Vì sao người trên 61 tuổi không được nhận con nuôi?

ĐỀ XUẤT MỚI VỀ NHẬN CON NUÔI: GIẢM TUỔI LẤY Ý KIẾN, NGĂN TRỤC LỢI

Dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) do Bộ Tư pháp soạn thảo, có 2 điều, kế thừa một số quy định còn phù hợp của Luật Nuôi con nuôi năm 2010, đồng thời sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện nhiều quy định liên quan đến điều kiện của người được nhận làm con nuôi; Điều kiện đối với người nhận con nuôi; Các hành vi bị cấm…

Cụ thể, về điều kiện của người được nhận làm con nuôi, dự thảo Luật Nuôi con nuôi quy định, trẻ em bị bỏ rơi, mồ côi hoặc trẻ em có cha, mẹ đẻ nhưng cha, mẹ đẻ không đủ điều kiện để nuôi dưỡng, chăm sóc.

Một thay đổi quan trọng khác liên quan trực tiếp đến quyền của trẻ em là độ tuổi mà trẻ được bày tỏ sự đồng ý về việc làm con nuôi. Theo Luật Nuôi con nuôi năm 2010, chỉ những trẻ em từ đủ 9 tuổi trở lên mới cần được lấy ý kiến đồng ý. Dự thảo Luật Nuôi con nuôi sửa đổi đã đề xuất giảm độ tuổi này xuống còn từ đủ 7 tuổi trở lên.

Về điều kiện đối với người nhận con nuôi, theo quy định của Luật Nuôi con nuôi 2010, người nhận con nuôi phải hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên. Tại dự thảo Luật Nuôi con nuôi sửa đổi, ngoài việc giữ nguyên quy định người nhận con nuôi phải hơn con nuôi ít nhất 20 tuổi, Bộ Tư pháp cũng bổ sung quy định, người nhận con nuôi chênh lệch với con nuôi nhiều nhất là 45 tuổi.

Trường hợp người nhận con nuôi là cặp vợ chồng thì khoảng cách độ tuổi này được áp dụng cho người ít tuổi hơn. Tương đương, nếu trẻ em được nhận nuôi dưới 16 tuổi thì cha, mẹ nuôi không được nhiều hơn con nuôi quá 45 tuổi, tức người nhận nuôi không quá 61 tuổi.

Quy định về giới hạn tuổi (hơn con từ 20 - 45 tuổi) sẽ không áp dụng với các trường hợp mang tính nhân văn như cha dượng, mẹ kế nhận con riêng của vợ hoặc chồng, hay cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận cháu làm con nuôi.

Bên cạnh yếu tố tuổi tác, tiêu chuẩn về đạo đức và án tích của người nhận con nuôi cũng được thắt chặt hơn đáng kể so với quy định cũ. Dự thảo Luật Nuôi con nuôi sửa đổi đã mở rộng đối tượng bị cấm bao gồm cả những người đang bị kết án phạt tù, nhưng được hưởng án treo mà chưa hết thời gian thử thách.

Ngoài ra, để tránh tình trạng trục lợi khi người nhận con nuôi thường tự đi tìm trẻ em, thỏa thuận với cha, mẹ đẻ hoặc người giám hộ, người nuôi dưỡng trẻ em, dự thảo Luật đã quy định đề xuất bổ sung quy định theo hướng UBND cấp xã, Sở Tư pháp nơi có có thẩm quyền giải quyết việc nuôi con nuôi thực hiện việc giới thiệu trẻ em cho làm con nuôi sau khi đánh giá điều kiện của người được nhận làm con nuôi cũng như người nhận con nuôi. Việc giới thiệu trẻ em phải được thực hiện trên cơ sở đánh giá toàn diện sự phù hợp giữa điều kiện của người nhận nuôi với đặc điểm, nhu cầu của trẻ em được nhận làm con nuôi.

Dự thảo Luật Nuôi con nuôi sửa đổi đã được Bộ Tư pháp lấy ý kiến các Bộ, ngành, địa phương, lấy ý kiến rộng rãi nhân dân. Dự kiến, dự thảo Luật sẽ được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI vào tháng 10 năm nay.

KHOẢNG CÁCH ĐỘ TUỔI GIỮA NGƯỜI NHẬN NUÔI VÀ NGƯỜI NUÔI, ÍT NHẤT 20 TUỔI

Vì sao Luật Nuôi con nuôi sửa đổi lại đề xuất người trên 61 tuổi không được nhận con nuôi? Phóng viên VOVGT đã có cuộc trao đổi với ông Trần Minh Sơn, Giám đốc Trung tâm hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, Cục Pháp luật Dân sự - Kinh tế, Bộ Tư pháp xung quanh nội dung này:

PV: Xin ông cho biết một số điểm mới nổi bật của dự thảo Luật Nuôi con nuôi?

Ông Trần Minh Sơn: Dự thảo Luật Nuôi con nuôi có rất nhiều điểm nổi bật, trong đó có một số điểm cơ bản như sau: Thứ nhất, đề xuất sửa đổi điều kiện của người nhận con nuôi, dự thảo đề xuất thay đổi điều kiện của người nhận con nuôi, cũng như các điều kiện để nhận nuôi con nuôi. Cụ thể, một là, đề xuất người trên 61 tuổi không được nhận con nuôi. Theo quy định người nhận con nuôi phải hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên. Tuy nhiên, thực tế có nhiều trường hợp người nhận con nuôi đã cao tuổi (trên 60 tuổi).

Hai là, đề xuất người hưởng án treo không được nhận con nuôi.

Thứ hai, đề xuất sửa đổi điều kiện của con nuôi. Một là, đề xuất bổ sung điều kiện trẻ em được nhận làm con nuôi. Hai là, đề xuất phải có sự đồng ý của con nuôi từ đủ 7 tuổi trở lên.

Theo Luật Nuôi con nuôi 2010, nếu nhận trẻ em từ đủ 9 tuổi trở lên làm con nuôi thì còn phải được sự đồng ý của trẻ em đó, bên cạnh việc lấy được sự đồng ý của các đối tượng liên quan theo quy định của Luật. Tuy nhiên, theo Luật Trẻ em 2016, khi thực hiện các biện pháp chăm sóc thay thế phải lấy ý kiến của trẻ em từ 7 tuổi trở lên.

PV: Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo Luật là việc đề xuất người trên 61 tuổi không được nhận con nuôi. Ông có ý kiến như thế nào về đề xuất này?

Ông Trần Minh Sơn: Theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 14 của Luật Nuôi con nuôi 2010, người nhận con nuôi phải hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên. Tuy nhiên, thực tế có nhiều trường hợp người nhận con nuôi đã cao tuổi (trên 60 tuổi), không phù hợp làm cha, mẹ nuôi, không đảm bảo lợi ích cho người nhận nuôi. Do đó, dự thảo đề xuất sửa đổi điều kiện về tuổi của người nhận con nuôi như sau: Hơn con nuôi ít nhất 20 tuổi và nhiều nhất 45 tuổi. Trường hợp người nhận con nuôi là cặp vợ chồng thì khoảng cách độ tuổi này được áp dụng cho người ít tuổi hơn.

Như vậy, dự thảo Luật Nuôi con nuôi sửa đổi đã đặt ra khoảng cách độ tuổi giữa người nhận nuôi và người nuôi là từ ít nhất 20 tuổi đến nhiều nhất 45 tuổi. Tương đương, nếu trẻ em được nhận nuôi dưới 16 tuổi thì cha, mẹ nuôi không được nhiều hơn con nuôi quá 45 tuổi, tức người nhận nuôi không quá 61 tuổi.

PV: Ban soạn thảo kỳ vọng gì vào dự thảo luật này?

Ông Trần Minh Sơn: Việc kiến nghị sửa đổi lần này trong việc quy định độ chênh lệch tối thiểu và tối đa về tuổi tác giữa cha, mẹ nuôi – con nuôi sẽ tạo được sự chặt chẽ trong quy định của pháp luật, từ đó, tạo điều kiện để các cá nhân có nhu cầu nhận con nuôi, mở ra cho người được nhận nuôi tương lai tươi sáng khi có gia đình quan tâm, chăm sóc. Việc đặt ra các quy định trên, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được nhận nuôi.

PV: Xin cảm ơn ông!

SIẾT TUỔI NHẬN CON NUÔI: ĐẢM BẢO QUYỀN TRẺ, NÂNG CHẤT LƯỢNG CHĂM SÓC

Nếu đề xuất người trên 61 tuổi không được nhận con nuôi trở thành hiện thực, sẽ có những tác động xã hội như thế nào?

Phóng viên VOVGT đã có cuộc trao đổi với đại biểu Phạm Văn Hòa, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội về nội dung này:

PV: Bộ Tư pháp đang soạn thảo Luật Nuôi con nuôi sửa đổi. Ông đánh giá như thế nào về sự cần thiết ban hành Luật này?

Ông Phạm Văn Hòa: Tôi đánh giá cao Bộ Tư pháp rất cầu thị và nắm tình hình thực tiễn của Luật Con nuôi cách đây đã 15-16 năm rồi, có những điểm bất cập, không còn phù hợp với tình hình thực tiễn cho, nhận con nuôi ở Việt Nam. Thực tế, việc nhận con nuôi của chúng ta cũng phát sinh nhiều vấn đề, cần phải sửa đổi, bổ sung, cho nên tôi rất đồng tình với việc Bộ Tư pháp đề xuất, sửa đổi một số nội dung, một số Điều của Luật Con nuôi mà có thể kỳ họp lần thứ nhất hoặc thứ 2 của Quốc hội khóa XVI sắp tới có thể thảo luận.

PV: Một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo Luật là việc đề xuất người trên 61 tuổi không được nhận con nuôi. Ông có ý kiến như thế nào về đề xuất này?

Ông Phạm Văn Hòa: Đối với những người cao tuổi nhận con nuôi trong thời gian qua chúng ta thực hiện vẫn ổn, vẫn được rồi. Nhưng thực tiễn, nếu người cao tuổi nhận con nuôi thì thực tế cũng có những cái phát sinh nhiều vấn đề và tôi thấy rằng cũng cần xem xét, lựa chọn cho nó tốt. Bởi công chức, viên chức hầu như 60, 62 tuổi là nghỉ hưu rồi, trong khi những người tạo ra của cải, vật chất thì rơi vào lứa tuổi thấp hơn. Cho nên nếu tuổi cao như vậy vẫn cho phép nhận con nuôi, trong khi con còn quá bé, quá nhỏ thì có thể dẫn đến những phát sinh, nhất là việc nuôi nấng, giáo dục con cái đôi khi không được chu toàn. Tôi cũng rất đồng tình vì những người cao tuổi như vậy, nếu nhận con nuôi từ nhỏ thì không đủ điều kiện, hoặc nuôi nấng, dạy dỗ con không đạt được hiệu quả cao lắm.

PV: Theo ông, nếu dự thảo Luật với những sửa đổi rất căn bản, nếu được ban hành sẽ có những tác động xã hội như thế nào?

Ông Phạm Văn Hòa: Dự thảo Luật có nhiều sửa đổi, bổ sung đối với việc nhận con nuôi, nếu được thông qua, sẽ có những tác động xã hội rất lớn. Cụ thể, đối với những trường hợp hiếm muộn con cái, có nhu cầu nhận con nuôi thì số đông họ có cuộc sống tương đối và đủ sức để nuôi trẻ thành người. Cho nên tôi nghĩ rằng việc cho phép họ nhận con nuôi cũng đảm bảo sự hài hòa và cũng đảm bảo tính nhân văn rất lớn, những gia đình không có con, khi có đứa trẻ trong gia đình thì người ta cũng ổn định về mặt tinh thần rất lớn.

Thứ hai, trong việc bảo vệ quyền lợi của trẻ em cũng rất cần thiết và quan trọng, vì các cháu khi được nhận làm con nuôi, các cháu được về với gia đình, được nhận tình thương yêu đầy đủ hơn.

PV: Xin cảm ơn ông!

Theo Bộ Tư pháp, sau 15 năm thi hành Luật Nuôi con nuôi, đã có hon 41.100 trẻ được nhận nuôi trong nước. Trong số này, trẻ trẻ em dưới 1 tuổi chiếm 48,3% (khoảng gần 20 nghìn trường hợp) và 28% trẻ từ 1- 5 tuổi (khoảng 11.600 trường hợp).

Theo Bộ Tư pháp, thực tế, nhiều trường hợp người nhận con nuôi đã cao tuổi, không còn phù hợp để làm cha, mẹ nuôi, dẫn tới không bảo đảm lợi ích của người được nhận làm con nuôi. Song, luật chỉ quy định khoảng cách độ tuổi tối thiểu giữa người nhận con nuôi và người được nhận làm con nuôi, mà chưa có giới hạn về độ tuổi tối đa, nên cơ quan có thẩm quyền không có cơ sở để từ chối giải quyết các trường hợp này.

Để khắc phục hạn chế này, Bộ Tư pháp đề xuất sửa đổi theo hướng người nhận con nuôi phải đáp ứng điều kiện “hơn con nuôi ít nhất 20 tuổi và nhiều nhất 45 tuổi”. Tức là, giới hạn độ tuổi để một người được nhận con nuôi là dưới 61 tuổi.

Bạn kỳ vọng gì vào những đề xuất này? Nếu được ban hành, các quy định mới của dự thảo luật sẽ có những tác động xã hội như thế nào?

----

Mời các bạn cùng chia sẻ ý kiến, đóng góp cho Dự thảo qua hotline 02437.91.91.91, qua fanpage VOVGT, hoặc có thể góp ý trực tiếp trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp.