang tên “Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh”.

Bảo tàng cũng nhiều lần được vinh danh trong Top 25 bảo tàng hấp dẫn nhất châu Á, Top 10 bảo tàng đẹp nhất thế giới.

Với thế hệ trẻ, những hiện vật được trưng bày tại Bảo tàng có ý nghĩa quan trọng trong việc nuôi dưỡng lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm công dân.

Quốc Khánh, sinh viên Đại học Nguyễn Tất Thành cảm nhận:

 “Bảo tàng có rất nhiều hiện vật như các vũ khí, xe tăng, máy bay... cũng như những hình ảnh lịch sử về con người, cuộc chiến gắn liền với các giai đoạn lịch sử của Việt Nam.

Tôi rất xúc động và tự hào. Để có được độc lập như ngày hôm nay, hàng triệu chiến sĩ đã phải đổ máu, hy sinh để có được hoà bình như ngày hôm nay nên chúng ta cần phát triển bản thân nhiều hơn". 

Từ một không gian trưng bày tố cáo tội ác chiến tranh, Bảo tàng đã phát triển thành một “bảo tàng vì hòa bình” – nơi ký ức và yêu thương cùng tồn tại, và nỗi đau quá khứ được hóa giải thành hy vọng tương lai.

Ông Louis Charluteau, du khách Pháp đã tìm hiểu về chiến tranh Việt Nam qua nhiều bộ phim tài liệu và cũng như các cuốn sách. Sau khi tham quan Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, ông rất xúc động:

“Khi được tận mắt chứng kiến những bức ảnh, những gương mặt của người dân và những người có liên quan, tôi thật sự rất xúc động. Khi đến Việt Nam, mọi người nên dành thời gian và sự chú ý đến chủ đề này.

Thật kinh ngạc khi nghĩ đến nỗi đau, sự hy sinh mà đất nước này đã trải qua không lâu trước đây. Xét về dòng lịch sử nhân loại, những gì chúng ta đang nói đến vẫn còn rất gần, chỉ thuộc thế hệ ông bà của tôi mà thôi. Đó là tất cả cảm nhận của tôi về bảo tàng này.” 

Tên gọi của Bảo tàng hiện nay gửi gắm thông điệp: Chúng ta không thể lãng quên quá khứ nhưng vẫn luôn muốn hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn cho nhân loại.

Sau nửa thế kỷ, từ một địa chỉ tố cáo chiến tranh, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh đã trở thành bảo tàng của hòa giải, đối thoại và hợp tác.