Xóa bỏ cát cứ dữ liệu, người dân, doanh nghiệp chỉ nộp giấy tờ một lần, dùng nhiều lần

Những điểm mới của Dự thảo Luật Chuyển đổi số

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Chuyển đổi số do Bộ Khoa học và Công nghệ soạn thảo, có 9 Chương, 98 Điều, gồm: Những quy định chung; Chiến lược, chương trình, kế hoạch chuyển đổi số; Cung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến của cơ quan Nhà nước trên môi trường số và Hiệu lực thi hành.

Cụ thể, về kênh cung cấp thông tin trên môi trường số, dự thảo Nghị định nêu rõ, cổng thông tin điện tử hoặc trang thông tin điện tử của cơ quan Nhà nước là kênh cung cấp thông tin thống nhất, tập trung của cơ quan Nhà nước trên môi trường số; được kết nối, tích hợp với Cổng thông tin điện tử Chính phủ và sử dụng tên miền quốc gia ".vn" theo quy định.

Căn cứ vào điều kiện cụ thể, các cơ quan Nhà nước triển khai các kênh cung cấp thông tin khác cho tổ chức, cá nhân trên môi trường số bằng mạng xã hội, ứng dụng trên thiết bị di động hoặc qua tổng đài điện thoại.

Đặc biệt, dự thảo Nghị định cũng quy định rõ các mức độ cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Theo đó, dịch vụ công trực tuyến toàn trình cho phép người dân thực hiện hoàn toàn trên môi trường số từ khâu nộp hồ sơ, xử lý, thanh toán cho đến khi nhận kết quả. Các cơ quan Nhà nước có trách nhiệm ưu tiên thiết lập thủ tục hành chính mặc định ở mức toàn trình. Trường hợp chỉ cung cấp dịch vụ một phần, cơ quan đó bắt buộc phải công bố rõ lý do trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và tại Bộ phận một cửa.

Về yêu cầu cung cấp dịch vụ công toàn trình, để giảm thiểu việc người dân, doanh nghiệp phải nộp giấy tờ nhiều lần, tại dự thảo Nghị định này, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng yêu cầu kết nối, khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cơ sở dữ liệu dùng chung của các cơ quan Nhà nước khác để tự động điền các thông tin vào biểu mẫu điện tử và cắt giảm thành phần hồ sơ, bảo đảm nguyên tắc tổ chức, cá nhân chỉ cung cấp thông tin một lần cho cơ quan nhà nước khi thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Theo Ban soạn thảo, việc thống kê, đo lường, giám sát và đánh giá chuyển đổi số được thực hiện thống nhất trên phạm vi toàn quốc, dựa trên Bộ chỉ số chuyển đổi số và tiêu chí đo lường thống nhất; đảm bảo khách quan, minh bạch và có thể kiểm chứng bằng dữ liệu.

Dự thảo Nghị định hướng dẫn thực hiện Luật Chuyển đổi số đã được Bộ Khoa học và Công nghệ lấy ý kiến các Bộ, ngành, địa phương, lấy ý kiến rộng rãi nhân dân. Dự thảo Nghị định đang được Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện, trước khi gửi Bộ Tư pháp thẩm định và trình Chính phủ ban hành. 

Đảm bảo tính đột phá, nhưng phải hài hoà giữa quản lý và thúc đẩy phát triển

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Chuyển đổi số đã đặt ra những quy định gì nhằm xóa bỏ tình trạng cát cứ dữ liệu?

Phóng viên Ban VOVGTQG đã có cuộc trao đổi với ông Trần Quốc Tuấn, Trưởng Phòng Quản lý đầu tư, Cục Chuyển đổi số Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ - đơn vị chủ trì soạn thảo nghị định xung quanh nội dung này:

 PV: Với dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Chuyển đổi số, theo ông đã tạo hành lang pháp lý đồng bộ và tổng thể để điều chỉnh và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia sao?

Ông Trần Quốc Tuấn: Đây là một văn bản quy phạm pháp luật đặc biệt quan trọng, nhằm cụ thể hóa các chính sách, các quy định mang tính khung trong Luật Chuyển đổi số. Yêu cầu đối với Nghị định này phải có tính đột phá, phải hài hòa giữa quản lý và thúc đẩy phát triển, chứ không chỉ nhăm nhăm đến quản lý; Phải khả thi, phải tác động thực chất và phải có hiệu lực thi hành đồng thời với Luật Chuyển đổi số, tức là từ ngày 1/7 năm nay. Điều này đảm bảo đồng bộ, tổng thể điều chỉnh và thúc đẩy thiết lập hệ thống chuẩn vàng và quy định nguồn lực sẵn sàng cho một quốc gia số.

Nghị định, nhìn từ kết quả đầu ra sẽ đưa ra các yêu cầu tối thiểu đối với các cơ quan nhà nước, hướng đến cung cấp những dịch vụ công trực tuyến, hay xử lý những mối quan tâm của người dân, doanh nghiệp với chất lượng cao nhất và người sử dụng thật sự là trung tâm, thể hiện ở mấy khía cạnh như sau:

Thứ nhất, đó là xóa bỏ cát cứ dữ liệu. Trước đây,  ngành này không biết dữ liệu ngành kia, dẫn đến người dân phải nộp đi nộp lại một loại giấy tờ, đơn cử như là giấy chứng minh thư nhân dân. Nghị định sẽ quy định bắt buộc các hệ thống phải nói chuyện được với nhau, chia sẻ dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, dùng chung thống nhất, để người dân chỉ thực sự cung cấp thông tin hợp lệ một lần duy nhất.

Thứ hai đó là tiêu chuẩn vàng cho các phần mềm, cho các hệ thống của các cơ quan Nhà nước, tức là các ứng dụng của cơ quan nhà nước sẽ phải tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, bảo đảm giao diện dễ dùng như các app ngân hàng, hướng đến không còn cảnh đơ, lag, treo, hay khó hiểu.

Thứ ba, nôm na có thể nói là “tiền tươi thóc thật” cho chuyển đổi số. Luật Chuyển đổi số quy định dành tối thiểu 1% ngân sách hàng năm để đầu tư cho hoạt động chuyển đổi số. Nghị định này quy định chi tiết các nhiệm vụ chuyển đổi số là gì, phân cấp trung ương và địa phương và cách thức xử lý, tiêu tiền như thế nào, để làm sao nó hiệu quả, và hướng đến mục tiêu cuối cùng là các hệ thống máy móc, đường truyền được trơn tru, liền mạch, để người dân được phục vụ tốt hơn.

PV: Như ông vừa đề cập, dự thảo Nghị định sẽ hướng tới việc xóa bỏ cơ chế cát cứ dữ liệu. Vậy dự thảo Nghị định đặt ra những quy định nào nhằm xóa bỏ tình trạng cát cứ dữ liệu và người dân chỉ phải nộp một lần sau đó sử dụng nhiều lần?

Ông Trần Quốc Tuấn: Nội dung chi tiết về mặt xóa bỏ cát cứ dữ liệu đã được quy định trong pháp luật về mặt dữ liệu. Chúng ta có Luật Dữ liệu, có các nghị định quy định chi tiết Luật Dữ liệu và mới đây nhất, năm 2025 đã có một nghị định quy định bắt buộc chia sẻ dữ liệu từ các cơ quan quản Nhà nước. Cho nên về mặt hành trang pháp lý là chúng ta đã có.

Với nghị định này, việc tuân thủ các hệ thống cung cấp dịch vụ công trực tuyến là tuân thủ pháp luật về dữ liệu.

Thứ hai, quy định là cán bộ, công chức, viên chức và những người  tham gia vào quá trình xử lý thủ tục hành chính không được yêu cầu người dân, doanh nghiệp phải nộp lại những dữ liệu đã có trong các hệ thống, trừ trường hợp hệ thống bị trục trặc, bị hỏng mà không có phương án xử lý, kết nối, khai thác trong các cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin đã có dữ liệu hợp lệ. Nếu vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định.

PV: Xin cảm ơn ông!

Nếu các đề xuất xóa bỏ tình trạng cát cứ dữ liệu, kết nối, chia sẻ dữ liệu dùng chung trên toàn quốc trở thành hiện thực, sẽ góp phần đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số quốc gia như thế nào?

Phóng viên Ban VOVGTQG đã có cuộc trao đổi với ông Vũ Ngọc Sơn, Trưởng Ban Nghiên cứu, tư vấn, phát triển công nghệ và hợp tác quốc tế, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia về nội dung này:

PV: Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về sự cần thiết ban hành nghị định này?

Ông Vũ Ngọc Sơn: Để Luật thực sự đi vào cuộc sống cần có những nghị định để hướng dẫn cụ thể và việc sớm ban hành các nghị định sẽ giúp các luật là nhanh chóng đi vào cuộc sống hơn. Trong luật sẽ có rất nhiều quy định mang tính định hướng, cũng như những  nội dung trong luật chưa thể chi tiết được, thì nghị định sẽ giải quyết những việc đó. Nghị định sẽ giúp cho cách ứng dụng luật như thế nào, và phổ biến được tới rộng rãi mọi người. Đó là tác dụng của Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Chuyển đổi số và vì vậy việc ban hành Nghị định là rất cần thiết.

PV: Nghị định này, theo ông sẽ đóng vai trò như thế nào trong việc thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số quốc gia, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam đang cạnh tranh mạnh mẽ về kinh tế số?

Ông Vũ Ngọc Sơn: Kinh tế số hiện nay đang có sự cạnh tranh rất gay gắt. Bởi vì không gian số, kinh tế số đang là một trong những không gian chiến lược và nền kinh tế tương lai. Vì vậy với Luật Chuyển đổi số, chúng ta cần có một Nghị định để hướng dẫn và hành lang vững chắc để thúc đẩy chuyển đổi số. Cụ thể ở đây sẽ là các chiến lược và chương trình quốc gia, những tầm nhìn, các kế hoạch thực hiện đồng bộ từ trung ương đến địa phương.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng đưa ra, đo lường kết quả thực hiện, cụ thể ở đây sẽ có những bộ chỉ tiêu, những khung để chúng ta có thể đánh giá được kết quả triển khai, tránh việc các nghị quyết, các quyết định về chuyển đổi số chỉ nằm ở trên giấy. Đặc biệt, chúng ta cũng có những sự hướng dẫn, ưu tiên sử dụng các hạ tầng dùng chung. Điều này sẽ giúp khuyến khích sử dụng các nền tảng số dữ liệu dùng chung và các tiêu chuẩn mở, để tối ưu hóa nguồn lực và có thể kết hợp các dịch vụ khác nhau lại để tạo lên một sức mạnh tổng hợp.

PV: Trong tiến trình chuyển đổi số đặt ra tại dự thảo Nghị định này, cơ chế phối hợp giữa các Bộ, ngành, địa phương đã đủ rõ ràng hay chưa?

Ông Vũ Ngọc Sơn: Việc chúng ta ra một Nghị định, đương nhiên là tại thời điểm này chúng ta sẽ thấy là nó đầy đủ nhất, nghĩa là sự phối hợp giữa các bên liên quan, từ đơn vị chủ quản là Bộ Khoa học và Công nghệ, đến các Bộ, ngành, các UBND cấp tỉnh cũng như phân cấp giữa trung ương và địa phương. Tuy nhiên, về bản chất, nó không chỉ là vấn đề công nghệ, mà chuyển đổi số sẽ là một sự thay đổi toàn diện.

Vì vậy tại thời điểm này chúng ta có thể nhận thấy sự phù hợp của Nghị định, nhưng chúng ta cũng sẽ không kỳ vọng quá rằng Nghị định này có thể đáp ứng trách nhiệm, cũng như giảm thiểu sự chồng chéo trong một thời gian dài. Vì vậy, chúng ta sẽ cần ứng dụng, triển khai và sau đó sẽ có ghi nhận diễn ra trên thực tế, từ đó có được thông tin để phản hồi và điều chỉnh, cập nhật lại Nghị định để cho sự phù hợp được thuận tiện hơn nữa.

PV: Xin cảm ơn ông!

***

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, dữ liệu được xác định là động lực tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên số, song, việc thiếu hạ tầng số đồng bộ, cơ chế quản trị chưa thống nhất cũng như sự rời rạc về quản lý dữ liệu đang là những hạn chế, vướng mắc lớn, khiến cho dữ liệu chưa thật sự trở thành nguồn lực thúc đẩy tăng trưởng.

Để khắc phục tình trạng này, Bộ Khoa học và Công nghệ đã đề xuất các chính sách nhằm chia sẻ dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, dùng chung thống nhất, đồng thời các hệ thống của các cơ quan Nhà nước cũng phải tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đồng nhất.

Bạn kỳ vọng gì vào những đề xuất này? Nếu được ban hành, các quy định mới của dự thảo Nghị định sẽ có những tác động xã hội như thế nào?

-----

Mời các bạn cùng chia sẻ ý kiến, đóng góp cho Dự thảo qua hotline 02437.91.91.91, qua fanpage của Ban VOVGTQG, hoặc có thể góp ý trực tiếp trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Khoa học và Công nghệ.