Ngay khi hoàng hôn buông xuống, các con phố tại Manado, Indonesia trở nên nhộn nhịp bởi những ánh đèn LED đủ màu cùng âm thanh xập xình, thậm chí đinh tai nhức óc đến từ các bản nhạc dance điện tử. Tuy nhiên, những ánh đèn, âm thanh này không đến từ các quán bar, sàn nhảy mà đến từ những chiếc xe nivan hoán cải, “đặc sản” của thành phố.
Thành phố Manado có khoảng 420.000 dân, với khoảng 1.900 xe nivan hoạt động dịch vụ vận tải hành khách. Ước tính có khoảng 50 – 70% số xe nivan này đã được hoán cải. Hầu hết các xe nivan được lắp đèn LED ở gầm xe. Bên trong xe được trang bị đèn LED disco, cùng dàn âm thanh không thua kém bất cứ quán karaoke nào.
Theo các tài xế, việc “độ” xe là để giúp họ dễ bắt khách hơn. Anh Steriandi Panambunan, một tài xế nivan chia sẻ: “Có thể nói rằng, ở TP Manado, hành khách sẽ không lên xe nếu chiếc xe đó không được “độ”. Rất nhiều người tỏ ra thích thú với những chiếc xe của chúng tôi, đặc biệt là những người ngoại tỉnh hoặc khách du lịch. Nhất là âm thanh. Có người chỉ đồng ý lên xe nếu tài xế xe đồng ý bật nhạc thật “bốc”.
Với nhiều lái xe tại Manado, việc sở hữu những chiếc nivan “độ” như vậy không chỉ là hỗ trợ mưu sinh, mà còn là cách để họ thể hiện cái tôi của mình. Thậm chí nhiều cuộc thi độ xe còn được tổ chức thường xuyên bởi các câu lạc bộ ô tô với các giải thưởng như tiền mặt, danh hiệu, nhưng trên hết, đây là cơ hội để các tài xế khoe chiếc xế độ của mình.
Giống như nhiều thành phố tại Indonesia, xe nivan tại Manado là phương tiện di chuyển chính của nhiều người. Mỗi chuyến đi, hành khách thường tốn 6 nghìn rupiah, tương đương 0.39 đô-la Mỹ.
Việc “độ” xe nivan tại Manado không phải mới. Thực tế, theo đài CNA, các tài xế tại đây đã bắt đầu “cá nhân hoá” phương tiện của mình kể từ thời những chiếc radio còn phổ biến, tức là vào khoảng thập niên 1970 – 1980. Chưa kể, người dân tại đây còn truyền ệng câu nói “thà không có gạo ăn còn hơn để người khác vượt mặt mình”.
Do đó, các tài xế luôn cố gắng khiến chiếc xe của mình nổi bật hơn các xe khác. Khi có một chiếc xe lắp dàn loa âm thanh mới, lập tức nhiều tài xế khác cũng sẽ trang bị dàn loa tương tự hoặc tìm cách trang bị những thiết bị “xịn” hơn. Và đương nhiên, chi phí cho việc độ xe kiểu này không hề rẻ.
Anh Rendo Tumelap cho biết, anh đã đầu tư rất nhiều vào chiếc xe của mình dù thu nhập chỉ khoảng 150 nghìn rupiah, tức khoảng 10 đô-la Mỹ mỗi ngày: “Chiếc xe của tôi, khi tính tổng toàn bộ chi phí lắp đèn, dàn loa cùng nhiều bộ phận khác thì chúng tôi khoảng 70 triệu rupiah, tức là khoảng 4.600 đô-la Mỹ.”
Theo Rendo, số tiền mà anh đã đầu tư để độ xe đã tốn gấp đôi tiền mua một chiếc nivan Suzuki Carry 2005. “Nhưng việc sở hữu một chiếc xe do mình tự độ sẽ giúp tôi có cảm hứng làm việc, có thể chống chọi với việc phải ngồi quá lâu trên xe” – Rendo cho biết.
Dù vậy, không phải ai cũng ưa thích những chiếc xe độ này. Nhiều người cho rằng, dù những chiếc xe này là điều khiến thành phố trở nên độc đáo, thu hút khách du lịch, nhưng việc các tài xế tìm mọi cách để độ xe cũng tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông.
“Để tiết kiệm chi phí độ xe, nhiều tài xế thường không quan tâm đến nguồn gốc hay chất lượng của những phụ kiện mà họ gắn vào”, một người dân cho biết.
Còn với chính quyền thành phố Manado, trước sự gia tăng số lượng của những chiếc nivan độ, đã nhiều lần lực lượng chức năng tổ chức các đợt truy quét, xử lý. Theo ông Jeffry Worang, Giám đốc Cơ quan vận tải TP Manado, đã có nhiều người gửi đơn khiếu nại, phàn nàn về tiếng ồn của những chiếc xe này.
Tuy nhiên, như đài CNA mô tả, các cuộc truy quét này giống như cuộc rượt đuổi của mèo và chuột trong phim hoạt hình. Anh Steriandi Panambunan chia sẻ: “Chúng tôi có nhóm chat trên điện thoại, dùng để khi một ai đó phát hiện có lực lượng chức năng tổ chức truy quét hay có chốt kiểm tra thì sẽ báo tới tất cả những người còn lại để “né chốt”.
Dù vậy, hiện lực lượng chức năng TP Manado cũng nhận thức được “chiến thuật” này của các tài xế nên đã bố trí thêm lực lượng để chặn các phương tiện có ý định quay đầu bỏ trốn. Rifli, một tài xế 21 tuổi cho biết gần đây anh đã phải nộp phạt một khoản lớn do nhiều vi phạm như gương chiếu hậu quá nhỏ, hạ gầm xe v.v…
Hiện, những chiếc nivan độ vẫn hoạt động thường xuyên tại Manado, nhưng với những đợt truy quét liên tục từ chính quyền, cộng thêm sự cạnh tranh khốc liệt từ các dịch vụ gọi xe, không ai dám chắc rằng họ sẽ còn “chống cự” được bao lâu.