Xe buýt cần tốt hơn chứ rẻ hơn thì... chưa đủ

Người dân thực sự mong chờ gì ở xe buýt?

Nhiều chuyên gia đã thẳng thắn chỉ ra rằng, miễn phí giá vé là một yếu tố quan trọng, nhưng chưa phải là tất cả và không phải là yếu tố tiên quyết để giữ chân hành khách.

Nếu cơ sở hạ tầng không được cải thiện đồng bộ, nếu chất lượng dịch vụ vẫn giậm chân tại chỗ thì dù giá vé là 0 đồng, người dân vẫn sẽ nhanh chóng quay lại với xe cá nhân.

Trong khi đó, xe buýt tại các đô thị lớn đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức để cải thiện chất lượng, thực sự đáp ứng được nhu cầu của người dân.

Vào các khung giờ cao điểm, đường sá quá tải, người và phương tiện chật như nêm. Khi đó, xe buýt càng di chuyển khó khăn, thậm chí còn bị coi là tác nhân làm gia tăng áp lực giao thông và buộc phải giảm lưu lượng phương tiện hoặc phân luồng hạn chế đi vào một số khu vực.

Trong bối cảnh hạ tầng giao thông nói chung đang quá tải thì việc ưu tiên đầu tư cho xe buýt gặp phải nhiều trở ngại; việc cải thiện thời gian để xe buýt đi nhanh hơn, đúng giờ hơn vì thế cũng là thách thức không nhỏ.

Tuy vậy, Hà Nội đang từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông khung, tăng tốc tại các dự án đường vành đai của Thủ đô; TP.HCM chốt tiến độ cho loạt tuyến metro, vành đai.

Những kế hoạch, dự án này được kỳ vọng sẽ góp phần quan trọng trong việc tái cấu trúc đô thị, giảm ùn tắc và tạo cơ hội vàng để phát triển hệ thống giao thông công cộng. Hạ tầng đồng bộ, hiện đại cho phép quy hoạch các tuyến buýt nhanh, các tuyến đường sắt đô thị kết nối giữa các đô thị vệ tinh và trung tâm, giảm tải cho nội đô.

Khi Hà Nội và các đô thị thực hiện chủ trương từng bước kiểm soát tiêu chuẩn khí thải, tiến tới hạn chế xe máy chạy xăng vào nội đô cũng tạo cơ hội lớn để phát triển giao thông công cộng. Sự hạn chế này là đòn bẩy để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ xe cá nhân sang phương tiện công cộng như xe buýt, metro.

Thêm vào đó, trong bối cảnh giá xăng dầu biến động và tình trạng ùn tắc giao thông ngày càng gia tăng, lượng hành khách sử dụng phương tiện công cộng tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đang tăng mạnh. Xu hướng chuyển dịch từ phương tiện cá nhân sang metro và xe buýt ngày càng rõ rệt, cho thấy sự thay đổi trong thói quen đi lại của người dân.

Hà Nội đang triển khai hàng loạt giải pháp tổng thể và cấp bách nhằm giảm thiểu tình trạng ùn tắc giao thông.

Trong đó nhấn mạnh giải pháp phát triển mạnh vận tải hành khách công cộng, phấn đấu đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu đi lại vào năm 2030; đồng thời nghiên cứu các đề án hạn chế phương tiện cá nhân, phân vùng hạn chế xe máy và thu phí phương tiện vào khu vực có nguy cơ ùn tắc cao. Đây chính là những điều kiện thuận lợi để xe buýt có thể phục vụ được tốt hơn, nhiều hơn.

Kinh nghiệm từ nhiều đô thị triển khai thành công mô hình giao thông công công cộng trên thế giới cũng cho thấy, họ không bắt đầu bằng việc miễn phí, mà bằng việc cải thiện hệ thống. Khi xe buýt đủ tốt, việc miễn phí mới trở thành đòn bẩy để thu hút thêm người sử dụng.

Ngược lại, nếu hệ thống chưa thực sự đáp ứng, thì việc miễn phí có thể chỉ làm tăng gánh nặng ngân sách mà không thay đổi được thực tế.

Điều cốt lõi để thu hút người dân từ bỏ xe cá nhân để chọn đi buýt vẫn nằm ở chất lượng dịch vụ. Bởi sau tất cả, người dân sẽ tự điều chỉnh các lợi ích từ thời gian, sức khỏe, tiền bạc để chuyển chọn xe buýt không vì nó miễn phí, mà vì nó đủ tốt để họ tin tưởng.

Lộ trình nào để “điện hóa” hệ thống xe buýt?

Tàu điện, xe buýt cần thay đổi thế nào để hút khách?

Phát triển xe buýt, vì sao cứ mãi khó khăn?

"Cái chết" của Bắc Hà hay sự bế tắc của xã hội hóa xe buýt Hà Nội?