Dự thảo Nghị định quản lý mỹ phẩm: Hết thời bán kem trộn như… bán rau

MỸ PHẨM SẮP ĐƯỢC SIẾT QUẢN LÝ TOÀN DIỆN 

Dự thảo Nghị định quy định về quản lý mỹ phẩm do Bộ Y tế soạn thảo, gồm 10 Chương, 52 Điều, với các nội dung đáng chú ý về việc công bố sản phẩm mỹ phẩm; sản xuất mỹ phẩm tại Việt Nam; quản lý sản phẩm mỹ phẩm nhập khẩu; kiểm tra, giám sát và bảo đảm an toàn, chất lượng sản phẩm mỹ phẩm;…

Dự thảo Nghị định đề xuất một loạt quy định nhằm kiểm soát chặt chẽ hơn toàn bộ vòng đời của sản phẩm trên thị trường. Theo đó, Khoản 1 Điều 4 quy định, mỹ phẩm bắt buộc phải thực hiện công bố trước khi lưu thông đối với hàng sản xuất trong nước, hoặc trước khi thông quan đối với hàng nhập khẩu. Các doanh nghiệp được phép đưa sản phẩm ra thị trường sau 3 ngày làm việc kể từ khi hồ sơ được tiếp nhận. Cùng với đó, yêu cầu về an toàn cũng được đặt ra rõ ràng tại Khoản 2 Điều 3, khi mỹ phẩm phải đáp ứng các giới hạn về kim loại nặng, vi sinh vật và tạp chất theo tiêu chuẩn của khu vực ASEAN.

Ở khâu kinh doanh, nhất là trên môi trường thương mại điện tử, dự thảo Nghị định quy định về quản lý mỹ phẩm yêu cầu các cơ sở phải công khai Phiếu công bố sản phẩm đã được cơ quan chức năng tiếp nhận, theo Khoản 1 Điều 47. Đồng thời, quy định về quảng cáo cũng được siết lại, yêu cầu nội dung quảng cáo phải phù hợp bản chất sản phẩm, thông tin đã công bố và tài liệu chứng minh về độ an toàn, hiệu quả. Việc ghi nhãn được đề cập tại Điều 26, trong đó nhấn mạnh các sản phẩm có thành phần nguồn gốc từ động vật phải thể hiện rõ ràng bằng chữ viết hoặc biểu tượng.

Không chỉ dừng ở điều kiện lưu hành, Điều 35 dự thảo Nghị định còn làm rõ các trường hợp phải thu hồi sản phẩm. Cụ thể, mỹ phẩm chưa thực hiện công bố nhưng đã đưa ra thị trường sẽ bị thu hồi. Ngoài ra, những sản phẩm có sai lệch về thành phần, không đúng với hồ sơ công bố hoặc có dấu hiệu gian dối trên nhãn cũng thuộc diện xử lý. Đối với các biến cố bất lợi nghiêm trọng, Khoản 1 Điều 47 yêu cầu cơ sở kinh doanh phải báo cáo cơ quan có thẩm quyền trong thời hạn 7 ngày và tiếp tục gửi báo cáo chi tiết sau đó. Các sản phẩm đã có quyết định thu hồi sẽ không được phép tiếp tục kinh doanh.

Ngoài ra, công tác kiểm tra, giám sát được thiết kế theo hướng toàn diện hơn. Khoản 1 Điều 32 chỉ rõ, nội dung kiểm tra bao trùm từ công bố sản phẩm, điều kiện sản xuất, hồ sơ thông tin, ghi nhãn, quảng cáo cho đến việc giải quyết khiếu nại, tranh chấp và thực hiện thu hồi. Qua đó hình thành một khung quản lý xuyên suốt, hướng tới kiểm soát chặt chẽ hoạt động sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm trên thị trường.

Dự thảo Nghị định quy định về quản lý mỹ phẩm đã được Bộ Tư pháp thẩm định, và đang được Bộ Y tế chỉnh lý, hoàn thiện trước khi trình Chính phủ xem xét, ban hành.

Trong Văn bản số 1081 ngày 30/3/2026 của Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế, trả lời VOV Giao thông Quốc gia về đề nghị cho biết quan điểm của cơ quan soạn thảo liên quan dự thảo Nghị định quy định về quản lý mỹ phẩm, TS. Tạ Mạnh Hùng, Phó cục trưởng Cục Quản lý dược, Bộ Y tế cho biết, việc ban hành Nghị định này là cần thiết, xuất phát từ yêu cầu hoàn thiện thể chế, đáp ứng thực tiễn và hội nhập quốc tế. Khung pháp lý hiện hành đã bộc lộ một số hạn chế, chưa bao quát toàn bộ chuỗi quản lý từ sản xuất, công bố, nhập khẩu đến quảng cáo, hậu kiểm và xử lý vi phạm. Đồng thời, thị trường mỹ phẩm đang phát triển nhanh, phương thức kinh doanh thay đổi mạnh, đặc biệt trên môi trường thương mại điện tử, đặt ra yêu cầu cao hơn về an toàn, chất lượng và truy xuất trách nhiệm.

Ban soạn thảo kỳ vọng Nghị định sẽ tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ, minh bạch và khả thi hơn, góp phần chuẩn hóa các quy định liên quan sản phẩm mỹ phẩm. Đồng thời hướng tới cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh thực hiện trên môi trường điện tử và tăng cường hậu kiểm theo hướng quản lý rủi ro. Từ đó vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, vừa bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch cho doanh nghiệp.

DỰ THẢO QUẢN LÝ MỸ PHẨM: TIỆM CẬN QUỐC TẾ, CÒN THIẾU KIỂM SOÁT ONLINE

Những quy định về quản lý mỹ phẩm liệu đã phù hợp, hay cần chỉnh sửa, bổ sung những gì?

Phóng viên VOVGT có cuộc trao đổi với PGS. TS. Dược sĩ Nguyễn Thị Thu Thủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng về nội dung này.

PV: Bà có đánh giá thế nào về những quy định được đề cập trong dự thảo Nghị định quy định về quản lý mỹ phẩm?

PGS. TS. Dược sĩ Nguyễn Thị Thu Thủy: Thứ nhất, dự thảo đã có nhiều quy định siết chặt việc quản lý từ khâu công bố sản phẩm đến lưu hành trên thị trường; tăng cường trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân, đặc biệt là trong việc tự công bố, chịu trách nhiệm về tính an toàn, chất lượng, hiệu quả của sản phẩm.

Thứ hai, dự thảo lần này cũng đã tăng cường hậu kiểm thay vì chỉ tiền kiểm, trong đó, cơ quan quản lý sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra sau khi sản phẩm đã lưu hành. Cách tiếp cận này giúp giảm các thủ tục hành chính ban đầu, nhưng đồng thời yêu cầu hệ thống giám sát thị trường phải đủ mạnh và minh bạch.

Thứ ba, một số quy định rõ ràng hơn trong việc quản lý và ghi nhãn của mỹ phẩm.

Thứ tư, các quy định trong dự thảo cũng đã tiệm cận với các quy định quốc tế và khu vực, hài hòa với các quy định của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á về mỹ phẩm, và tạo điều kiện thuận lợi cho việc hội nhập.

Cuối cùng, từ nhà sản xuất, nhập khẩu, đơn vị phân phối đến các cơ quan quản lý đều được quy định rõ vai trò, trách nhiệm, nhằm nâng cao tính minh bạch, khả năng truy xuất khi rủi ro xảy ra.

PV: Bà có góp ý nào khác để việc quản lý mỹ phẩm được hiệu quả hơn?

PGS. TS. Dược sĩ Nguyễn Thị Thu Thủy: Tôi cho rằng dự thảo Nghị định lần này đã khá toàn diện, tuy nhiên, có thể xem xét một số nội dung.

Trước hết, cần làm rõ và tăng cường cơ chế hậu kiểm. Cần quy định cụ thể hơn về tần suất kiểm tra định kỳ, tiêu chuẩn phân loại rủi ro để ưu tiên kiểm tra các nhóm sản phẩm có nguy cơ cao, đồng thời cần tăng chế tài đủ mạnh đối với hành vi vi phạm để đảm bảo tính răn đe.

Thứ hai, trong dự thảo lần này tôi chưa thấy các nội dung liên quan việc quản lý mỹ phẩm kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội. Mặc dù đây là kênh rất phổ biến và cũng tiềm ẩn khá nhiều rủi ro về hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc hoặc quảng cáo sai sự thật. Vì vậy, cần yêu cầu các sàn thương mại điện tử và nền tảng có trách nhiệm trong việc kiểm soát các thông tin công bố hay nguồn gốc sản phẩm, và cùng phối hợp cơ quan quản lý trong việc truy xuất, thu hồi khi cần thiết.

Thứ ba, cần tăng cường thêm những yêu cầu minh bạch thông tin cho người tiêu dùng. Nên phát triển các hệ thống tra cứu điện tử, liên kết trực tiếp cơ sở dữ liệu quốc gia về mỹ phẩm, giúp cho người dân dễ dàng kiểm tra tình trạng công bố, thành phần, những cảnh báo an toàn cũng như lịch sử vi phạm nếu có.

Một điểm nữa là cơ chế giám sát các biến cố bất lợi từ phía người sử dụng và từ cơ sở y tế. Hiện dự thảo đã đề cập các biến cố bất lợi, nhưng cần cụ thể hóa hơn quy trình báo cáo, trách nhiệm của doanh nghiệp, trách nhiệm của cơ sở khám chữa bệnh và của cả người tiêu dùng. Đồng thời, có thể xây dựng một hệ thống tiếp nhận, phân tích dữ liệu cảnh giác về mỹ phẩm, như bên dược cũng có một hệ thống là “cảnh giác dược”.

PV: Theo bà, thị trường mỹ phẩm sẽ thay đổi thế nào nếu những quy định quản lý được siết chặt?

PGS. TS. Dược sĩ Nguyễn Thị Thu Thủy: Trước hết, tác động rõ nét nhất chính là nâng cao mức độ bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là người tiêu dùng sẽ tiếp cận với mỹ phẩm an toàn hơn, giảm nguy cơ gặp các phản ứng không mong muốn.

Thứ hai, Nghị định cũng sẽ góp phần làm lành mạnh hóa thị trường mỹ phẩm. Các quy định chặt chẽ hơn sẽ giúp loại bỏ các sản phẩm không đạt tiêu chuẩn cũng như các sản phẩm kém chất lượng trên thị trường; tạo môi trường cạnh tranh công bằng hơn cho các doanh nghiệp kinh doanh mỹ phẩm.

Thứ ba, về phía doanh nghiệp, Nghị định cũng sẽ thúc đẩy nâng cao năng lực sản xuất cũng như tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao uy tín thương hiệu và mở rộng các cơ hội tham gia chuỗi cung ứng trên thị trường quốc tế.

Thứ tư, Nghị định cũng có những tác động tích cực đến niềm tin của người tiêu dùng, từ đó thúc đẩy cho việc tiêu dùng mỹ phẩm một cách bền vững.

Bên cạnh đó, Nghị định cũng đã thể hiện rõ việc đẩy mạnh số hóa các thủ tục hành chính và quản lý dữ liệu, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giảm chi phí xã hội, hạn chế những tiêu cực trong quá trình xử lý thủ tục.

Tuy nhiên, việc áp dụng Nghị định này đồng thời cũng sẽ tạo ra một số thách thức với các bên liên quan. Ví dụ như chi phí cho việc tuân thủ các quy định này có thể tạo áp lực cho các doanh nghiệp nhỏ, và đòi hỏi quản lý chặt hơn. Phải có đủ nguồn lực để tiến hành hậu kiểm, cần thời gian để chúng ta thích nghi với các quy trình, và đặc biệt là cần có cả những cơ chế đi kèm để đảm bảo việc hậu kiểm một cách hiệu quả.

PV: Xin cảm ơn bà!

TĂNG TRÁCH NHIỆM VÀ GIẢM GÁNH NẶNG CHO DOANH NGHIỆP

Việc tăng cường hiệu lực, hiệu quả, kỷ cương trong quản lý nhà nước về mỹ phẩm sẽ có những tác động xã hội như thế nào?

Phóng viên VOV Giao thông Quốc gia phỏng vấn ông Nguyễn Tấn Phong, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật, Hiệp hội Thương mại Điện tử Việt Nam (VECOM) về nội dung này.

PV: Ông có thể phân tích về những điều chỉnh quan trọng được đề cập trong dự thảo Nghị định quy định về quản lý mỹ phẩm?

Ông Nguyễn Tấn Phong: Đây là một dự thảo được chuẩn bị rất công phu, Bộ Y tế đã qua nhiều lần thẩm định của Bộ Tư pháp cũng như lấy ý kiến góp ý của nhiều nơi. Tôi thấy có một vài điểm đáng chú ý:

Thứ nhất là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Dự thảo giữ cơ chế là doanh nghiệp nộp hồ sơ, sau 3 ngày làm việc là được bán hàng. Nhưng đổi lại, đơn vị công bố phải lưu giữ hồ sơ thông tin sản phẩm đầy đủ. Nghĩa là sản phẩm ra thị trường nhanh, nhưng bất cứ lúc nào cơ quan quản lý cũng có thể kiểm tra, và nếu không đầy đủ hồ sơ thì sản phẩm bị thu hồi. Đó là một tinh thần hậu kiểm đúng nghĩa.

Thứ hai, phiếu công bố vô thời hạn giai đoạn trước đã xảy ra tình trạng nhiều sản phẩm ngừng sản xuất từ 5 - 7 năm mà phiếu vẫn còn đó, tạo kẽ hở cho hàng giả, hàng nhái lợi dụng sử dụng. Việc đặt một thời hạn 5 năm là thật sự rất cần thiết.

Thứ ba là bắt buộc lộ trình chuyển tiếp. Dự thảo yêu cầu tất cả cơ sở sản xuất mỹ phẩm phải đạt một tiêu chuẩn nhất định và chuyển tiếp đến ngày 31/12/2027. Đây là yêu cầu cần thiết, nhưng chúng ta cũng sẽ phải lưu ý vấn đề năng lực kiểm nghiệm của tất cả đơn vị kiểm nghiệm đã đầy đủ hay chưa.

Một điểm nữa tôi thấy thủ tục quảng cáo cũng là một tinh thần rất mới trong dự thảo. Trước đây, doanh nghiệp phải xin xác nhận nội dung quảng cáo mỹ phẩm trước khi phát hành, một thủ tục mà trong môi trường số - nơi ngày càng có hàng nghìn nội dung quảng cáo mới thì gần như không khả thi. Việc bãi bỏ phù hợp tinh thần Nghị quyết 68 của Trung ương về phát triển kinh tế tư nhân cùng Luật Quảng cáo (sửa đổi).

PV: Từ góc độ thương mại điện tử, ông có bổ sung gì cho dự thảo Nghị định?

Ông Nguyễn Tấn Phong: Có một yêu cầu trong dự thảo về việc yêu cầu cơ sở kinh doanh phải công khai phiếu công bố khi bán mỹ phẩm trên sàn. Nghe thì có vẻ chặt chẽ, nhưng ai sẽ kiểm tra và kiểm tra như thế nào khi một người bán upload một bản scan lên và nghĩa vụ xác minh như thế nào? Có thể sẽ cần một quy định cụ thể về trách nhiệm của sàn trong việc rà soát hoặc gỡ bỏ những sản phẩm này.

Thứ hai, dự thảo dường như chưa nhắc tới khái niệm livestream. Thực tế mỗi ngày có hàng trăm phiên livestream bán mỹ phẩm. Ví dụ, người bán quảng cáo vượt xa phạm vi của phiếu công bố thì bằng chứng sẽ như thế nào và kết thúc phiên livestream như thế nào? Nghị định cũng sẽ phải cân nhắc, xem xét và đối chiếu thêm hoạt động của livestream liên quan Luật Thương mại điện tử sắp có hiệu lực.

Một nội dung nữa, về một số sản phẩm mỹ phẩm tự chế bán rất nhiều đơn hàng trên thương mại điện tử, chúng ta cũng sẽ phải có những kiểm tra, đánh giá và giám sát những hoạt động này cho phù hợp hơn trong thời gian tới.

PV: Theo ông, nếu Nghị định được ban hành thì sẽ có tác động xã hội thế nào?

Ông Nguyễn Tấn Phong: Nghị định này nếu được ban hành, chắc chắn sẽ tạo một cuộc sàng lọc lớn cho ngành mỹ phẩm nói chung, và đặc biệt là trong kênh phân phối thương mại điện tử.

Bên cạnh đó, việc công bố 5 năm sẽ dọn dẹp những sản phẩm “đắp chiếu” mà thực tế còn lưu hành. Có những cơ chế báo cáo biến cố bất lợi trong vòng 7 ngày để giúp phát hiện nhanh những sản phẩm có vấn đề, thay vì cứ để chúng lưu hành nhiều năm. Việc bãi bỏ những thủ tục hành chính quảng cáo và đơn giản hóa những thủ tục khác sẽ giảm gánh nặng đáng kể cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, song hành với đó vẫn có những thách thức đáng lo ngại.

Thứ nhất là những chi phí để kiểm định, thẩm định chất lượng. Cần phải có những chính sách tư vấn hỗ trợ về mặt kỹ thuật, về vốn và hướng dẫn chuyển đổi làm sao để tuân thủ tốt nhất; bên cạnh đó phải có trình tự tư vấn pháp luật.

Thứ hai, dự thảo cũng có phân cấp công bố sản phẩm. Tuy nhiên, hiện nay, những trung tâm kiểm nghiệm cấp tỉnh có đầu tư hơn không? Chúng ta nâng cấp trước, hay vẫn còn đang chờ đợi những văn bản hướng dẫn? Nhằm có đủ điều kiện về thời gian và công sức để thực hiện việc kiểm nghiệm cho các đơn vị bán hàng.

Thứ ba, cần phải quy định bổ sung nhiều vấn đề về hoạt động của ngành thương mại điện tử. Hiện nay, tôi thấy kênh truyền thống đang thắt chặt nhưng kênh số chưa thực sự chặt lắm. Đó là một nghịch lý mà chúng ta phải cân nhắc lại, vì hiện nay chúng ta là nền kinh tế số, nên phải lưu ý và quan tâm hoạt động của thương mại điện tử hơn.

PV: Xin cảm ơn ông!

***

Những năm gần đây, các cơ quan quản lý nhà nước liên tục ban hành quyết định đình chỉ lưu hành, thu hồi nhiều sản phẩm mỹ phẩm vi phạm chất lượng, đồng thời triệt phá các đường dây sản xuất, buôn bán mỹ phẩm giả quy mô lớn. Đầu năm 2026, Công an tỉnh Quảng Trị phối hợp các đơn vị chức năng đã phát hiện, thu giữ khoảng 25 tấn mỹ phẩm giả có nguồn gốc từ Trung Quốc. Hay những vụ việc gây chấn động cộng đồng sắc đẹp như: Mailisa nhập lậu mỹ phẩm kém chất lượng, Ngân 98 điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng giả,… khiến nhiều người tiêu dùng mất niềm tin vào thị trường và các doanh nghiệp làm ăn chân chính bị ảnh hưởng nghiêm trọng về uy tín và doanh thu.

Thực tế này đòi hỏi cơ quan quản lý phải sớm hoàn thiện hành lang pháp lý, siết chặt từ công bố sản phẩm, quảng cáo đến hậu kiểm, nhằm lập lại trật tự thị trường, bảo vệ sức khỏe người dân, tạo môi trường cạnh tranh minh bạch cho ngành mỹ phẩm phát triển bền vững và phù hợp hiệp định đã được ASEAN ký kết.

---------

Bạn kỳ vọng gì vào dự thảo Nghị định này? Nếu Nghị định được ban hành thì sẽ có những tác động xã hội như thế nào? Mời các bạn cùng chia sẻ ý kiến, đóng góp cho dự thảo qua fanpage “VOV Giao thông”.